II FSK 2111/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Kolanowski Sędziowie Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca) Sędzia WSA (del.) Zbigniew Romała po rozpoznaniu w dniu 1 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku V. P. o wyłączenie: sędziego NSA Jerzego Płusy i sędziego NSA Bogusława Dautera oraz sędziego WSA Małgorzaty Bejgerowskiej w sprawie ze skargi kasacyjnej V. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt I SA/Gd 1040/15 w sprawie ze skargi V. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 12 lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2013 r. postanawia: oddalić wniosek.

W dniu 18 września 2019 r. pełnomocnik V. P. (dalej: "skarżąca") złożył wniosek o wyłączenie sędziów składu orzekającego od orzekania w sprawie o sygn. akt II FSK 2111/17. Uzasadniając wniosek pełnomocnik wskazał, że wymienieni we wniosku sędziowie nie złożyli oświadczenia, w którym oznajmiliby, że nie są tajnymi współpracownikami służb. Gdyby okazało się, że byli lub są, to nie może być mowy o ich niezawisłości, bezstronności zgodnie z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Sędziowie wymienieni we wniosku o wyłączenie złożyli pisemne oświadczenie, w którym wskazali, że nie zachodzą jakiekolwiek okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek jest niezasadny. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno na wniosek, jak i z mocy prawa, służy zagwarantowaniu rozpoznania sprawy przez sąd w składzie utworzonym przez sędziów, którzy, nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mają związków z rozpoznawaną sprawą. Istota wyłączenia sędziego sprowadza się więc do wyeliminowania przyczyn, które mogą wzbudzać wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego też na podstawie art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") z mocy samej ustawy sędzia wyłączony jest w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty, wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym, dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Ponadto na mocy art. 18 § 3 p.p.s.a. sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego może też nastąpić na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W rozpoznawanej obecnie sprawie brak jest podstaw do wyłączenia sędziów składu orzekającego na podstawie którejkolwiek z wymienionych przesłanek wyłączenia z mocy ustawy. Podstawy takiej nie stanowią również okoliczności podniesione przez pełnomocnika skarżącej, jako że wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do przesłanek zobiektywizowanych, tak, aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony co do negatywnego do niej nastawienia sędziego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2015 r., II OZ 40/15 - wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanką wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie nie może być, jak chce tego pełnomocnik skarżącej, niezłożenie przez sędziów oświadczenia o braku współpracy ze służbami (pełnomocnik skarżącej nie wskazał o jakie konkretnie służby chodzi). Sędziowie na wniosek strony nie mają obowiązku składania takich oświadczeń. Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (tekst. jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 430) każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji zawartych w dokumentach organów bezpieczeństwa państwa, znajdujących się w Instytucie Pamięci Narodowej, dotyczących Prezesa i wiceprezesów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 25 ust. 1 tej ustawy, informacje, o których mowa w art. 22, udostępnia się na wniosek złożony w formie pisemnej, skierowany do dyrektora oddziału Instytutu Pamięci Narodowej, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby, której dotyczą informacje. Ponadto należy zauważyć, że sędzia nie może jednocześnie obejmować swojego stanowiska i być współpracownikiem służb. Już samo mianowanie na stanowisko sędziego świadczy o braku współpracy z jakimikolwiek służbami, ponieważ w innym przypadku byłoby to nie do pogodzenia z niezawisłością sędziowską, na którą składa się m. in. niezależność wobec organów (instytucji) pozasądowych, samodzielność sędziego wobec władz i innych organów sądowych jak i niezależność od wpływu czynników politycznych, zwłaszcza partii politycznych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i § 2 w związku z art. 193 p.p.s.a. wniosek skarżącego oddalił.