II FSK 1921/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Małgorzata Bejgerowska, , po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1115/18 w sprawie ze skargi B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 lutego 2019 r., III SA/Wa 1115/18, oddalił skargę B. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 21 lutego 2018 r. w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. 2. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a."), naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), 2) art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a., 3) art. 15 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia sprawy przez organ II instancji, w szczególności brak rozważenia materiału dowodowego i poprzestanie na ustaleniach organu I instancji, 4) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), poprzez brak kontroli decyzji w zakresie przestrzegania przez organy podatkowe art. 121, 122, 180, art. 187 § 1, art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: "o.p."). W argumentacji skargi kasacyjnej jej autor powołał się na art. 12 § 6 pkt 2 o.p. Wobec podniesionych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. 3. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. oraz żadna z przesłanek, przewidziana w art. 189 p.p.s.a., które podlegają rozważeniu z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę jedynie zakres wyznaczony podstawami skargi kasacyjnej. Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: pkt 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; pkt 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Elementy, jakie powinna zawierać skarga kasacyjna zostały wymienione w art. 176 p.p.s.a. W świetle postanowień powyższych przepisów skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej szczególnym wymogom, tzn. powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. W pierwszej kolejności kluczowe jest precyzyjne określenie danej podstawy kasacyjnej, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w tejże skardze jako naruszone. Prawidłowe skonstruowanie skargi kasacyjnej jest zatem bardzo istotne, z uwagi na treść wspomnianego art. 183 § 1 p.p.s.a. Sąd odwoławczy nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać, czy też konkretyzować zarzutów kasacyjnych (por. np. wyrok NSA z 16 listopada 2011 r., II FSK 861/10). Powyższe przypomnienie jest uzasadnione na gruncie niniejszej sprawy, z uwagi na wadliwość sformułowania podstaw kasacyjnych. Autor skargi kasacyjnej powołał w zarzutach przepisy u.p.e.a. i k.p.a., nie dokonując ich powiązania z żadnym przepisem p.p.s.a., na podstawie którego wydano zaskarżony wyrok. Jak wspomniano skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem odwoławczym, dlatego też do jej sporządzenia przewidziano, w art. 175 p.p.s.a., tzw. przymus adwokacko-radcowski. Od profesjonalnego pełnomocnika należy zatem oczekiwać, że precyzyjnie wskaże prawidłowy przepis proceduralny jaki narusza organ, a jaki narusza sąd administracyjny. Wadliwe sformułowanie analizowanych zarzutów, zasługuje na krytykę. Dodatkowo w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, bez żadnego wyjaśnienia, powołano przepis art. 12 § 6 pkt 2 o.p., który w ogóle nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie dotyczącej postępowania egzekucyjnego, w którym oprócz regulacji zawartych w u.p.e.a., stosuje się przepisy K.p.a., stosownie do treści art. 18 u.p.e.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty procesowe rozpatrywane w łączności z uzasadnieniem skargi kasacyjnej są całkowicie chybione. Przede wszystkim, wbrew wymogom zawartym w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., skarżący nie wykazał wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania na wynik sprawy, który byłby istotny. Tymczasem o skuteczności zarzutów, sformułowanych w oparciu o tę podstawę kasacyjną, nie decyduje każde stwierdzone uchybienie proceduralne, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną jest więc obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle ważkie, iż miały istotny wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Nie wystarczy zatem przytoczenie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym istotny wpływ na wynik sprawy, jak to ma miejsce w rozpatrywanej skardze kasacyjnej. Konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz na czym polega ów istotny wpływ zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Skuteczne podniesienie takiego zarzutu wymaga zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a treścią rozstrzygnięcia. Nakłada to na autora skargi kasacyjnej obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, iż kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia. Tymczasem takich argumentów w rozpatrywanej skardze kasacyjnej zabrakło, co czyni ją bezzasadną. Co do zasady Naczelny Sąd Administracyjny nie może odnieść się do wadliwie sformułowanych zarzutów kasacyjnych, gdyż jak wspomniano, nie może ich konkretyzować, a jedynie stosownie do konwencji przyjętej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej może poddać ocenie prawidłowość wydanego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia w granicach zakreślonych uzasadnieniem. Pomimo jednak stwierdzonej powyżej wadliwości zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze część zarzutów w powiązaniu z uzasadnieniem rozpatrywanej skargi kasacyjnej oraz treść uchwały NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09, postanowił odnieść się ogólnie do kwestii opisanych w zarzutach, uznając je za naruszenia przepisów postępowania. Kluczowym w sprawie jest, że autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie wykazał i nie uzasadnił zarzutu naruszenia art. 61a k.p.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a. Mimo to należy uznać, że sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął za organami, że skoro wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 23 § 6 u.p.e.a. nie może nastąpić na wniosek zobowiązanego, wstrzymanie zaś egzekucji zależy od uznania organu nadzoru i ogranicza się do szczególnie uzasadnionych wypadków. To tym samym organ miał prawo odmówić wstrzymania postępowania egzekucyjnego w sprawie. W niniejszej sprawie nie zakwestionowano skutecznie ani prawidłowości przyjętego stanu faktycznego, ani stanowiska WSA co do wykładni bądź zastosowania prawa. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej zaskarżony wyrok nie narusza przepisów postępowania i brak jest podstaw do jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd pierwszej instancji w dostateczny sposób wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia, wskazał jego podstawę prawną i co istotne, wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.