II FSK 1595/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jan Grzęda (sprawozdawca), Sędzia NSA Jerzy Płusa, Sędzia del. WSA Artur Kot, po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 maja 2023 r. sygn. akt I SA/Łd 291/23 w sprawie ze skargi D. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 9 lutego 2023 r. nr 1001-IOD-1.4102.40.2022.2.U16/RŁ w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. H. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 25 maja 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 291/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę D. H. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 lutego 2023 r. w przedmiocie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. Wskazany wyrok (podobnie jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Od powyższego wyroku Sądu pierwszej instancji skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Wystąpił o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Na podstawie art. 174 ust. 1 w zw. z art. 176 §1 ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm., dalej "P.p.s.a.") zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie prawa materialnego tj.: - art. 79 § 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej "O.p.") polegające na jego błędnej wykładni przez przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, podczas gdy roszczenie o zwrotu podatku nie stało się jeszcze wymagalne, a zatem nie otworzył się termin przedawnienia; - art. 80 O.p. przez jego błędne niezastosowanie, czego konsekwencją było błędne ustalenie przez Sąd oraz organy terminu przedawnienia roszczenia o zwrot nadpłaty podatku; - art. 165a O.p. przez jego błędne zastosowanie, podczas gdy w sprawie nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Ponadto, autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 267 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz. U. z 2004 r. Nr 90. poz. 864/2 ze zm., dalej "TFUE") zwrócił się przez Naczelny Sąd Administracyjny do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o zadanie pytania prejudycjalnego: - Czy prawo Unii, w szczególności zasady równoważności i skuteczności, stoją na przeszkodzie możliwości zwrócenia się przez podatnika do organu podatkowego o stwierdzenie nadpłaty po upłynięciu terminu prekluzyjnego, w sytuacji, gdy przypisywalne państwu konsekwencje uiszczenia nienależnych opłat ponosiłyby jedynie podatnik? -Czy prawo Unii, w szczególności zasady równoważności i skuteczności, stoją na przeszkodzie powołaniu się przez organ krajowy na upływ rozsądnego terminu przedawnienia w sytuacji, gdy zachowanie organów krajowych w połączeniu z istnieniem instytucji prekluzii doprowadziło do całkowitego pozbawienia danej osoby możliwości dochodzenia swoich praw? W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie ma ona uzasadnionych podstawy. Skarżący zarzucił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi błędną wykładnię art. 79 § 2 O.p. i przyjęcie, że nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego, podczas gdy roszczenie o zwrot podatku nie stało się jeszcze wymagalne, a zatem nie otworzył się termin przedawnienia. Zgodnie z art. 79 § 2 O.p. prawo do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz wniosku o zwrot nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, chyba że ustawy podatkowe przewidują inny tryb zwrotu podatku. Natomiast decyzję w sprawie stwierdzenia nadpłaty na wniosek złożony przed upływem terminu przedawnienia można wydać także po upływie tego terminu (art. 79 § 3 O.p.). Z kolei zgodnie z art. 80 § 1 O.p. prawo do zwrotu nadpłaty podatku wygasa po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin jej zwrotu. Z przytoczonych przepisów wynika, że prawo podatnika do żądania zwrotu podatku jest ograniczone czasowo. Ustawodawca uznał, że prawo podatnika do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wygasa po upływie terminu przedawnienia. Art. 70 § 1 O.p. podaje, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, liczą od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W stanie faktycznym sprawy, przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 r. nastąpiło 31 grudnia 2014 r. i jednocześnie nie wystąpiły żadne okoliczności skutkujące przerwaniem bądź zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, o których mowa w art. 70 O.p., czego nie kwestionuje autor skargi kasacyjnej. Skoro podatnik nie złożył skutecznie wniosku wszczynającego postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty na podstawie art. 79 § 2 O.p. to tym bardziej nie doszło w sprawie do naruszenia art. 80 O.p. Przepis ten dotyczy prawa do zwrotu nadpłaty podatku, która pierwotnie powinna być określona przez organ podatkowy w postępowaniu wszczętym na podstawie art. 79 O.p. Za niezasadny należy uznać też zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 3 O.p., przytoczony w uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się jednak, że do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 O.p. dochodzi tylko w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie podatkowe zwróci się do właściwego sądu powszechnego, w trybie przewidzianym w art. 199a O.p., o ustalenie istnienia stosunku prawnego lub prawa i zawieszenie dotyczy tylko takich zobowiązań, które są przedmiotem prowadzonego przez organ podatkowy postępowania. Pełnomocnik Skarżącego uzasadniając zarzuty skargi kasacyjnej powołał się również na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętą w składzie 7 sędziów z 27 stycznia 2014 r., sygn. akt II FPS 5/13 zgodnie z którą w przypadku zakwestionowania prawidłowości skorygowanej deklaracji podatkowej złożonej wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, zgodnie z art. 75 § 3 O.p., organ podatkowy nie ma obowiązku przed rozpatrzeniem tego wniosku wszczynać w każdej sprawie postępowania celem określenia wysokości zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 21 § 3 O.p. Wskazana uchwała nie dotyczy wykładni przepisów będących przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie. W stanie faktycznym sprawy zaniechanie za strony podatnika skutkowało tym, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty nie zostało w ogóle wszczęte, a zatem wywód prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczący prawidłowego procedowania wniosku o stwierdzenie nadpłaty pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jako niezasadny trzeba uznać wniosek Skarżącego na podstawie art. 267 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) o zadanie pytania prejudycjalnego. Przede wszystkim należy zauważyć, że sąd którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu jest zobowiązany wystąpić z pytaniem prejudycjalnym jedynie wówczas gdy spełnione są przesłanki wskazane w tym przepisie, a zatem wówczas gdy zaistnieją wątpliwości w zakresie wykładni przepisów prawa unijnego. W stanie faktycznym sprawy przedmiotem sporu jest wykładnia przepisów prawa krajowego, a mianowicie art. 79 § 2 O.p., która w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego została w sposób prawidłowy dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, co czyni niezasadnym wniosek wywiedziony na podstawie art. 267 Traktatu Ustanawiającego Europejską Wspólnotę Gospodarczą. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, zgodnie z art. 184 P.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zaś na podstawie przepisów art. 204 pkt 1 P.p.s.a.