II FSK 1404/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 902/16 w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 22 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M. D. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1.Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2017 r. o sygn. I SA/Gl 902/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. D. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach (dalej: DIS) z dnia 22 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; w skrócie: "p.p.s.a."). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej "CBOSA". W uzasadnieniu wyroku na wstępie Sąd pierwszej instancji podał, że mając na uwadze treść art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz.613, dalej "O.p.") organ odwoławczy ocenia, czy: 1) odwołanie jest dopuszczalne, 2) odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie, 3) odwołanie spełnia warunki wynikające z art. 222 O.p. W sprawach tych wydawane jest postanowienie, które jest ostateczne (art. 228 § 2 O.p.). Jednym z elementów podlegających wstępnej kontroli organu jest zatem termin złożenia środka odwoławczego. Oceniając tą przesłankę organ musi uwzględnić przepisy dotyczące doręczenia decyzji, prawidłowość pouczenia o środkach zaskarżenia oraz zasady wnoszenia odwołań. Oceniając zagadnienie prawidłowości doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 25 września 2015 r. nr [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu wskazał, że z materiału dowodowego sprawy wynika, że w dniu 5 grudnia 2014 r. skarżący udzielił pełnomocnictwa P. L. do jego reprezentowania w sprawach prowadzonych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. dotyczących podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego. W pełnomocnictwie tym zakreślony został jednocześnie termin ważności owego umocowania, tj. do dnia 31 stycznia 2015 r. Wobec udzielenia P. L. umocowania czasowego do reprezentowania skarżącego, oraz wobec upływu terminu określającego jego ważność, bez znaczenie pozostaje późniejsze jego dwukrotne wypowiedzenie. Stosunek prawny łączący P. L. (jako pełnomocnika) ze Skarżącym wygasł bowiem z ostatnim dniem określonym w pełnomocnictwie, tj. z końcem 31 stycznia 2015 r. Oznacza to, że od 1 lutego 2015 r. strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika. Nie miał więc od tej daty zastosowania art. 145 § 2 O.p., który stanowi, iż jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Sąd pierwszej instancji podał także, że decyzja została wysłana na znany organowi podatkowemu adres zamieszkania Skarżącego w T., ul. [...]. Jak wynika z treści formularza potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej, zawierającej decyzję, przesyłkę w dniu 30 września 2015 r. pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym T. (z powodu niemożności doręczenia decyzji adresatowi, pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu), a zawiadomienia o pozostawieniu tam pisma umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Z powodu jej nie podjęcia w terminie 7 dni, przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 8 października 2015 r. Wobec jej niepodjęcia w okresie 14 dni, została ona zwrócona adresatowi w dniu 15 października 2015 r. Zatem w myśl art. 150 § 4 O.p. doręczenie nastąpiło z upływem 14 października 2015 r. Natomiast 14-dniowy termin do wniesienia odwołania liczony od tej daty zakończył się w dniu 28 października 2015 r. Nadanie więc w urzędzie pocztowym w dniu 30 listopada 2015 r. odwołania skarżącego, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, zostało dokonane z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 pkt O.p. Podsumowując stwierdził, że treść art. 228 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. 2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gliwicach wniósł Skarżący, który sformułował również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, w szczególności : a) art. 162 §1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że odwołujący nie wykazał, iż niezachowanie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło bez winy odwołującego, a to wobec nieobecności odwołującego skutkującej przyjęciem doręczenia zastępczego per aviso; b) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i 7. k.p.a. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na podstawach nie znajdujących uzasadnienia w przepisach prawa oraz naruszenie zasady praworządności oraz prawdy obiektywnej; 2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. polegające na: - nieuwzględnieniu skargi pomimo wykazania, że organy administracyjne I i II stopnia przy wydawaniu zaskarżonych decyzji działały w sposób naruszający przepisy prawa oraz zasady postępowania administracyjnego, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej; - pominięciu przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy zarzutów podniesionych w skardze. 2.2. DIS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Zgodnie z art.183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną, uznał, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw, toteż podlega ona oddaleniu. Skonstruowanie tejże skargi kasacyjnej przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego - zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego - nie było prawidłowe uniemożliwiało merytoryczne odniesienie się przez Sąd drugiej instancji do postawionych zarzutów. Związanie przez Naczelny Sąd Administracyjny granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd ten jest zobowiązany badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny w odróżnieniu od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie bada bowiem całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest więc uprawniony do samodzielnego konkretyzowania (uzupełniania lub uściślania) zarzutów skargi kasacyjnej, za jej autora, czy też stawiania hipotez w tym obszarze, sanując istniejące braki, czy rozbudowywania uzasadnienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie może też bowiem domniemywać intencji strony albo wyręczać autora skargi kasacyjnej w prawidłowym stawianiu zarzutów, czy też poszukiwać (albo wręcz wskazywać) za autora skargi kasacyjnej naruszeń prawa, których mógł dopuścić się (dopuścił się) sąd pierwszej instancji, a które nie zostały zarzucone w skardze kasacyjnej od wyroku, z którym strona się nie zgadza. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 902/14 (opubl. CBOSA). 3.2. W skardze kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie jej autor sformułował szereg zarzutów zarówno naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, które jednak nie przystają do przedmiotu sprawy i nie odnoszą się w ogóle do motywów, jakie kierowały Sądem pierwszej instancji przy oddaleniu skargi. Skarżący skupia się na wykazaniu, że WSA całkowicie pominął kwestię braku przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo faktycznego spełnienia przesłanek uzasadniających powyższe. Sąd ograniczył się do analizy poszczególnych aspektów sprawy, pomijając całościowe jej rozpoznanie. Rozważenie wyrwanych z kontekstu okoliczności faktycznych, bez kompleksowego spojrzenia na zaistniałe okoliczności spowodowało, iż jej istota zdała się umknąć Sądowi. Skarżący podkreślił, że nie można mu przypisać winy, nawet w postaci niedbalstwa i lekkomyślności, bowiem nieobecność adresata korespondencji w miejscu zamieszkania w momencie wizyty listonosza, a w konsekwencji obiektywna niemożność odbioru przez niego przesyłki nie świadczy o jego winie w kontekście przepisu art. 162 § 1 O.p., co zdał się przyjąć za podstawę rozstrzygnięcia organ podatkowy, a następnie zaaprobował Sąd I instancji. Tymczasem przedmiotem kontroli instancyjnej jest wyrok WSA w Gliwicach oddalający skargę na postanowienie DIS wydane na podstawie art.228 §1 pkt 2 O.p. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 25 września 2015 r. nr [...] orzekającej o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu. Przedmiotem rozstrzygania w przedmiotowej sprawie nie była zatem kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art.162 §1 O.p., bowiem stanowiła ona przedmiot odrębnego postępowania – WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 23 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Gl 903/16 oddalił skargę na postanowienie DIS z dnia 22 kwietnia 2016 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Z tego powodu WSA w Gliwicach w ramach niniejszego postępowania nie zajął się oceną zagadnienia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący tymczasem w skardze kasacyjnej nie sformułował żadnego zarzutu dotyczącego przedmiotu niniejszego postępowania. Podkreślić także należy, że do postępowania podatkowego znajdują zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej i to one stanowiły podstawę prawną rozstrzygnięcia DIS. Tym sam organ nie mógł naruszyć przepisów k.p.a. skoro ich nie stosował. 4. Biorąc powyższe pod uwagę skargę kasacyjną jako oczywiście bezzasadną należało oddalić na podstawie art.184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 tej ustawy.