II FSK 1330/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Rypina (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA del. Alina Rzepecka, Protokolant Ewelina Wołosiak, po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "M." sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Po 1540/15 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "M." sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego "M." sp. z o.o. z siedzibą w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 16 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. akt I SA/Po 1540/15) oddalił skargę Przedsiębiorstwa Handlowo-Usługowego M. sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2015 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku podał, że po rozpoznaniu wniosku z dnia 21 stycznia 2015 r., postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r. Dyrektor Izby Celnej odmówił spółce umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 5 grudnia 2014 r. prowadzi postępowanie egzekucyjne w związku z nieuregulowaniem przez zobowiązaną spółkę należności w podatku akcyzowym za okres od marca do czerwca 2009 r. Wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu 11 grudnia 2014 r. wraz z doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności (Bank Zachodni WBK S.A.) zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Tytuł wykonawczy został uznany za doręczony zobowiązanemu w trybie art. 44 k.p.a. (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.) - data doręczenia tytułu: 24 grudnia 2014 r. Ustosunkowując się do zarzutu wygaśnięcia obowiązku określonego w tytule wykonawczym wskutek przedawnienia zobowiązania podatkowego i wniosku o umorzenie egzekucji na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 - dalej: u.p.e.a.), organ wskazał, że podatnik skargą z dnia 20 listopada 2014 r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zaskarżył decyzję organu podatkowego drugiej instancji, w związku z powyższym wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: O.p.), powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Termin przewidziany w art. 70 § 1 O.p. nie rozpoczął więc dalszego biegu i należności objęte tytułem wykonawczym z dnia 5 grudnia 2014 r. nie uległy przedawnieniu. W zażaleniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Spółka zarzuciła naruszenie: art. 98 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 44 § 4 k.p.a. poprzez niedoręczenie zobowiązanemu tytułów wykonawczych i błędne przyjęcie, że nastąpiło to w dniu 24 grudnia 2014 r. wraz z zawiadomieniem o zastosowanym środku egzekucyjnym; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że doszło w sprawie w dniu 24 grudnia 2014 r. do skutecznego doręczenia zobowiązanemu tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym. Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z dnia 5 czerwca 2015 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: art. 98 § 2 u.p.e.a w związku z art. 44 § 4 k.p.a.; art. 8, art. 11, art. 12 k.p.a. w zw. z art. 18 i 100 u.p.e.a.; art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd z urzędu ustalił, że przed upływem terminu przedawnienia, tj. przed końcem 2014 r. wniesiono skargę do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 października 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 4 kwietnia 2012 r., dotyczącą zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące od marca do czerwca 2009 r. (sygn. akt III SA/Po 1902/14) – skarga ta została zarejestrowana w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w dniu 22 grudnia 2014 r., sprawa nie została prawomocnie zakończona. W związku z powyższym zarzut przedawnienia dochodzonego w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązania podatkowego Sąd pierwszej instancji uznał za bezzasadny. Jako niezasadne Sąd pierwszej instancji uznał też zarzuty skargi odnoszące się do nieprawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie tytuł wykonawczy wysłany został na adres zobowiązanej spółki K. ul. C. Z adnotacji na kopercie wynika, że z powodu niemożności doręczenia pisma adresatowi, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w UP, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w UP umieszczono na drzwiach mieszkania adresata. Operator pocztowy dwukrotnie awizował przesyłkę, w dniu 10 i 19 grudnia. Jako prawidłowe, zgodne z art. 44 § 4 k.p.a. Sąd ocenił uznanie przez organy, że doręczenie nastąpiło w dniu 24 grudnia 2014 r. Na powyższy wyrok spółka wniosła skargę kasacyjną i zaskarżyła go w całości. Wyrokowi zarzuciła, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z: art. 44 §4 k.p.a. w związku z art. 45 tej ustawy - poprzez nieuchylenie postanowienia bezpodstawnie stwierdzającego, że w sprawie doszło do zastępczego doręczenia tytułu wykonawczego, art. 26 § 5 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 44 § 4 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowienia dopuszczającego prowadzenie postępowania egzekucyjnego bez skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego, art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie postanowienia, w którym bezpodstawnie uznano, że nie wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowania, art. 98 § 2 u.p.e.a. w związku z art. 44 § 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że doszło do doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zastosowanym środku egzekucyjnym, art. 6, art. 7 i art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieuchylenie postanowienia naruszającego przepisy postępowania w sposób, który ma istoty wpływ na wynik postępowania, wadliwą ocenę zebranego materiału dowodowego, i przyjęcie, że w sprawie możliwe było prowadzenie postępowania egzekucyjnego Zarzuciła także naruszenie: art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez nierozpatrzenie istoty sprawy, art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieuchylenie postanowienia wydanego w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego bez podstawy prawnej i faktycznej, art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie naruszające przepisy postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisy prawa materialnego. W związku z powyższym skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu Sądowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i wobec tego podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z urzędu z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Nie ulega wątpliwości, że dla skutecznego wszczęcia egzekucji konieczne jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Kwestia prawidłowości doręczenia tytułu wykonawczego podlega badaniu na każdym etapie postępowania i z urzędu brana jest pod uwagę. W przypadku doręczenia tytułu wykonawczego w trybie art. 44 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. należy mieć na względzie fakt, że skuteczność tego sposobu doręczenia przesyłki uzależniona jest od bezwzględnego zachowania wymogów określonych w tym przepisie. Oznacza to, że adresat musi być zawiadomiony o pozostawieniu pisma, jak też miejscu i terminie, gdzie może je odebrać, a zwrotne poświadczenie odbioru musi być wypełnione czytelnie i podpisane przez listonosza. Podważenie prawidłowości operacji awizowania przesyłki, doręczonej przez pocztę w postępowaniu administracyjnym, wykracza poza zakres wymogów zawartych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i wymaga przeprowadzenia przez stronę procedury reklamacyjnej. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, przesyłka zawierająca tytuł wykonawczy była awizowana dwukrotnie tj. 10 i 19 grudnia 2014 r. Pomimo tego nie została podjęta przez stronę. Z kserokopii koperty, w której znajdował się tytuł wykonawczy, wynika niezbicie, że wbrew twierdzeniom strony, sporna przesyłka została zaadresowana prawidłowo. Widnieje na niej prawidłowa nazwa firmy - PHU M. sp. z o.o. oraz jej adres: ul. C. (karta 14 akt administracyjnych). Należy nadmienić, iż w niniejszej sprawie wszczęcie egzekucji nastąpiło w dniu 11 grudnia 2014 r. wraz z doręczeniem dłużnikowi zajętej wierzytelności tj. Bankowi Zachodniemu WBK S.A. - zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, a więc na podstawie art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że zacytowany wcześniej art. 26 § 5 u.p.e.a. przewiduje dwa możliwe momenty wszczęcia egzekucji administracyjnej. Decyduje tu reguła wyprzedzenia, która z czynności, określonych w pkt 1 oraz w akt 2, została dokonana wcześniej. Oznacza to, że przepis ten stwarza alternatywę rozłączną i wystarczy spełnienie jednego z tych warunków aby doszło do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W aktach sprawy znajdują się niebudzące zastrzeżeń dokumenty, potwierdzające doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności (Bankowi Zachodniemu WBK S.A.), zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (potwierdzenie odbioru - karta 21 akt administracyjnych). Reasumując należy stwierdzić, że w aktach rozpoznawanej sprawy znajdują się niebudzące zastrzeżeń dokumenty potwierdzające zarówno doręczenie spółce, jako zobowiązanemu, odpisu tytułu wykonawczego w trybie art. 44 k.p.a., jak też doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Bezzasadny jest również zarzut przedawnienia postępowania egzekucyjnego z dniem 31 grudnia 2014 r. Jak wynika z akt sprawy strona, w dniu 20 listopada 2014 r., skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, będącą podstawą wystawienia przedmiotowego tytułu wykonawczego. Z uwagi na powyższe, wystąpiła przesłanka powodująca zawieszenie biegu terminu przedawnienia - art. 70 § 6 pkt 2 O.p. Oznacza to, że należność objęta tytułem wykonawczym z dnia 5 grudnia 2012 r. nie uległa przedawnieniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a.