I SA/Kr 228/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku A. O. , o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 03.12.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia oddalić wniosek

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 03.12.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1302/17 A. O. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Z tytułu umowy o pracę otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1500 zł, miesięcznie, netto, a z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej 3500 zł, miesięcznie. W 2015r. osiągnął on łączny dochód w wysokości 37 956,42 zł, przy przychodzie w wysokości 1 766 389,94 zł a w 2016r. jego łączny dochód wyniósł 52 481,25 zł, przy przychodzie w wysokości 2 449 432,70 zł ( w tym z działalności gospodarczej w kwocie 2 427 332, 70 zł). Zobowiązania i miesięczne wydatki wnioskodawcy obejmują : alimenty – 900 zł, czynsz – 210 zł, opłatę za energię, gaz, ogrzewanie, wodę wywóz nieczystości – 345 zł, wydatki na edukację dzieci – 200 zł, ubezpieczenie – 297 zł, dojazd do pracy – 200 zł, żywność 1200 zł, Strona skarżąca nie posiada nieruchomości i oszczędności. Jest właścicielem samochodu osobowego marki Volkswagen Passat kombi, rok prod. 2001, o wartości ok. 10 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności , które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Z analizy uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków wynika, że wnioskodawca uzyskuje łączny dochód w kwocie 5 000 zł, miesięcznie (3500 zł + 1500 zł = 5000 zł) a wydatki kształtują się na poziomie 3 352 zł (900 zł + 210 zł + 345 zł + 200 zł + 297 zł + 200 zł + 1200 zł = 3 352 zł). Tak więc zestawienie tych wartości wskazuje, że skarżący ma do dyspozycji kwotę 1648 zł, miesięcznie (5 000 zł - 3 352 zł = 1648 zł), która pozwala mu uiścić koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Obejmują one bowiem wpis od skargi, który zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 24 grudnia 2003 r., nr 221, poz. 2193 z p.zm.) wynosi 100 zł. Biorąc więc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. , poz . 1369 z p. zm. ).