I SPP/Go 97/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 grudnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 97/20 w sprawie ze skargi T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 roku postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

T. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 roku. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi, skarżąca Spółka wpłaciła kwotę w wysokości 1.000 zł i wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych ponad tę kwotę. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt I SPP/Go 126/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, a Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt I FZ 4/20 oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Pismem z [...] lipca 2020 r. Spółka ponownie wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, wpłacając kolejny 1.000 zł tytułem wpisu. Postanowieniem z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 62/20 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił ww. Spółce przyznania prawa pomocy. Na skutek złożonego sprzeciwu, postanowieniem z dnia 22 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. utrzymał w mocy ww. postanowienie. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca znów wpłaciła 1.000 zł tytułem wpisu od skargi i złożyła kolejny wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SPP/Go 97/20). W uzasadnieniu wniosku, tak jak i w poprzednich, oświadczyła, że od 2016 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie osiąga przychodów, nie ponosi kosztów uzyskania przychodów, nie realizuje żadnej sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług jako czynny podatnik VAT. W związku z tym nie składała deklaracji w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w podatku od towarów i usług. Z dniem [...] lutego 2017 r. Spółka została wykreślona z rejestru podatników VAT. Powtórzyła, że w latach 2016-2020 nie uzyskiwała dopłat od wspólników oraz nie korzystała z żadnych przedmiotów na podstawie umowy leasingu. Osoby reprezentujące Spółkę są jedynymi osobami w rodzinie, które zarabiają na ich utrzymanie. Nie posiadają również majątku, z którego byłyby w stanie pokryć wpis w całości lub nawet w części. W obecnej sytuacji osoby te nie mają również zdolności kredytowej. Podniosła, że wobec spółek z nią powiązanych prowadzone są postępowania, w ramach których zastosowano procedurę STIR, w konsekwencji tego zablokowane zostały ich rachunki bankowe i tym samym środki na nich zgromadzone nie pozostają w dyspozycji posiadaczy wskazanych rachunków bankowych. W związku z powyższym Spółka nie jest również w stanie uiszczać własnych zobowiązań zarówno cywilnoprawnych, jak i podatkowoprawnych. Z uwagi na skomplikowany charakter sprawy prawdopodobieństwo szybkiego zwolnienia spod zabezpieczenia ww. rachunków bankowych jest znikome. W tym stanie rzeczy Spółka nie jest w stanie uiścić wpisu stosunkowego od skargi w całości, a ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy Spółce w zakresie częściowym będzie prowadzić do uniemożliwienia jej skontrolowania decyzji organu podatkowego. Dodała, że zarząd Spółki w dniu [...] października 2020 r. podjął uchwałę o zawieszeniu działalności gospodarczej. Wniosek do KRS w celu zgłoszenia tego faktu wysłany został 15 października 2020 r. Jednocześnie podniosła, że Spółka nie posiada środków, które umożliwiałyby przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka ponownie wskazała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł. Spółka nie posiada żadnych składników majątku, nie posiada rachunków bankowych. Część wpisu w łącznej kwocie 3.000 zł zostało uiszczone przez udziałowca skarżącej – S. Sp. z o.o. Pismem z dnia [...] listopada 2020 r. Spółka nadesłała kopie uchwały z dnia [...] października 2020 r. oraz wniosek do KRS z [...] października 2020 r. wraz z dowodem nadania korespondencji i potwierdzeniem jej odbioru. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Go 680/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. odrzucił skargę T. sp. z o. o. wniesioną na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2015 r. (pkt 1) i zwrócił ww. Spółce kwotę 3.000 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego (pkt 2). Powodem takiego rozstrzygnięcia było nieuiszczenie w terminie wpisu sądowego. Sąd wyjaśnił, że prawomocność postanowienia odmawiającego stronie przyznania prawa pomocy oznacza obowiązek uiszczenia wymaganego wpisu. Od tego obowiązku nie zwalnia z kolei ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca Spółka pismem z [...] listopada 2020 r. wniosła zażalenie na ww. postanowienie. Jednocześnie w tym samym dniu uiściła wpis od ww. zażalenia w wysokości 100 zł. Postanowieniem z 8 grudnia 2020 r. referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 62/20, jako podstawę przyjmując art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że ostanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W uzasadnieniu wskazał, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie wnioskodawca musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jego sytuację finansową i majątkową, z uwzględnieniem możliwości finansowych. Podkreślił, że skarżąca Spółka domaga się przyznania prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych powołując się na te same, co w poprzednich wnioskach, okoliczności faktyczne dotyczące jej sytuacji majątkowej i finansowej, w szczególności zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej, brak przychodów i kosztów uzyskania przychodów, brak rozliczeń w podatku dochodowym od osób prawnych oraz w podatku od towarów i usług oraz brak majątku. Jednakże na chwilę obecną, na Stronie nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Referendarz sądowy zauważył przy tym, że postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r. tut. Sąd odrzucił przedmiotową skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2019 r., na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – zwana dalej "p.p.s.a.". Zaś zgodnie z art. 220 § 4 p.p.s.a., zażalenie wniesione za zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3, wolne jest od wpisu. W konsekwencji, wniesione przez skarżącą Spółkę zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 5 listopada 2020 r. nie zrodziło po stronie Spółki obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od tego zażalenia. Niemniej jednak 19 listopada 2020 r. w rejestrze opłat sądowych tut. Sądu odnotowano wpis od zażalenia na postanowienie z 5 listopada 2020 r. w sprawie I SA/Go 680/19 w kwocie 100 zł. W sprzeciwie wniesionym na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 165 .p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez błędne stwierdzenie, że Skarżąca nie wykazała przesłanek, o których mowa w przedmiotowym przepisie, a procedura rozpatrywania wniosku i przyznanie prawa pomocy została potraktowana jako swoista "pułapka", w wyniku której Spółka została pozbawiona konstytucyjnego prawa do sądu i tym samym możliwości zbadania legalności wydanej wobec niej decyzji podatkowej. Spółka podkreśliła, że wykazała brak środków pozwalających na uiszczenie wpisu sądowego w pełnej wysokości, a postanowienie o odrzuceniu jej skargi zostało wydane przed rozpatrzeniem złożonego wniosku o udzielenie prawa pomocy. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że w poprzednich postanowieniach Sąd powoływał co raz to kolejne, wcześniej nie podnoszone okoliczności dotyczące wykazania przez Skarżącą przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wymogi Sądu w zakresie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. podlegają rozbudowywaniu w kolejnych postanowieniach, a gdy Skarżąca podjęła wysiłek wykazania ich spełnienia, okazały się niewystarczające, ponieważ należało spełnić jeszcze inne wymogi, na które Sąd wskazał dopiero w kolejnym postanowieniu. W jej ocenie procedura ubiegania się o prawo pomocy stała się dla Strony swoistą "pułapką". Kiedy Spółka dążyła do wykazania spełnienia wymogów podnoszonych w kolejnych postanowieniach o odmowie przyznania prawa pomocy, skarga Spółki została odrzucona z powodu nieopłacenia. Z kolejnych postanowień Sądu wynika, że obowiązek wykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zawarty w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie oznacza tego, co wynikałoby z językowego brzmienia przepisu. W rzeczywistości z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wedle orzeczeń sądowych wynika bardzo szerokie spektrum obowiązków, o których ubiegający się o prawo pomocy dowie się dopiero z postanowienia odmawiającego udzielenia prawa pomocy. W efekcie przysługujące stronie uprawnienie w orzeczeniach sądów administracyjnych stało się karykaturą. Podmiotom, które nie mają środków na uiszczenie wpisu sądowego wskazuje się, że udzielenie prawa pomocy jest uzależnione od wcześniejszej likwidacji, albo po wezwaniu do uiszczenia wpisu w terminie 7 dniu wskazuje się na konieczność spełnienia wymogu przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Takie karykaturalne rozumienie wymogów art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. pozbawia Stronę prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu, wniosek Skarżącej Spółki z [...] października 2020 r. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest trzecim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Niniejszy wniosek w istocie dążący do zmiany prawomocnego postanowienia z 3 września 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 62/2, należało uznać za wniesiony w trybie art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowanie w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą m. in. postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że złożenie przez Spółkę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie obliguje sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującej w kontekście przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Rolą sądu jest w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu. W tego typu sytuacjach nie jest więc możliwe dokonywanie odmiennych ocen kondycji finansowej strony na podstawie tożsamych elementów stanu faktycznego, tj. w oparciu o analogiczną do zawartej we wcześniejszym wniosku argumentację. W związku z tym, jeżeli strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie wskaże jakichkolwiek nowych okoliczności, bądź też podane przez nią fakty nie będą na tyle znaczące, aby mogły doprowadzić do odmiennych od dotychczasowych ocen, skorzystanie z art. 165 p.p.s.a. nie będzie możliwe (por. postanowienie NSA z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II FZ 1009/15). Mając na uwadze powołane wyżej regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy się kierować rozpoznając powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy, a także analizując treść wniosku Skarżącej, jak i treść prawomocnego postanowienia wydanego w przedmiocie prawa pomocy oraz informacje zawarte w sprzeciwie Sąd stwierdza, że referendarz sądowy prawidłowo uznał, że w sprawie nie zachodzą okoliczności pozwalające na zmianę wydanego wcześniej prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając obecnie rozpoznawany wniosek podkreślić jednak należy, na co słusznie wskazywał referendarz sądowy, że na obecnym etapie postępowania Skarżąca nie jest zobowiązana do ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, postanowieniem z dnia 5 listopada 2020 r. skarga Strony została odrzucona z uwagi na jej nieopłacenie. Zażalenie na to postanowienie wolne jest od wpisu, o czym stanowi art. 220 § 3 i § 4 p.p.s.a., co przesądza, że obecnie rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy był bezzasadny, a odmowa zwolnienia do kosztów nie powoduje dla Spółki ujemnych następstw procesowych, ani nie stanowi ograniczenia Skarżącej prawa do sądu. Wobec powyższego na podstawie art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.