I SPP/Go 89/20

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.

Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Go 362/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odrzucił skargę L. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. w przedmiocie straty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2013 rok. Na ww. postanowienie skarżąca Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła skargę kasacyjną. W nadesłanym w dniu 12 lutego 2021 r. formularzu PPPr Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu oświadczyła, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki co skutkuje utratą płynności finansowej. Względem Spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze. Ma zajęte konto bankowe, dokonuje jedynie częściowych wypłat na poczet wynagrodzeń dla pracowników. Jej nieruchomości obciążone są hipoteką, a wierzytelności kontrahentów zajęte. Spółka nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 7.021.735,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 204.084,92 zł. Spółka wykazała "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 5.000-10.000 zł, w zależności ilu jest klientów na piasek, a miesięczne koszty jej działalności to około 24.000,00 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 2.000 - 4.000,00 zł na paliwo do urządzeń. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku, jest on w całości zabezpieczony i pobrany przez Urząd Skarbowy. Na konto Spółki wpływają kwoty w łącznej wysokości ok. 2.200-2.700 zł, które nie wystarczają na wypłatę całego wynagrodzenia dla pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale jego oszczędności i możliwości finansowe już się skończyły. Z nadesłanej, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z 18 lutego 2021 r. kopii zeznania podatkowego CIT-8 za 2019 rok wynika, że w 2019 r. skarżąca Spółka osiągnęła przychód w wysokości 557.569,56 zł przy kosztach jego uzyskania w wysokości 329.238,47 zł. Zgodnie z bilansem sporządzonym na dzień [...] grudnia 2019 r. Spółka posiada aktywa w wysokości 16.475.054,57 zł, na które składają się przede wszystkim grunty o wartości 7.021.735,00 zł oraz należności krótkoterminowe od pozostałych jednostek w wysokości 9.438.066,35 zł. Z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w III kwartale 2020 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 87.425 zł przy nabyciu towarów na kwotę 27.594 zł, a w IV kwartale 2020 r. na kwotę 35.797 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.716 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres od grudnia 2020 r. do lutego 2021 r. wynika, że E.S. jako udziałowiec udzieliła Spółce w dniu [...] grudnia 2020 r. pożyczkę w kwocie 5.000 zł, która w całości została jej zwrócona [...] grudnia 2020 r. W grudniu 2020 r. dokonano również częściowego zwrotu pożyczki dla R.S.: [...] grudnia 2020 r. w kwocie 15.000 zł, [...] grudnia 2020 r. w kwocie 10.000 zł oraz [...] grudnia 2020 r. w kwocie 3.500 zł. Z kolei w pierwszych miesiącach 2021 r. R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce pożyczek: [...] stycznia 2021 r. - 9.600 zł i [...] lutego 2021 r. - 11.000 zł. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka - następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie w sytuacji, gdy ograniczone możliwości płatnicze strony lub ich brak pozbawiają ją możności skorzystania z przysługującego jej prawa do sądu. Zgodnie z treścią przepisu art. 246 P.p.s.a., obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18, wszystkie powołane orzeczenia dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 250 zł (wpis od skargi kasacyjnej), co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze, ma zajęte konta bankowe, wierzytelności i nieruchomości. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Oceniając sytuację wnioskodawcy przede wszystkim zauważyć należy, że mimo trudności na jakie się powołuje m.in. zajęcie kont bankowych, obciążenia hipoteczne, czego Sąd nie kwestionuje, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby Spółka została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie zaś z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15). Co więcej, ww. działalność Spółki przynosi zysk. Jak wynika z rocznego zeznania podatkowego CIT-8 dochód z działalności Spółki za 2019 rok wyniósł 228.331,09 zł. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zysk z działalności operacyjnej na dzień [...] grudnia 2019 r. wyniósł 191.156,83 zł. Również w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka deklaruje, że jej miesięczny dochód w ostatnich miesiącach wynosi 5.000-10.000 zł. Ponadto, jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 za dwa ostatnie kwartały 2020 r., Spółka w ramach prowadzonej działalności dokonała dostaw towarów i usług odpowiednio w kwocie 87.425 zł przy nabyciu towarów na kwotę 27.594 zł (III kwartał 2020 r.) oraz w kwocie 35.797 zł przy nabyciu towarów na kwotę 12.716 zł (IV kwartał 2020 r.). Przyjąć zatem należy, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Uwagę zwraca też znaczna wartość środków trwałych Spółki, na które składają się głównie grunty i pojazdy mechaniczne; ich stan na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosił 7.021.735,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem, w ocenie referendarza, wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 131/04). Dodatkowo podnieść należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15). Przedłożona do akt sprawy umowa spółki (tekst jednolity z 25 stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Wartość udziałów E.S. wynosi 310.000 zł, a R.S. 100.000 zł. Jak wynika z przedłożonych dokumentów, Spółka zaciąga pożyczki od udziałowców, które jednak w krótkim czasie są zwracane, w całości lub w części, np. pożyczka udzielona przez E.S. w dniu [...] grudnia 2020 r. w kwocie 5.000 zł zwrócona w całości 10 dni później. Oprócz tego, w grudniu 2020 r. Spółka wypłaciła drugiemu ze wspólników tytułem zwrotu pożyczek kwotę w łącznej wysokości 28.500 zł ([...] grudnia 2020 r. - 15.000 zł, [...] grudnia 2020 r. - 10.000 zł, [...] grudnia 2020 r. - 3.500 zł). Powyższe również świadczy o tym, że Spółka miała możliwość zabezpieczenia środków na dochodzenie swoich praw przed sądem. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienia WSA w Warszawie: z 31.08.2017r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17, z dnia 13 listopada 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1187/17). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.