I SPP/Go 76/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2022 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2020 rok p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

Wnioskiem z dnia [...] listopada 2022 r., złożonym w odpowiedzi na wystosowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł, B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zwróciła się do Sądu o przyznanie prawa pomocy, jednocześnie nie zakreślając zakresu wnioskowanej pomocy. W zawartym w formularzu PPPr "Oświadczeniu o majątku i dochodach" Spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi -1.157.519,23 zł, wartość jej środków trwałych to 468.242,25 zł, stan konta wynosi -441,00 zł, zaś wysokość jej straty za ostatni rok obrotowy wyniosła -236.403,35 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Spółka przedstawiła dodatkowe dokumenty, w tym odpis sprawozdania finansowego za 2021 rok wraz z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat za 2021 oraz za I półrocze 2022 roku, roczne zeznanie podatkowe Spółki CIT-8 za 2021 r., wyciąg z rachunku bankowego Spółki, wykaz aktywów trwałych na dzień [...] czerwca 2022 r. jak również akt założycielski Spółki. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2022 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił przyznania Spółce prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu, że o braku podstaw do udzielenia Spółce wsparcia finansowego przez Skarb Państwa świadczy już sama okoliczność prowadzenia, w dalszym ciągu, przez Spółkę działalności gospodarczej, mimo podnoszonych przez nią trudności (tj. wykazanych strat, wygenerowanych przez koszty amortyzacji i wysokie koszty pozostałe). Za odmową udzielenia pomocy przemawiać miały również posiadane przez Spółkę znaczne aktywa trwałe, wysoka wartość jej aktywów obrotowych oraz niewykorzystana możliwość pozyskania środków finansowych w drodze zobowiązania wspólnika do dopłat. Pismem z dnia [...] stycznia 2023 r. Spółka wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podkreśliła, iż z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odnotowuje bardzo duże straty, które nie pozwalają jej na uiszczenie wpisu sądowego. Wskazała także, że jej majątek jest w złym stanie technicznym, co uniemożliwia jego sprzedaż, bądź wynajęcie, dalej zaś podniosła, że jego sprzedaż uniemożliwiłaby kontynuowanie przez Spółkę działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., od postanowień referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. W rezultacie jego rozpatrzenia sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka - jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - na posiedzeniu niejawnym (art. 260 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności, odnosząc się do wnioskowanego przez Spółkę zakresu prawa pomocy (sprecyzowanego dopiero w sprzeciwie od postanowienia referendarza z dnia [...] stycznia 2023 r.), tj. zakresu całkowitego lub częściowego obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślić należy, że jako przesłankę do udzielenia tego rodzaju wsparcia osobie prawnej, ustawodawca wskazał w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Wnioskodawca musi zatem wykazać, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przesądził tym samym, że przyznanie prawa pomocy w tym zakresie osobie prawnej winno następować w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej przesłanki nie obliguje sądu do uwzględnienia żądania strony. Koreluje to z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, iż to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od tej zasady wynikać musi z przepisów szczególnych. Uwzględniając oświadczenia zawarte we wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy, jak również treść przedstawionych przez nią dokumentów źródłowych, Sąd uznał, że referendarz sądowy - odmawiając Spółce zwolnienia od kosztów sądowych - dokonał prawidłowej oceny jej sytuacji finansowej, która nie została w żaden sposób podważona w złożonym w dalszej kolejności sprzeciwie. Wykazując, że Spółka: osiągnęła w 2021 roku oraz w pierwszej połowie 2022 roku straty z działalności gospodarczej (wygenerowane przez koszty amortyzacji i wysokie koszty pozostałe), posiada środki trwałe o wartości 468.242,25 zł, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, jak również nie skorzystała z możliwości pozyskania środków finansowych w drodze zobowiązania wspólników do dopłat, słusznie w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 grudnia 2022 r. stwierdzono, że brak było podstaw do uznania spełnienia przez Spółkę przesłanki z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., co zgodne jest także z przywołanym w zaskarżonym postanowieniu ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym. Podkreślenia wymaga, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania podmiotu z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób prawnych toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt I FZ 43/15). Co więcej, osoba prawna nie może powoływać się wyłącznie na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11), czego w niniejszej sprawie niewątpliwie zabrakło. Nie może bowiem odnieść zamierzonego przez Spółkę skutku sformułowane w sprzeciwie twierdzenie o złym stanie technicznym majątku Spółki, który uniemożliwiać ma jego ewentualną sprzedaż. Uwzględnić bowiem należy, iż na majątek ten składają się obecnie w głównej mierze grunty, których wartość netto wyceniona została na ponad milion złotych. Niezależnie od powyższego Sąd uwzględnił także, że przedstawione przez Spółkę wyciągi z kont bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące, nie pozwalają na dokonanie odmiennej oceny niż ta dokonana przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 19 grudnia 2022 r., bowiem wnioskująca o udzielenie prawa pomocy Spółka nie przedstawiła pełnych danych obrazujących jej sytuację finansową. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.