I SPP/Go 56/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Zbigniew Kruszewski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K.T. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 56/20 w sprawie ze skargi K.T. i M.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

K.T. i M.T. wniosły skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r. wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 500 zł K.T. (powoływana dalej jako "skarżąca") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Analogiczny wniosek skarżąca złożyła w sprawie o sygn. akt I SPP/Go 57/20. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że jest emerytką, a otrzymywane świadczenie wynosi 2.740,86 zł. Jest właścicielem mieszkania o pow. 36,70m², samochodu osobowego [...]. Posiada też akcje pracownicze E. S.A. o wartości około 28.800 zł (w zależności od aktualnego kursu). Wśród stałych wydatków i zobowiązań wskazała: czynsz 321,53 zł, prąd 177,30 zł, gaz 316,60 zł, woda 138 zł, podatek za wieczyste użytkowanie 57,40 zł, telefon 25 zł, koszty leczenia 113,03 zł, użytkowanie samochodu + OC 422 zł, żywność 1.000 zł, środki czystości 30 zł, odzież i obuwie 50 zł, książki i prasa 45 zł oraz odpoczynek 45 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej, zgodnie z zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 24 czerwca 2020 r., wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), wezwano skarżącą do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: - dokumentów potwierdzających wysokość emerytury skarżącej (przekaz pocztowy lub bankowy bądź aktualna decyzja ustalająca wysokość świadczenia), - wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącej obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącej 17 lipca 2020 r. (z.p.o. k. 10 akt SPP), jednakże nie udzieliła ona na nie odpowiedzi. Postanowieniem z 6 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SPP/Go 56/20 referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W jego ocenie skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Pomimo skutecznego doręczenia skarżącej w dniu 17 lipca 2020 r. wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów, pozostawiła ww. wezwanie bez odpowiedzi. W tej sytuacji analiza i rzetelna ocena sytuacji finansowej skarżącej oraz jej zdolności płatniczych okazała się niemożliwa. W piśmie z dnia [...] sierpnia 2020 r. oznaczonym sygnaturami I SPP/Go 56/20, I SA/Go 181/20 skarżąca wskazała, że składa zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 6 sierpnia 2020 r., w sprawie wyżej oznaczonej, w całości. Z uwagi na to, że w sprawie oznaczonej ww. sygnaturami jedynym orzeczeniem wydanym w dniu 6 sierpnia 2020 r. było ww. postanowienie referendarza sądowego, Sąd pismo skarżącej uznał za sprzeciw wniesiony od tego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw był bezzasadny. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (m.in. postanowień o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Po myśli § 2 ww. przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie fizycznej może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16; wszystkie cytowane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaznaczyć należy, że ocena sytuacji materialnej strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada ona majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Przypomnieć bowiem trzeba, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej powoduje, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. W rozpoznawanej sprawie dane wskazane przez skarżącą w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W konsekwencji, na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwano skarżącą do przedłożenia dodatkowo: dokumentów potwierdzających wysokość emerytury skarżącej (przekaz pocztowy lub bankowy bądź aktualna decyzja ustalająca wysokość świadczenia) oraz wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat skarżącej obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Pomimo wezwania skarżąca dokumentów tych nie dostarczyła. Nie załączyła ich też do wniesionego sprzeciwu. Podzielić zatem należy stanowisko referendarza sądowego przedstawione w postanowieniu z dnia 6 sierpnia 2020 r. Skoro skarżąca nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia, w sposób nie budzący wątpliwości, swojej sytuacji majątkowej,. Brak żądanych dokumentów, w szczególności wyciągów z rachunków bankowych, uniemożliwia bowiem procesową weryfikację twierdzeń wniosku i przez to uniemożliwia kategoryczne ustalenie sytuacji majątkowej skarżącej, a w konsekwencji również możliwości poniesienia należnego w sprawie wpisu od skargi. Zaznaczyć należy, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006r., sygn. akt II OZ 1112/06). Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.