I SPP/Go 46/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 czerwca 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 46/23 w sprawie ze skargi P.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2016 rok z tytułu odpłatnego zbycia udziału w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz udziału w prawie własności budynków postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.

P.T. złożył skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie 130 zł, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPF podniósł, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, co znacząco utrudnia mu podjęcie pracy. Ponadto od [...] maja 2023 r. spółka, która była jego jedynym źródłem utrzymania (której jest wspólnikiem) zawiesiła działalność gospodarczą, ze względu na straty poniesione w ubiegłym roku, spowodowane covidem, wojną i inflacją. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący oświadczył, że mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dziećmi: siedemnastoletnim synem P. i szesnastoletnią córką M.. Jest właścicielem w udziale 1/3 domu w zabudowie bliźniaczej. Nie posiada rzeczy ruchomych, oszczędności, wierzytelności, papierów wartościowych czy innych praw majątkowych. Z tytułu udziałów w spółce skarżący osiąga dochód w wysokości ok. 1.000 zł, z kolei po stronie stałych zobowiązań i wydatków ujawnił: podatek od nieruchomości 400 zł/rok, podatek z tytułu wieczystego użytkowania gruntu 300 zł/rok, telewizja, internet, telefon 250 zł/mc, leki 200 zł/mc, woda i kanalizacja 120 zł/mc, prąd 350-600 zł/mc, centralne ogrzewanie i ciepła woda ok. 300 zł/mc. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący oświadczył, że jest po rozwodzie. Nie otrzymuje alimentów na dzieci ani świadczenia 500+. Obecnie nie posiada żadnych dochodów, jest w trakcie rejestracji w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Nie posiada dokumentów potwierdzających wysokość dochodów za ostatnie trzy miesiące. Wydatki związane z bieżącym utrzymaniem obecnie pomaga mu opłacić najstarsza córka P.. Skarżący przedłożył historię rachunku z [...] nr [...] za okres 02.03.2023–02.06.2023 z saldem -1,94 zł oraz kopię deklaracji ZUS ZWUA o wyrejestrowaniu z ubezpieczenia z [...].05.2023 r. wraz z dowodem jest nadania do ZUS. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2023 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. odmówił Stronie przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, iż tak przedstawione okoliczności nie dają podstaw do uwzględnienia żądania Skarżącego. Referendarz wskazał, że Skarżący wybiórczo przedstawił swoją sytuację finansową i stan majątkowy, całkowicie pomijając okoliczności istotne dla rzeczywistego stanu rzeczy. Pomimo skutecznego doręczenia wezwania, nie przedłożył żadnych dokumentów dotyczących dochodów uzyskiwanych ze spółki B czy dochodów tej spółki, w okresie bezpośrednio przed jej zawieszeniem. Przedłożony przez Stronę wydruk przedstawiał historię osobistego rachunku Skarżącego, a nie rachunku spółki. Referendarz pokreślił, że wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Wątpliwości referendarza wzbudziło gołosłowne oświadczenie Skarżącego o miesięcznym dochodzie w wysokości ok. 1.000 zł, który nie wystarcza nawet na sfinansowanie ujawnionych przez skarżącego opłat w kwocie ok. 1.500 zł (bez wyżywienia), przy czym Skarżący nie wskazał innych źródeł dochodu, ani zgromadzonych oszczędności. Dopiero w piśmie z dnia 2 czerwca 2023 r. Skarżący oświadczył, że obecnie pomaga mu najstarsza córka, jednak w żadnym razie nie wykazał rodzaju, formy czy chociażby wysokości tej pomocy. W ocenie referendarza, okoliczność, że skarżący z jednej strony powołuje się na brak możliwości finansowych i zwraca się do Sądu o udzielenie mu pomocy Państwa, zaś z drugiej strony wskazuje na nadwyżkę wydatków nad uzyskiwanymi dochodami świadczy o nieprzekazaniu informacji o istotnych i rzeczywistych możliwościach finansowych wnioskodawcy. Referendarz podkreślił, że w formularzu PPF wnioskodawca zadeklarował, że nie posiada papierów wartościowych czy innych praw majątkowych np. udziałów. Oświadczenie to pozostaje jednak w sprzeczności z faktem, że Skarżący widnieje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako udziałowiec B spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]), w której posiada udziały o wartości 1.250,00 zł, 88PT spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (KRS nr [...]), w której posiada udziały o wartości 2.500,00 zł oraz jest wspólnikiem-komandytariuszem w 88PT spółce z ograniczoną odpowiedzialności spółce komandytowej (KRS nr [...]), co w bezpośredni sposób rzutuje na wiarygodność jego oświadczeń. Z danych KRS wynika co prawda, że aktualnie ww. spółki mają zawieszoną działalność gospodarczą, co jednak nie zmienia faktu, że posiadane przez Skarżącego udziały mogą zostać zbyte, jak też stanowić przedmiot zabezpieczenia, np. pożyczki, a pozyskane w ten sposób środki przeznaczone na sfinansowanie jedynej na obecnym etapie postępowania opłaty sądowej. Zdaniem referendarza powyższa okoliczność, jak również wykazane wątpliwości i brak pełnych danych uniemożliwiły rzetelną analizę sytuacji finansowej oraz aktualnych możliwości płatniczych Skarżącego, a także ocenę, czy i w jakim ewentualnie zakresie Skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie. Pismem z dnia [...] lipca 2023 r. Strona wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, któremu zarzuciła: a) rozstrzygnięcie sprawy tylko w kategoriach formalnych, a przy tym błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie bezzasadne przyjęcie tego, że pomimo wykazywanej sytuacji dochodowej i zdrowotnej nie zasługuje na przywilej ulgi w realizowaniu prawa do Sądu, poprzez zwolnienie mnie od opłaty sądowej, a przez to uznanie, że jestem w stanie ją uregulować – bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i dzieci - przepisaną opłatę sądową – pomimo przedstawionej sytuacji finansowej i zdrowotnej, którą wskazałem i podałem w oświadczeniu – co jest poglądem kolizyjnym z doświadczeniem życiowym, b) przyjęcie przez referendarza nie zasługującego na obiektywną aprobatę stanowiska, że wskazana przez Skarżącego kwota osiąganych dochodów jest wystarczająca na jego bieżące życie, na wszystkie opłaty oraz na wniesienie opłaty sądowej. Wskazując na powyższe Skarżący wniósł o zmianę wydanego orzeczenia i zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że we wniosku przedstawił swoją obecną sytuację, a dołączony wydruk z historii rachunku obrazował po jego stronie brak dochodów. Potwierdził też informację zawartą w uzasadnieniu postanowienia, że posiada udziały w dwóch spółkach, lecz nie ma to wpływu na jego sytuację finansową oraz zdrowotną i chętnie by je sprzedał. Skarżący utrzymuje, że dopełnił obowiązku przekazania wszystkich danych, co uczynił na urzędowym formularzu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako: P.p.s.a.), od postanowień referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. W rezultacie jego rozpatrzenia sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka - jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu – na posiedzeniu niejawnym (art. 260 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.), natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia sądu o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008 r., I GZ 173/08). Zatem to wnioskodawca zobowiązany jest do dokładnego i zgodnego z prawdą przedstawienia własnej sytuacji majątkowej oraz wykazania, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, mając na uwadze okoliczności wynikające ze składanych przez Skarżącego dokumentów, oświadczeń oraz złożonego sprzeciwu Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie, Skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Na chwilę obecną, jedyną opłatą niezbędną dla skutecznego zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego jest wpis od skargi w wysokości 130 zł, zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 535). W ocenie Sądu, referendarz sądowy właściwie ocenił sytuację Skarżącego ustalając, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Informacje podane przez Skarżącego we wniosku o prawo pomocy oraz w dokumentach, o które był wzywany, nie pozwalają na dokonanie całościowej oceny jego sytuacji majątkowej. Ponadto w złożonym sprzeciwie Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek nowych okoliczności przemawiających za przyznaniem mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Odnosząc się do braku przedstawienia sytuacji majątkowej spółki należy nadmienić, że działalność gospodarcza może przynosić niskie dochody, czy nawet stratę podatkową, co jednak nie jest równoznaczne z brakiem uzyskiwania w ogóle realnego dochodu – środków finansowych (por. postanowienia: NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11; NSA z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. akt II GZ 735/14; NSA z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II GZ 860/14). Strona nie przedstawiła żadnych dokumentów dotyczących dochodów uzyskiwanych ze spółki, czy dochodów tej spółki, przez co referendarz jak i Sąd nie mogli skutecznie ocenić jej sytuację finansową i sytuację finansową wnioskodawcy. Wobec powyższego, Sąd uznał za zgodne z prawem zaskarżone rozstrzygnięcie referendarza sądowego i na podstawie art. 260 § 1 i § 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.