I SPP/Go 19/23

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości wraz z odsetkami z tytułu opłaty eksploatacyjnej za okresy sprawozdawcze II półrocze 2016 r. - II półrocze 2021 r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy.

L. sp. z o.o. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Go 15/23). Wraz ze skargą Spółka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPPr podniosła, że złożyła wnioski o zwrot podatku od towarów i usług w łącznej wysokości 1.710.284 zł plus odsetki. Jest to kwota wyjęta z obrotu spółki co skutkuje utratą płynności finansowej. Względem Spółki są prowadzone liczne egzekucje komornicze. Spółka ma zajęte konta bankowe, w związku z czym nie jest w stanie normalnie funkcjonować i zaplanować jakichkolwiek wydatków. Dokonuje jedynie częściowych wypłat na poczet wynagrodzeń dla pracowników. Nieruchomości spółki obciążone są hipoteką, a wierzytelności kontrahentów zajęte. Prowadzenie licznych spraw sądowych jest kosztowne a możliwości finansowe Spółki w chwili obecnej są zerowe. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 410.000,00 zł, wartości środków trwałych 863.157,00 zł oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 887.066,94 zł. Spółka wykazała "zerowe" saldo rachunku bankowego w [...]. Oświadczyła ponadto, że jej miesięczny dochód wynosi około 20.000 zł, w zależności ilu jest klientów na piasek, a miesięczne koszty jej działalności to około 20.000 zł (wynagrodzenia dla pracowników, ZUS, PIT-4, koszt najmu lokalu, podatek od nieruchomości, koszt najmu sprzętu) i około 2.000 zł na paliwo do urządzeń. Stan środków w kasie na koniec września 2022 r. wynosił 82,68 zł. Ze względu na zajęcia komornicze część klientów Spółki zrezygnowała ze współpracy, a inni przekazują zapłaty za towary bezpośrednio do urzędu skarbowego. Pomimo wygenerowanego zysku na koniec roku jest on zyskiem, który częściowo pokrywa stratę z lat poprzednich. Na konto Spółki wpływają małe kwoty, które nie wystarczają na wynagrodzenia dla pracowników, dlatego Spółka jest zmuszona zaciągać pożyczki od udziałowca, ale i jego możliwości już się skończyły. Z nadesłanych, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, bilansów wynika, że na dzień [...] grudnia 2021 r. Spółka posiadała aktywa w wysokości 13.369.946,23 zł, na które składają się między innymi środki trwałe o wartości 863.157,00 zł oraz należności krótkoterminowe w wysokości 12.490.577,28 zł, z kolei na dzień [...] grudnia 2022 r. jej aktywa wynosiły 13.662.657,27 zł (środki trwałe o wartości 863.157,00 zł, należności krótkoterminowe w wysokości 12.776.101,63 zł). W ewidencji środków trwałych (wydruk na dzień [...] listopada 2022 r.) wykazano nieruchomości niezabudowane. Zgodnie z rachunkiem zysków i strat, zysk Spółki za 2021 r. wyniósł 801.638,94 zł, a za 2022 r. 111.806,56 zł. W zeznaniu podatkowym CIT-8 za 2021 r. skarżąca Spółka wykazała przychód w wysokości 1.593.798,62 zł przy kosztach jego uzyskania w kwocie 615.125,79 zł, a za 2022 r. przychód w kwocie 350.294,33 zł przy kosztach w kwocie 199.736,31 zł. Z kolei z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w IV kwartale 2022 r. Spółka dokonała dostaw towarów na kwotę 3.575 zł przy nabyciu towarów na kwotę 14.080 zł, a w I kwartale 2023 r. na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 15.474 zł. Zgodnie z nadesłanym wyciągiem, saldo na rachunku bankowym Spółki na dzień [...] kwietnia 2023 r. wynosiło -30,00 zł. Z kolei z przedłożonych raportów kasowych za okres luty-kwiecień 2023 r. wynika, że R.S. jako udziałowiec udzielił Spółce trzech pożyczek w łącznej kwocie 27.000 zł ([...] lutego 2023 r. w kwocie 7.000 zł, [...] marca 2023 r. 10.000 zł i [...] kwietnia 2023 r. 10.000 zł). Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 259 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca Spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 30 marca 2016 r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie referendarza sądowego/Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Z przedstawionych dokumentów wynikać musi w sposób jednoznaczny, że strona znajduje się w szczególnie ciężkim położeniu finansowym. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 7 października 2014r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują jedynie wpis od skargi w wysokości 500 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że wobec niej prowadzone są liczne egzekucje komornicze. Ma zajęte konta bankowe, wierzytelności i nieruchomości. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych co powoduje, że nie jest w stanie normalnie funkcjonować. Oceniając sytuację wnioskodawcy przede wszystkim zauważyć należy, że mimo trudności na jakie się powołuje m.in. zajęcie kont bankowych, obciążenia hipoteczne, czego referendarz nie kwestionuje, Spółka w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Zgodnie zaś z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15). Co więcej, działalność Spółki przynosi dochód. Jak wynika z rachunku zysków i strat, zysk Spółki za 2021 r. wyniósł 801.638,94 zł (przy obrotach ponad 1,5 mln złotych), a za 2022 r. 111.806,56 zł (przy obrotach ponad 350 tyś zł). Obecnie Spółka deklaruje uzyskiwanie dochodu w wysokości około 20.000 zł miesięcznie (rubryka 10 formularza PPPr). Także z przedłożonych deklaracji VAT-7 za dwa ostatnie kwartały wynika, że Spółka dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Wykazała bowiem, że w ramach prowadzonej działalności w IV kwartale 2022 r. dokonała dostaw towarów na kwotę 3.575 zł przy nabyciu towarów na kwotę 14.080 zł, a w I kwartale 2023 r. na kwotę 0,00 zł przy nabyciu towarów na kwotę 15.474 zł. To dowodzi, że Spółka miała środki na sfinansowanie ww. zakupów. Uwagę referendarza zwraca również znaczna wartość środków trwałych Spółki, na które składają się nieruchomości niezabudowane; ich stan na dzień [...] grudnia 2022r. wynosił 863.157,00 zł. Dysponowanie tak znacznym majątkiem wyklucza w zasadzie przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2004 r. sygn. akt FZ 131/04). Dodatkowo podnieść należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15). W tym miejscu wskazać należy, że umowa spółki (tekst jednolity z 25 stycznia 2017r.) w § 10 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dziesięciokrotnej nominalnej wartości udziałów posiadanych przez każdego z nich. Z kolei, zgodnie z uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia [...] grudnia 2022r., Spółka posiada dwóch wspólników: R.S., który posiada 3936 udziałów o łącznej wartości 393.600 zł oraz E.S., która posiada 164 udziały o łącznej wartości 16.400 zł. Na podstawie przedłożonych raportów kasowych ustalono, że R.S. wspiera finansowo skarżącą Spółkę, systematycznie udzielając jej pożyczek; w okresie luty-kwiecień 2023 r. na łączną kwotę 27.000 zł. Jeżeli natomiast - jak twierdzi Spółka - jego możliwości już się skończyły, to winna wykazać te okoliczności stosowną dokumentacją. Poza tym twierdzenia Spółki o braku możliwości finansowych jej udziałowca pojawiły się już w 2021 r. w innych postępowaniach zainicjowanych przez skarżącą (m.in. sprawy o sygn. akt I SPP/Go 89/20 czy I SPP/Go 18/21), a mimo to wspólnik nadal udziela Spółce finansowego wsparcia. Zatem niczym niepoparte twierdzenie strony o braku możliwości finansowych udziałowca jest niewystarczające. Powyższe okoliczności w ocenie referendarza sądowego pozwalają uznać, że skarżąca Spółka nie wykazała, że aktualnie nie dysponuje i co więcej, nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. Nie można też zapominać, że w przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej - wnoszących o przyznanie prawa pomocy, zainicjowana sprawa sądowoadministracyjna ma ścisły związek z prowadzoną przez nie działalnością i możliwość prowadzenia takiej działalności nie powinna - z reguły, obciążać dochodów budżetowych Skarbu Państwa. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że obowiązkiem spółki jako podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą jest zabezpieczenie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym, gdyż stanowią one część kosztów tej działalności i mają pierwszeństwo przed innymi zobowiązaniami (por. postanowienia WSA w Warszawie: z 31 sierpnia 2017r. sygn. akt III SA/Wa 2212/17, z dnia 13 listopada 2018r. sygn. akt III SA/Wa 1187/17). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.