I SA/Wa 758/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Wójta Gminy [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 9 lutego 2023 r., nr SKO/4111/185/2023 w przedmiocie uznania ponaglenia za uzasadnione postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz Wójta Gminy [...] kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce postanowieniem z 9 lutego 2023 r., nr SKO/4111/185/2023, po rozpatrzeniu ponaglenia M. Z. – działając na podstawie art. 37 § 1, § 2, § 3 pkt 1, § 4, § 5 i § 6 w zw. art. 35, art. 36, art. 123 § 1, art. 124 § 1 k.p.a. oraz art. 2 ust. 1, 2, 3-3d, 9, 11, 12 i 16 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz. U. poz. 1692 ze zm.): 1) uznało ponaglenie na niezałatwienie w terminie przez Wójta Gminy [...] sprawy (bezczynność) z wniosku M. Z. o przyznanie dodatku węglowego, za uzasadnione; 2) zobowiązało Wójta Gminy [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia; 3) zarządziło wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności prowadzonego postępowania; 4) zobowiązało Wójta Gminy [...] do podjęcia środków zapobiegawczych naruszenia terminów załatwienia spraw w przyszłości; 5) stwierdziło, że rzeczone niezałatwienie sprawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na powyższe postanowienie pismem z 2 marca 2023 r. Wójt Gminy [...], zastępowany przez adwokata, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego poprzez: 1) jego błędną wykładnię, która miała zasadniczy wpływ ma treść zaskarżonego postanowienia, tj. art. 2 ust. 3b ustawy o dodatku węglowym polegający na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie jedynie w sprawach oczywistych, podczas gdy jest to dowolne założenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ponieważ ustawa nie przewiduje w swojej treści zastosowania tego przepisu jedynie w sytuacjach oczywistych ale do każdej sytuacji gdzie pod tym samym adresem miejsca zamieszkania wpłynął kolejny wniosek o wypłatę dodatku węglowego; 2) jego błędną wykładnię, która miała zasadniczy wpływ ma treść zaskarżonego postanowienia, art. 2 pkt 16 ustawy o dodatku węglowym polegający na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie również w sytuacjach kiedy spełniona jest przesłanka z art. 2 ust. 3b tej ustawy – co stanowi interpretację prawa sprzeczną z wykładnią językową tych przepisów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce wniosło o odrzucenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259), dalej jako p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Powyższe przepisy należy odnieść do sytuacji jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie, gdzie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce wniósł Wójt Gminy [...], tj. organ, rozpoznający wniosek o przyznanie dodatku węglowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym w postępowaniu administracyjnym jednostka samorządu terytorialnego może występować albo w charakterze strony, korzystając z gwarancji procesowych jakie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego przyznają stronom postępowania administracyjnego, albo jako organ administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. W takim przypadku organ ten będzie chronił interes jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Powierzenie więc organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego bądź sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma w takim postępowaniu legitymacji procesowej strony, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do sądu administracyjnego ani legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego. Dopuszczenie do złożenia skargi przez organ pierwszej instancji lub uznanie go za uczestnika postępowania (także jako organ reprezentujący jednostkę samorządu terytorialnego) doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby w istocie dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie (wyrok NSA z 1 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 460/08, uchwała siedmiu sędziów NSA z 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Wójt Gminy [...] jest organem prowadzącym postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpatrzenia wniosku M. Z. o przyznanie dodatku węglowego. Taka pozycja procesowa Wójta Gminy [...] działającego w tej sprawie jako organ jednostki samorządu terytorialnego, któremu powierzono właściwość do orzekania w sprawie indywidualnej bądź to w formie przyznania dodatku węglowego bez wydania decyzji administracyjnej (art. 16 zd. 1 ustawy o dodatku węglowym) bądź w formie decyzji administracyjnej w przypadku odmowy przyznania dodatku węglowym (art. 16 zd. 2 ustawy o dodatku węglowym - uniemożliwia wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Dlatego też skarga wniesiona przez Wójta Gminy [...] jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Dodatkowo wskazać należy, że kognicję sądów administracyjnych wyznacza art. 3 § 2 pkt 1 – 9, § 2a i § 3 p.p.s.a. Stwierdzić należy, że sprawa zainicjowana skargą Wójta Gminy [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z 9 lutego 2023 r. nie mieści się katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego. Przedmiotem skargi jest bowiem wydane w trybie art. 37 k.p.a. postanowienie SKO uznające ponaglenie M. Z. na bezczynność Wójta Gminy [...] za uzasadnione. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Stosownie do § 6 art. 37 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Unormowanie to służy zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu sprawy, czyli wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia. Analizowany przepis nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia do wniesienia zażalenia. Nie jest to również postanowienie kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższe postanowienie ma charakter wpadkowy i nie przysługuje na nie zażalenie. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.