I SAB/Wa 78/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Anna Milicka-Stojek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę.

W. G. (dalej jako "skarżący") pismem 28 października 2022 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako "organ") postępowania w sprawie wydania zaświadczenia. Skarżący wskazał, że w dniu 8 marca 2022 r. udał się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Bielsku-Białej, gdzie wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, czy Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wystąpiła z zapytaniem, w jakiej wysokości skarżący pobiera rentę i czy pracuje. Pracownik organu zaniechał jednak wydania tego zaświadczenia od razu - na miejscu, nie wydał go również w ciągu tygodnia. Skarżący odpowiedź na zapytanie otrzymał dopiero po upływie miesiąca, a zatem z naruszeniem art. 217 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." W tej sytuacji skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w związku z przewlekłym załatwieniem sprawy w wysokości 200 000 zł. Zauważył także, że w związku z oczekiwaniem na wydanie zaświadczenia doznał szkody materialnej i psychicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że skarżący w dniu 8 marca 2022 r. wystąpił o "wydanie zaświadczenia, który z urzędów polskich wystąpił w 2021 r. do ZUS z prośbą o wskazanie wysokości renty socjalnej". Odpowiedź na to pytanie udzielił Zastępca Inspektora Ochrony Danych pismem z 8 kwietnia 2022 r. Pierwotnie pismo to wysłane zostało na nieaktualny adres skarżącego, jednak po interwencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej, Inspektor Ochrony Danych wysłał to pismo w dniu 13 kwietnia 2022 r. Co więcej, w dniu 28 marca 2022 r. skarżący przesłał do organu pismo, w którym doprecyzował swój wniosek z 8 marca 2022 r. i poprosił o wystawienie zaświadczenia potrzebnego w celu ubiegania się o świadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zaświadczenie o wysokości renty za okres od stycznia do marca 2022 r. skarżący odebrał osobiście na Sali Obsługi Klienta w Bielsku-Białej w dniu 31 marca 2022 r. Kolejne zaświadczenie o wysokości renty na okres od lutego do maja 2022 r. skarżący odebrał osobiście w dniu 19 maja 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawomocnym postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. sygn. akt III SAB/Gl 1/23 stwierdził swoją niewłaściwość i sprawę przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a ww. przepisu. Stosownie natomiast do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1 pkt 1-3). Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W judykaturze i piśmiennictwie przyjmuje się, że z przewlekłością działania organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności – a zaniechanie to nie znajduje racjonalnego i przede wszystkim prawnego uzasadnienia (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86). Celem skargi na bezczynność lub przewlekłość organu administracji publicznej, jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Jak wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący wnioskiem z 8 marca 2022 r. wystąpił do organu o wydanie zaświadczenia mającego stanowić udzielenie odpowiedzi na pytanie, "który z urzędów polskich wystąpił w 2021 r. do tut. ZUS z prośbą o wskazanie, jaką dokładnie pobieram rentę socjalną, w jakiej wysokości za rok 2021 i za jakie miesiące". Odpowiedź na to pytanie udzielił Zastępca Inspektora Ochrony Danych pismem z 8 kwietnia 2022 r., które wysłano do skarżącego w dniu 13 kwietnia 2022 r. (por. pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 kwietnia 2022 r. oraz z 7 czerwca 2022 r. stanowiące odpowiedź na wniesione ponaglenie). Powyższego nie kwestionuje również skarżący podając w skardze, że żądane zaświadczenie wydano mu dopiero ponad miesiąc po złożeniu wniosku, a zatem z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 217 K.p.a. Co więcej, a na co zwrócił również uwagę organ w odpowiedzi na skargę, w dniu 28 marca 2022 r. skarżący doprecyzował swój wniosek z 8 marca 2022 r. i poprosił o wystawienie zaświadczenia potrzebnego w celu ubiegania się o świadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zaświadczenie o wysokości renty za okres od stycznia do marca 2022 r. skarżący odebrał osobiście na Sali Obsługi Klienta w Bielsku-Białej w dniu 31 marca 2022 r. Z kolei następne zaświadczenie o wysokości renty na okres od lutego do maja 2022 r. skarżący odebrał osobiście w dniu 19 maja 2022 r. Opisany powyżej stan faktyczny, jak też akta nadesłane przez organ, wskazują że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania z 28 października 2022 r. została wniesiona już po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania zaświadczenia, bowiem organ w dniu 13 kwietnia 2022 r. przesłał do skarżącego pismo z 8 kwietnia 2022 r., którym udzielił odpowiedzi na jego wniosek z 8 marca 2022 r. Kwestia dopuszczalności skargi na bezczynność i skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania po zakończeniu przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 22 czerwca 2020 r. wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19 (ONSAiWSA 2020/6/79), stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia ww. uchwały wynika, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Zaprezentowany w przywołanej wyżej uchwale pogląd pozostaje aktualny także wobec skargi wniesionej na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, gdy skarga została wniesiona po zakończeniu postępowania, którego dotyczy, co potwierdza uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2022 r. sygn. akt II OPS 1/21 (ONSAiWSA 2022/3/34). W uchwale tej wskazano, że normatywna tożsamość reguł zaskarżania bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania administracyjnego uprawnia do uznania uchwały w sprawie II OPS 5/19 jako adekwatnej także przy dokonywaniu oceny istnienia przedmiotu zaskarżenia w sprawie dotyczącej przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. W uchwale z 7 marca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego wniesiona po jego ostatecznym zakończeniu, poprzedzona ponagleniem złożonym w jego toku, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, skoro skarżący wniósł skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania po udzieleniu przez organ odpowiedzi na jego pismo z 8 marca 2022 r. o wydanie zaświadczenia,, a zatem po zakończeniu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie, należało uznać, że stanowi to przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu skargi na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec tego Sąd stwierdził, że skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tego względu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.