I SAB/Wa 76/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2024 r. sprawy ze skargi T. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz T. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 8 stycznia 2024 r. T. K. (dalej jako "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii (dalej jako "Minister lub "organ") postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego nr 609/94 z 12 września 1994 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "[...]", prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...] przy ul. [...], obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. 4751 m2, w zakresie dotyczącym obszaru o pow. 164 m2 stanowiącego część obecnej działki nr [...], wchodzącego w skład dawnej nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], który to obszar objęty jest postępowaniem prowadzonym przed Prezydentem m. st. Warszawy w sprawie rozpatrzenia wniosku H. R. i innych z 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy. Skarżący zarzucił Ministrowi naruszenie art. 35 k.p.a. i podniósł, że do dnia dzisiejszego organ nie rozpoznał ponaglenia z 16 listopada 2023 r., jak również nie rozpoznał ponownie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Skarżący zaznaczył, że postanowieniem z 7 lutego 2023 r. Minister uchylił wydane w sprawie postanowienie z 7 kwietnia 2022 r. o odmowie wszczęcia przedmiotowego postępowania, ale od tego czasu minęło kolejne dziesięć miesięcy. Wskazał również, że obecnie Prezydent m. st. Warszawy prowadzi pod numerem SD-WS-lll-6841.779.2018.MOL postępowanie w przedmiocie zwrotu gruntu stanowiącego część działki nr [...] o pow. 164 m2, a warunkiem zakończenia tego ostatniego postępowania jest wcześniejsze rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z 12 września 1994 r. Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie decyzji w przedmiocie stwierdzenia nieważności oraz zasądzenie na rzecz skarżącego od organu uzasadnionych kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując na czynności podejmowane w niniejszej sprawie po otrzymaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z 12 wrzesnia 1994 r. Ponadto, organ podniósł, że pismem z 7 lutego 2024 r. poinformował strony o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do zakończenia postępowania w sprawie. W piśmie tym wskazał również, że z uwagi na skomplikowany charakter sprawy wymagający szczegółowej analizy jej akt oraz wnikliwej oceny prawnej, przewidywany termin załatwienia sprawy nastąpi do 29 lutego 2024 r. Pismem procesowym z 27 marca 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii poinformował, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Warszawskiego z 12 września 1994 r. zostało zakończone wydaniem decyzji Ministra Rozwoju i Technologii z 25 marca 2024 r. nr DO-II.7610.139.2021.AK. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub do dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Skoro bowiem organ w bezczynności lub przewlekłości już nie pozostaje, sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., to jest w przypadku uznania skargi za zasadną orzec o zobowiązaniu organu do wydania aktu w zakreślonym terminie. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z dnia 25 marca 2024 r. nr DO-II.7610.139.2021.AK, po rozpoznaniu wniosku T. K. o stwierdzenie nieważności decyzji, Minister Rozwoju i Technologii stwierdził, że decyzja Wojewody Warszawskiego nr 609/94 z 12 września 1994 r. w zakresie dotyczącym obszaru o pow. 164 m2 stanowiącego część obecnej działki nr [...], wchodzącego w skład dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], który to obszar objęty jest postępowaniem prowadzonym przed Prezydentem m. st. Warszawy w sprawie rozpatrzenia wniosku H. R. i innych z 25 maja 1949 r. o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy, została wydana z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji przez organ przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. - nawet wówczas gdy orzeczenie organu podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił, w konsekwencji czego niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe. Z tych przyczyn Sąd orzekł o umorzeniu przedmiotowego postępowania w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji (punkt 2 sentencji). Jednakże wydanie przez organ rozstrzygnięcia, po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, publik. ONSAiWSA 2013/1/7). W konsekwencji w tym zakresie Sąd jest zobowiązany do wypowiedzenia się. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu sąd administracyjny, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, powinien ocenić czy załatwiając sprawę organ administracji podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a."). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając w niniejszej sprawie przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, Lex nr 1612000). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd nie znalazł wystarczająco usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność organu w niniejszej sprawie była efektem rażącego naruszenia prawa. Nie sposób bowiem stwierdzić aby zwłoka w załatwieniu sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji była przede wszystkim efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ norm postępowania, a więc celowego unikania podejmowania decyzji, mimo braku ku temu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód. Choć zatem w niniejszej sprawie organ przekroczył termin rozpatrzenia wniosku skarżącego określony w przepisach k.p.a., to jednak mając na uwadze złożony charakter rozpoznawanej sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w tym stopień skomplikowania materiału dowodowego oraz konieczność należytego ustalenia kręgu stron postępowania, a także fakt, że organ ostatecznie wydał decyzję w dniu 25 marca 2024 r. Sąd uznał, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie miało w okolicznościach niniejszej sprawy charakteru rażącego naruszenia prawa. Przy powyższej ocenie Sąd uwzględnił również okoliczność, że pismem z 7 lutego 2024 r., choć miało to miejsce już po wniesieniu skargi, organ poinformował strony w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przyczynach nierozpatrzenia wniosku w terminie oraz przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Rozstrzygnięcie w pkt 2 sentencji wydano na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania, to jest wpisu sądowego od skargi, orzeczono jak w pkt 3 sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art.119 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 120 p.p.s.a.