I SAB/Wa 35/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Anna Milicka-Stojek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Minister Rozwoju i Technologii dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz [...] S.A. w [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

P. S.A. z siedzibą w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego prowadzonego przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie nr DO-II.7610.95.2019.JL. W skardze wniósł o: 1) zobowiązanie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii do wydania decyzji kończącej postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, w terminie 30 dni od daty doręczenia akt organowi; 2) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej P. S.A. z siedzibą w [...] kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący podał, że P. S.A. w przedmiotowej sprawie za pośrednictwem jej pełnomocników, oraz jej pracowników z Oddziału w [...] wielokrotnie próbowała zmobilizować organ do szybszego rozpoznania sprawy lub udzielenia informacji o stanie sprawy. Do organu wysłano kilka pism ponaglających, wiadomości e-mail oraz wykonano kilka telefonów. Wobec całkowitej bezskuteczności wszystkich ww. prób P. S.A złożyła skutecznie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, tj. przepisów kpa regulujących czas trwania postępowania. Mimo powyższych działań do dnia dzisiejszego organ nie podjął żadnych działań w sprawie, ani nie skontaktował się w żadnej formie z P. S.A. Skarżąca wskazała, że stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie, zgodnie z § 2 cytowanego wyżej przepisu, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W przedmiotowej sprawie terminy te były wielokrotnie przekroczone, zaś mimo pism P. S.A., nie są w sprawie podejmowane żadne czynności. Skarżąca dodatkowo wskazała, że w sprawie nie występują żadne szczególne okoliczności, z których wynikałaby możliwość zastosowania innego, niż maksymalny przyjęty w kpa termin dwumiesięczny. Jak wielokrotnie wskazywała P. S.A. sprawa dotyczy urządzeń infrastruktury krytycznej, szczególnie istotnej dla bezpieczeństwa dystrybucji energii elektrycznej dla tysięcy odbiorców indywidulanych i instytucjonalnych. Uregulowanie statusu prawnego urządzeń ma więc kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i stabilności przesyłu energii. P. S.A. podała, że do akt sprawy zostały już przedłożone kopie dokumentów, które potwierdzają, że budynki i urządzenia wskazane w dokumentacji przesłanej przy piśmie z 19 kwietnia 2019 r. były posadowione na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] przed 5 grudnia 1990 r. bowiem przedmiotowe budynki powstały w drugiej połowie lat 70-tych XX wieku. W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniósł, że przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania dotyczy sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe H. z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków usytuowanych na ww. nieruchomości, tj. budynku stacji systemowej, budynku transformatora oraz budynku sprężarek. Dalej Minister podał, że pismem z 17 października 2016 r., uzupełnionym pismem z 19 kwietnia 2019 r., P. S.A. w [...] wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. dotyczącej nabycia z mocy prawa 5 grudnia 1990 r. przez przedsiębiorstwo państwowe H. z siedzibą w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, obręb [...] oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynków usytuowanych na ww. nieruchomości, tj. budynku stacji systemowej, budynku transformatora oraz budynku sprężarek. Pismem z 8 maja 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego o wypożyczenie akt postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. Następnie pismem z 8 stycznia 2019 r. Minister lnwestycji i Rozwoju zwrócił się do P. S.A. w [...] o nadesłanie dokumentów, z których wynika, że wymienione w decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. budynki 5 grudnia 1990 r. stanowiły urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego lub urządzenia podobne, a także, iż były one połączone w sposób trwały z siecią przedsiębiorstwa energetycznego. Ponadto pismem z 8 stycznia 2019 r. Minister Rozwoju i Technologii zawiadomił strony o prowadzonym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. W odpowiedzi na ww. pismo z 8 stycznia 2019 r. wnioskodawczyni pismem z 19 kwietnia 2019 r. nadesłała szereg kserokopii dokumentów na potwierdzenie, iż 5 grudnia 1990 r. przedmiotowe budynki stanowiły urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego lub urządzenia podobne, a także, iż były one połączone w sposób trwały z siecią przedsiębiorstwa energetycznego. Minister Rozwoju i Technologii pismem z 10 marca 2022 r. zwrócił się do P. S.A. w [...] o przedłożenie konkretnych dokumentów (np. wykazu środków trwałych, znajdujących się na działce nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r.), z których wynika, iż budynki i urządzenia wskazane w dokumentacji przesłanej przy piśmie z 19 kwietnia 2019 r. odpowiadają budynkom objętym decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. (tj. budynek stacji systemowej, budynek transformatora i budynek sprężarek) oraz były posadowione na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Ponadto pismem z 10 marca 2022 r. Minister Rozwoju i Technologii wyznaczył nowy termin zakończenia postępowania, tj. do 10 maja 2022 r., ze względu na konieczność zgromadzenia dodatkowego materiału w sprawie, w postaci dokumentacji potwierdzającej posadowienie budynku stacji systemowej, budynku transformatora i budynku sprężarek na działce nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Odpowiadając na pismo z 10 marca 2022 r. P. S.A. w [...] przesłała przy piśmie z 31 marca 2022 r. oraz piśmie z 23 września 2022 r. dokumentację w postaci m.in.: dwóch książek obiektu budowlanego (starych), projektu technicznego budowy stacji [...] Rozdzielnia/Budynek potrzeb własnych oraz protokołów odbioru, wykazów środków trwałych, OT. Następnie Minister Rozwoju i Technologii zwrócił się notatką służbową z 7 grudnia 2022 r. do geodety uprawnionego A. G. w celu sporządzenia opinii geodezyjnej, określającej, czy budynki i urządzenia wskazane w dokumentach przesłanych przez P. S.A. w [...] odpowiadają budynkom objętym decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. (tj. budynek stacji systemowej, budynek transformatora i budynek sprężarek) oraz czy były one posadowione na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Jak wynika z opinii geodezyjnej, sporządzonej przez A. G. 8 grudnia 2022 r. dokumentacja nadesłana przez wnioskodawczynię przy pismach z 31 marca 2022 r. oraz z 23 września 2022 r. nie wykazuje jednoznacznie, że budynki i urządzenia wskazane w pismach P. S.A. w [...] z 31 marca 2022 r. oraz z 23 września 2022 r. odpowiadają budynkom objętym decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. (tj. budynek stacji systemowej, budynek transformatora i budynek sprężarek) oraz czy były one posadowione na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Pismem z 9 grudnia 2022 r. P. S.A. z siedzibą w [...] wezwała Ministra Rozwoju i Technologii do usunięcia naruszenia prawa w postaci bezczynności w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. Pismem z 5 stycznia 2023 r. (data wpływu: 3 stycznia 2023 r.) P. S.A. z siedzibą w [...] złożyła skargę na przewlekłe prowadzenie przez Ministra Rozwoju i Technologii postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze Minister wskazał, że są one bezzasadne albowiem organ podejmował działania zmierzające do wydania rozstrzygnięcia. Ponadto decyzją z 9 lutego 2023 r. nr DO-ll.7610.95.2019.JL Minister Rozwoju i Technologii umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie z wniosku P. S.A. w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. W świetle przedstawionych powyżej okoliczności, wobec braku przewlekłości organu, biorąc pod uwagę fakt, że Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 9 lutego 2023 r. rozstrzygnął przedmiotową sprawę, co odpowiada żądaniom, podniesionym przez skarżącą w skardze na bezczynność z 5 stycznia 2023 r., wniósł, jak na wstępie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Nie budzi wątpliwości Sądu to, że w niniejszej sprawie Minister Rozwoju i Technologii przewlekle prowadził postępowanie z wniosku P. S.A. z siedzibą w [...] z 17 października 2016 r., sprecyzowanego pismem z 19 kwietnia 2019 r., o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. nr [...]. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że maksymalny termin na załatwienie sprawy jaki przewiduje art. 35 § 3 kpa (termin 2 miesięcy) został w niniejszej sprawie znacznie przekroczony, a poza tym organ nadzoru prowadził postępowanie dłużej, niż tego wymagały okoliczności tej sprawy, skoro podejmował czynności postępowania wyjaśniającego w dużych odstępach czasu. Z nadesłanych akt administracyjnych wynika, że wniosek P. S.A. wpłynął do Ministra Infrastruktury i Budownictwa 4 listopada 2016 r. Pismami z 8 stycznia 2019 r. i 10 marca 2022 r. organ nadzoru zwrócił się do P. S.A. w [...] o nadesłanie dokumentów, z których wynika, że wymienione w decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. budynki 5 grudnia 1990 r. stanowiły urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego lub urządzenia podobne, a także, iż były one podłączone w sposób trwały z siecią przedsiębiorstwa energetycznego. W pismach z 19 kwietnia 2019 r., 31 marca 2022 r. i 23 września 2022 r. P. S.A. nadesłała posiadane materiały dotyczące naniesień na gruncie. W piśmie z 10 marca 2022 r. Minister skierował m.in. do P. S.A. pismo z 10 marca 2022 r. informujące o konieczności zgromadzenia dodatkowego materiału dowodowego w postaci dokumentacji potwierdzającej posadowienie budynku stacji systemowej, budynku transformatora i budynku sprężarek na działce nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Jednocześnie organ wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy – do 10 maja 2022 r. Po otrzymaniu od P. S.A. pisma z 23 września 2022 r. o informację o stanie sprawy i o wskazanie daty zakończenia postępowania Minister zlecił geodecie A. G. sporządzenie opinii geodezyjnej określającej, czy budynki i urządzenia wskazane w dokumentach przesłanych przez P. S.A. w [...] odpowiadają budynkom objętym decyzją Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. (tj. budynek stacji systemowej, budynek transformatora i budynek sprężarek) oraz czy były one posadowione na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. Stosowna opinia geodezyjna została sporządzona 8 grudnia 2022 r. Po wezwaniu przez P. S.A. organu nadzoru do usunięcia naruszenia prawa w piśmie z 9 grudnia 2022 r. i po wniesieniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra organ nadzoru decyzją z 9 lutego 2023 r. nr DO-ll.7610.95.2019.JL, na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie z wniosku P. S.A. w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. kończąc sprawę nieważnościową w I instancji. Oceniając natomiast stan przewlekłego prowadzenia przez Ministra postępowania nieważnościowego, licząc od daty otrzymania przez organ wniosku o stwierdzenie nieważności (4 listopada 2016 r.) do daty wydania decyzji kończącej postępowanie w I instancji (9 lutego 2023 r.), pomijając okres od 14 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. (zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniu administracyjnym wynikające z ustawodawstwa dotyczącego COVID-19) Sąd uznał, że przewlekłe prowadzenie przez Ministra postępowania nieważnościowego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Minister załatwił ten wniosek po upływie ponad 6 lat, a w trakcie biegu terminu na załatwienie sprawy organ nadzoru zrealizował obowiązek z art. 36 kpa tylko jeden raz. Zatem przekroczenie przez Ministra maksymalnego terminu 2 miesięcy na załatwienie sprawy w postępowaniu nieważnościowym, gdzie nie prowadzi się pełnego postępowania wyjaśniającego jak w postępowaniu zwyczajnym, miało charakter rażąco nadmierny. Sąd zwraca uwagę, że wydanie przez organ nadzoru decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Z tych też względów Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu (decyzji administracyjnej) na skutek wniosku P. S.A. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2013 r. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że wystarczającą przeszkodę do uwzględnienia skargi w powyższym zakresie stanowi zdarzenie w postaci wydania przez organ decyzji. W niniejszej sprawie Sąd oparł swoje stanowisko na poglądzie zaprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 600/12. W wyroku tym NSA zwrócił uwagę, że sprawa administracyjna jest załatwiona w chwili wydania przez organ aktu kończącego postępowanie bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia. Zdaniem NSA już z chwilą podpisania decyzji mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro organ wydał decyzję, to usunął tym samym stan bezczynności, a zatem Sąd winien postępowanie sądowoadministracyjne umorzyć w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 wyroku), art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 2 wyroku) w zw. z 119 pkt 4 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. O kosztach procesu (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).