I SAB/Wa 67/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu 6 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. R. na bezczynność Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej do wydania decyzji; 2. stwierdza, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku z [...] grudnia 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] września 2002 r., nr Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej na rzecz L. R. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 26 lutego 2021 r. L. R. (dalej jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów Funduszy i Polityki Regionalnej (dalej też jako organ/minister) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] września 2002 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wniosek inicjujący postępowanie w sprawie został złożony 22 grudnia 2016 r. Organ uchybił terminowi i dotychczas nie rozpatrzył sprawy. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia organowi orzeczenia oraz o zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie podejmowane były czynności zmierzające do jej rozstrzygnięcia, zaś obecnie postępowanie w niniejszej sprawie zostało zakończone, decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] minister odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji z [...] września 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest częściowo uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu 29 grudnia 2016 r. Przy pismach z 28 stycznia 2018 r., 3 lipca 2018 r. i 19 września 2018r. organ wystąpił do Sądu Okręgowego w [...] o akta postępowania zakończonego decyzją z [...] września 2002 r. Pismem z 16 października 2018 r. Sąd Apelacyjny w [...] poinformował organ, że wnioskowane akta znajdują się w Sądzie Najwyższym. Pismem z 5 listopada 2018 r. organ wystąpił do Sądu Najwyższego o wypożyczenie na okres 14 dni ww. akt. Wnioskowane akta wpłynęły do organu 9 listopada 2018 r. Pismem z 27 września 2019 r. organ zawiadomił strony o zgromadzonym materiale dowodowym w trybie art. 10 i 73 § 1 i 2 kpa oraz wskazał w trybie art. 36 § 1 kpa termin rozpatrzenia sprawy – 29 listopada 2019 r. Pismem z 30 lipca 2020 r. skarżąca wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa. Kolejnym zawiadomieniem z 13 listopada 2020 r. organ wskazał 21 grudnia 2020 r. jako termin zakończenia sprawy. Przy piśmie z 28 grudnia 2020 r. organ ponownie poinformował o zgromadzonym materiale dowodowym. Decyzją z [...] marca 2021 r. nr [...] Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] września 2002 r. nr [...]. Z uwagi na wydanie przez organ decyzji żądanie zobowiązania organu do jej wydania na podstawie art 149 § 1 pkt 1 ppsa jest bezprzedmiotowe i w tym zakresie postępowanie sądowe należało umorzyć. Nie zwalnia to jednak Sądu od rozpoznania skargi w pozostałym zakresie. Nie ulega wątpliwości, że organ przekroczył termin określony w art. 35 kpa. Pierwsze czynności w sprawie zostały podjęte ponad rok po wpływie wniosku, zawiadomienia w trybie art. 36 kpa organ skierował do stron tylko dwukrotnie, z opóźnieniem. Uzasadnia to stwierdzenie, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej. W ocenie Sądu bezczynność ministra nie miała jednak charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy mieć na uwadze, że z przyczyn niezależnych od organu skompletowanie akt sprawy zajęło ponad dziesięć miesięcy, ponadto jednocześnie z wnioskiem skarżącej prowadzone było postępowanie z wniosku E. M. o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji, co skutkowało koniecznością podejmowania czynności także w tej sprawie i w efekcie opóźnieniem w rozpatrzeniu sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania decyzji (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 ppsa oraz art. 149 § 1a ppsa stwierdził, że Minister Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów z [...] września 2002 r. nr [...], która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji) oraz orzekł o zwrocie kosztów sądowych stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 3 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.