I SAB/Wa 665/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. B., I. P. i K. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązana organu do rozstrzygnięcia sprawy w określonym terminie; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. B., I.P. i K. B. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A.B., I. P. i K. B. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r. dotyczącego odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] róg [...]. W skardze wskazali, że organ decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. stwierdził nieważność swojego orzeczenia z dnia [...] stycznia 2002 r. na którego podstawie uchylono decyzję Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1951 r. na skutek odwołania wniesionego przez T.F. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. M. B. ponowiła swój wniosek z dnia [...] listopada 1999 r. i zwróciła się o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia. Następnie w dniu [...] października 2012 r. wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie jej wniosku oraz wyznaczenie rozpoznania sprawy poza terminem kolejności wpływu ze względu na podeszły wiek wnioskodawczyni. Skarżący wskazali, że kolejne wezwania SKO do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie sprawy zostały złożone przy pismach z dnia [...] lutego 2013 r., z dnia [...] kwietnia 2013 r. i z dnia [...] kwietnia 2013 r. W dniu [...] kwietnia 2013 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] lipca 1951 r. Skarżący wskazali również, że w dniu [...] kwietnia 2014 r. zmarła M. B. a oni zostali jej spadkobiercami. Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostaje w rażącej bezczynności bowiem postępowanie w niniejszej sprawie toczy się już 15 lat i nie zostało zakończone. O rażącej bezczynności organu w ich ocenie świadczy również brak podejmowania jakichkolwiek czynności od ponad roku tj. od co najmniej [...] lipca 2013 r. na skutek bezzasadnego oczekiwania na postępowania spadkowe po zmarłych właścicielach lokali z budynku przy ul. [...] róg [...]. Skarżący podnieśli poza tym, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonuje wszelkich czynności w sposób opieszały. Postępowanie w sprawie zostało bowiem wszczęte dopiero po upływie 6 miesięcy od dnia ponownego wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, zaś kolejne czynności były podejmowane z co najmniej miesięcznymi odstępami i ostatecznie od ponad roku zostały całkowicie zaniechane. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o umorzenie postępowania wskazując, że postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. zawiesiło postępowanie w sprawie do czasu ustalenia następstwa prawnego po Z.S. i I. S. Organ wskazał przy tym, że w jego ocenie argumenty skargi dotyczące ustalenia tego, czy osoby będące użytkownikami wieczystymi gruntu a także właściciele lokali, z którymi związane są odpowiednie udziały w użytkowaniu wieczystym, powinny być rozpatrzone w postępowaniu zakończonym tym postanowieniem a nie w postępowaniu dotyczącym przewlekłego prowadzenia postępowania. Organ wskazał poza tym, że mimo przekroczenia terminów załatwienia sprawy określonych w kodeksie postępowania administracyjnego, nie pozostawał biernie lecz podejmował czynności mające na celu załatwienie sprawy. Organ zauważył przy tym, że sam pełnomocnik stron poinformował o śmierci wnioskodawczyni dopiero po ustaleniu jej spadkobierców. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako "ppsa", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych panuje pogląd, że ww. przepis art. 149 ppsa w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce, oraz czy było to z rażącym naruszeniem prawa, albo nie miało charakteru rażącego. Środki przewidziane w art. 149 P.p.s.a. nie mają na celu wyłącznie dyscyplinowania organów administracji, ale mają w szerszym zakresie zapobiegać opieszałości w prowadzeniu spraw oraz służyć usuwaniu negatywnych skutków wynikających z bezczynności lub przewlekłości postępowań administracyjnych. Powyższe oznacza, że wydanie przez organ administracji decyzji bądź postanowienia po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, a także wydanie orzeczenia przed wniesieniem wymienionych skarg, nie stanowi przeszkody do ich merytorycznego rozpoznania przez sąd administracyjny, na podstawie art. 149 § 1 zdanie drugie ppsa. Uwzględnienie skargi w takim przypadku polega na rozstrzygnięciu czy bezczynność lub przewlekłość postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa i ewentualnym wymierzeniu grzywny (por. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r. II OSK 1031/12, wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2014 r. sygn. I OSK 624/14). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy przyjąć, że również wydanie przez organ administracji postanowienia o zawieszeniu postępowania administracyjnego przed datą wyrokowania w przedmiocie przewlekłego prowadzenia, czy nawet przed datą złożenia skargi, nie stanowi przeszkody do orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny w takiej sprawie. W tej sytuacji konieczne jest zbadanie stanu sprawy na etapie poprzedzającym wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania. Badając ten okres Sąd doszedł do przekonania, że choć Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie dochowało terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] lipca 1951 r., to zaistniała w sprawie przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ podejmował bowiem czynności w sprawie, w tym wydawał decyzje, tyle tylko, że nie doprowadziło to do ostatecznego (prawomocnego) zakończenia postępowania. Oceniając brak rażącego naruszenia prawa Sąd wziął również pod uwagę historyczny charakter niniejszej sprawy oraz wielość stron postępowania - właściciele lokali w budynku nieruchomości posadowionej na gruncie będącym przedmiotem orzeczenia dekretowego. Przy czym Sąd nie oceniał zasadności uznania ich za strony postępowania, a co za tym idzie zawieszenia postępowania do czasu ustalenia spadkobierców dwóch zmarłych uczestników. Okoliczność ta może być bowiem badana jedynie w postępowaniu wywołanym na skutek zaskarżenia postanowienia z dnia [...] października 2014 r. Zauważyć również należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ odpowiadając na skargę, że pełnomocnik skarżących także nie działał w sprawie w należyty sposób. Jak wynika bowiem z akt sprawy poinformował on organ o śmierci wnioskodawczyni, której był pełnomocnikiem, dopiero pismem, które do organu wpłynęło w dniu 1 października 2014 r. W sytuacji, gdy jej zgon nastąpił w dniu [...] kwietnia 2014 r. Z uwagi zaś na okoliczność, że postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania obecnie jest zawieszone, Sąd nie mógł zobowiązać organu do wydania w określonym terminie decyzji administracyjnej. W tym zakresie więc postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe i dlatego podlegało umorzeniu. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 i art. 161 § 1 pkt 3 ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.