I SAB/Wa 443/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart, Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobieralska, sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), po rozpoznaniu 9 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. S, W. S., A. K., E. K., A. M. i A. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] do rozpatrzenia wniosku A. B. z [...] października 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1957 r. nr [...] w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz R. S, W. S., A. K., E. K., A. M. i A. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] lutego 2019 r. R. S., W. S., A. K., E. K., A. M. i A. B. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] (dalej jako organ/kolegium) w rozpatrzeniu wniosku z [...] października 2014 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej [...] nr [...] z [...] sierpnia 1954 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej. W uzasadnieniu skargi wskazano, że pomimo braku jakichkolwiek przeszkód prawnych lub faktycznych do zakończenia sprawy organ dotychczas nie wydał decyzji w sprawie, czym dopuścił się bezczynności. Skarżący wnieśli o zobowiązanie kolegium do rozpatrzenia ich wniosku w terminie 30 dni od daty doręczenia organowi akt wraz z prawomocnym wyrokiem oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc że z uwagi na wejście w życie ustawy o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych wydanych z naruszeniem prawa (Dz.U. z 2018 r., poz. 2267 ze zm,) obecnie wszczynane są postępowania sprawdzające, przewidziane w art. 15 ust. 1 ww. ustawy, co oznacza że akta wielu spraw pozostają w długotrwałym posiadaniu Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Ponadto sprawy dotyczące reprywatyzacji nieruchomości warszawskich znajdują się w zainteresowaniu Prokuratury oraz CBA, co także utrudnia terminowe rozpoznanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Jak wynika z akt sprawy, wniosek inicjujący postępowanie wpłynął do organu [...] listopada 2014 r. [...] listopada 2014 r. organ zwrócił się do Prezydenta [...] o nadesłanie akt przedmiotowej nieruchomości wraz z dokumentami umożliwiającymi ustalenie stanu dawnej nieruchomości hipotecznej oraz umożliwiającymi ustalenie stron postępowania. Akta nieruchomości wpłynęły do organu [...] stycznia 2015 r. 1 kwietnia 2016 r. organ zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego [...] o nadesłanie aktów zgonu zmarłych stron postępowania oraz do pełnomocnika skarżących o wskazanie adresów ww. osób bądź ich następców prawnych. [...] sierpnia 2016 r. akta sprawy zostały wypożyczone do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa na okres [...] dni. Pismem z [...] października 2017 r. pełnomocnik skarżących nadesłał dokumenty potwierdzające dziedziczenie po dawnej właścicielce nieruchomości. Pismem z [...] marca 2018 r. w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ poinformował pełnomocnika skarżących, że [...] marca 2018 r. akta sprawy zostały przekazane do Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich. Organ przekroczył termin przewidziany w art. 35 kpa i pomimo, że od dnia wpływu wniosku upłynęło ponad pięć lat dotychczas nie wydał decyzji w sprawie, zaś czynności podejmowane były w dużych odstępach czasu. Ponadto organ nie poinformował stron o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyn zwłoki i nie wskazał nowego terminu na załatwienie sprawy, co stanowi naruszenie art 36 kpa. Okoliczności te prowadzą do wniosku, że kolegium dopuściło się bezczynności w rozpatrzeniu niniejszej sprawy. Pomimo to sąd uznał, że bezczynność w kontrolowanej sprawie nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). Sądowi z urzędu jest wiadome, że sprawy dotyczące tzw. dekretu warszawskiego cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminu ustawowego. Należy też uwzględnić okoliczności podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę i zwrócić uwagę na fakt, że [...] marca 2018 r. organ utracił akta sprawy z uwagi na przekazanie ich do Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, przy czym [...] listopada 2019 r. do kolegium zwrócono jedynie część akt. Okoliczności te w pewnym zakresie usprawiedliwiają zwłokę organu w rozstrzygnięciu sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji) – uznając, że takim termin będzie wystarczający na jej zakończenie. Na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a ppsa Sąd stwierdził, że bezczynność Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa w zw. z art 202 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804) (pkt 3 sentencji). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.