I SAB/Wa 262/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Anna Falkiewicz-Kluj WSA Przemysław Żmich (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta [...] na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r. która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do rozpoznania wniosku, o którym mowa w pkt 1; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Miasto [...] wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku Miasta [...] z [...] października 2017 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...]. W skardze zarzuciło organowi naruszenie: 1) art. 61 § 1 w zw. z art. 61 § 4, art. 61 § 1a i art. 158 § 1 kpa polegające na braku podjęcia przez organ jakichkolwiek rozstrzygnięć wymaganych prawem, które winny być następstwem wniosku z [...] października 2017 r.; 2) art. 35 § 1 i 3 kpa oraz art. 36 § 1 kpa polegające na niezałatwieniu sprawy z wniosku z [...] października 2017 r. w terminach w ww. przepisach wskazanych, jak również braku skierowania zawiadomienia o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie; 3) art. 12 § 1 w zw. z art. 6, art. 7, art. 77 § 1 kpa poprzez brak wnikliwego i szybkiego działania organu w sprawie z wniosku z [...] października 2017 r. Mając na uwadze powyższe zarzuty Miasto [...] wniosło o: 1) zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania w określonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie terminie rozstrzygnięcia rozpatrującego wniosek z [...] października 2017 r.; 2) stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] dopuściło się bezczynności; 3) stwierdzenie, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi, według norm przepisanych; 5) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że [...] października 2017 r. Miasto [...] złożyło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...], w części obejmującej punkty [...]-[...] rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia użytkowania wieczystego [...] części zabudowanego gruntu o pow. [...] m2, oznaczonego jako działka nr [...] w obrębie [...], uregulowanego w Kw nr [...], położonego w W. przy ul. [...], na rzecz E. B. i J. M., na zasadach wspólności ustawowej, jako prawa związanego z własnością lokalu nr [...]. [...] grudnia 2018 r. Miasto [...] złożyło do SKO ponaglenie. Do chwili obecnej, pomimo upływu dwudziestu miesięcy, SKO nie rozpatrzyło wniosku z [...] października 2017 r. Miasto [...] wskazało, że organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych. Na organach administracji publicznej ciąży ustawowy obowiązek działania w sprawie wnikliwie i szybko i posługiwania się przy tym możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa również obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy. Zatem postawa Kolegium stanowi naruszenie art. 35 § 1 i 3 kpa oraz art. 36 § 2 kpa. Ponadto Kolegium nie wydało żadnej decyzji, ani też postanowienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, mimo upływu prawie dwudziestu miesięcy od złożenia wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, nie podjęło żadnej z wymaganych prawem czynności. Wobec wyjątkowego charakteru postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji samo złożenie wniosku nie powoduje automatycznie jego wszczęcia. Nie zwalnia to jednak organu od podjęcia szeregu czynności związanych z tą nową sprawą administracyjną. W pierwszej kolejności organ winien przeprowadzić wstępną analizę wniosku pod kątem istnienia przesłanek warunkujących dopuszczalność prowadzenia postępowania. Następnie, w zależności od wyniku takiej analizy, organ zobligowany jest do wszczęcia postępowania co nakłada na niego obowiązek zawiadomienia o jego wszczęciu wszystkich stron w sprawie lub wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Jednocześnie zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] unika podejmowania rozstrzygnięcia, już przez półtora roku, nie załatwiając wniosku w sposób formalny. Organ nie zastosował się do terminów załatwienia sprawy wynikających z art. 35 kpa. Od kilkunastu miesięcy organ jest bezczynny. Obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i art. 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności, a także pogłębiania w prowadzonym postępowaniu zaufania do organów Państwa. Postępowanie Kolegium pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 kpa. Z tych względów zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o umorzenie postępowania sądowego. Organ wskazał, że postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. nr [...] Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Nie budzi wątpliwości Sądu, że istniejąca w niniejszej sprawie bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku Miasta [...] z [...] października 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...] miała miejsce. Z akt sprawy wynika bowiem, że wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji wpłynął do organu [...] października 2017 r. Wniosek ten Kolegium rozpoznało postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. Poza sporem jest to, że rozpatrywanie przedmiotowego wniosku trwało dłużej, niż maksymalny termin na załatwienie sprawy wynoszący 2 miesiące (art. 35 § 3 kpa). Wobec tego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie SKO w [...] naruszyło art. 12 § 1 i art. 35 § 3 kpa. Oceniając natomiast charakter wskazanej wyżej bezczynności Sąd uznał, że nie można postawić Kolegium zarzutu bezczynności w załatwieniu sprawy o charakterze rażącym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], mimo długiego okresu procedowania, zareagowało na skargę Miasta [...] na bezczynność wniesioną [...] maja 2019 r., skoro [...] czerwca 2019 r. wydało w sprawie postanowienie kończące sprawę wywołaną wnioskiem Miasta [...] z [...] października 2017 r. Sąd nie mógł uwzględnić skargi Miasta [...] w zakresie zobowiązania SKO w [...] do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z [...] czerwca 2014 r. nr [...], skoro po wniesieniu skargi na bezczynność, postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. Kolegium rozpoznało ten wniosek. Sąd zwraca uwagę, że podstawową funkcją skargi na bezczynność jest to, aby Sąd zobowiązał organ do wydania w sprawie aktu, co wynika z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej zwanej "ppsa". Przy ocenie zasadności skargi Sąd nie mógł więc pominąć tego, że w dacie wyrokowania organ wydał akt załatwiający wniosek skarżącego. Orzeczenie przez Sąd, zgodnie z wnioskiem zawartym w pkt [...] skargi na bezczynność, doprowadziłoby do sytuacji, w której organ wykonując wyrok Sądu, wydałby drugi akt załatwiający wniosek z [...] października 2017 r. w tej samej sprawie indywidualnej, już wcześniej ostatecznie zakończonej. Wobec powyższego wydanie rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę w postępowaniu nieważnościowym, w momencie wyrokowania przez Sąd, eliminowało skargę na bezczynność w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu bowiem przeniosło ciężar sporu na kwestię zasadności postanowienia organu nadzoru z [...] czerwca 2019 r. Wówczas to strona, która kwestionuje zasadność takiego postanowienia dysponuje środkiem zaskarżenia w postaci skargi (art. 3 § 2 pkt 2 ppsa). Badanie legalności postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania nieważnościowego w sprawie na bezczynność organu wykracza zaś poza przedmiot tej sprawy. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd uznał, że wystarczającą przeszkodę do uwzględnienia skargi w powyższym zakresie stanowi zdarzenie w postaci wydania przez organ aktu kończącego sprawę o stwierdzenie nieważności. Sąd oparł swoje stanowisko na poglądzie zaprezentowanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 600/12. W wyroku tym NSA zwrócił uwagę, że sprawa administracyjna jest załatwiona w chwili wydania przez organ aktu kończącego postępowanie bowiem decyzja administracyjna rozpoczyna swój byt prawny z chwilą jej sporządzenia. Zdaniem NSA, już z chwilą podpisania decyzji mamy do czynienia z wydaniem decyzji w sensie procesowym, w tym znaczeniu, że istnieje decyzja administracyjna, a dzień wydania decyzji jest miarodajny dla oceny podstawy prawnej i podstawy faktycznej decyzji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro organ wydał decyzję, to usunął tym samym stan bezczynności i winien postępowanie sądowoadministracyjne umorzyć w tym zakresie. Wobec tego w sytuacji, gdy w chwili wyrokowania w sprawie ze skargi na bezczynność organ nadzoru wydał postanowienie kończące postępowanie nadzorcze, sąd administracyjny zobowiązany był do umorzenia postępowania sądowego, jako bezprzedmiotowego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa (pkt 1 wyroku) oraz art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z 149 § 1 pkt 1 ppsa (pkt 2 wyroku) w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ppsa orzekł, jak w sentencji. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).