I SAB/Wa 390/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 21 września 2023 r. sprawy ze skargi D. G. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz D.G. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

Pismem z 18 listopada 2022 r. D. G., K. D. i E. U., zastępowani przez radcę prawnego, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z 31 lipca 1950 r., nr [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta m. [...] 14 stycznia 1950 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z 19 marca 2015 r. E.D., E. U., K. D., D.G., reprezentowani przez radcę prawnego, wystąpili do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. [...] z 14 stycznia 1950 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosek ten przekazało Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa przy piśmie z 17 marca 2016 r. (data wpływu do organu – 22 marca 2016 r.). Pismem z 10 maja 2016 r. Minister zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawców o wyjaśnienie i przesłanie dokumentów wykazujących następstwo prawne po E.D. Zaś w dniu 20 kwietnia 2017 r. zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawców o wskazanie następców prawnych po M. D. ; do Sądu Rejonowego dla m. [...] o nadesłanie odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po S. D. oraz H. K. oraz do Sądu Rejonowego dla [...] X Wydziału Ksiąg Wieczystych o nadesłanie kopii kart działu II księgi hipotecznej ozn. nr hip. [...] obejmującej wpis Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] oraz wskazujących ostatniego właściciela nieruchomości przed wpisem Skarbu Państwa, a także zawierających odłączenie części nieruchomości do innych ksiąg wieczystych. Minister zawiadomieniem z 10 lipca 2017 r. powiadomił strony o braku możliwości zakończenia postępowania i wskazał przewidywany termin jej rozstrzygnięcia do 31 listopada 2017 r. Zaś pismami z 10 lipca 2017 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego w W. i Archiwum Akt Nowych w W. o nadesłanie dokumentów koniecznych do zakończenia postępowania. Na potrzeby postępowania sporządzona została również opinia geodezyjna z 14 lipca 2017 r. przez geodetę uprawnionego. Następnie w dniu 2 sierpnia 2017 r. Minister zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawców o wskazania danych dotyczących pozostałych dawnych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. S.B. i J. B., a także ich ewentualnych następców prawnych; do Centrum Personalizacji Dokumentów MSWiA oraz Urzędu Dzielnicy [...] , Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich, Działu Ewidencji Ludności i Dowodów Osobistych celem ustalenia danych J. B.; do Archiwum Państwowego w W.z prośbą o nadesłanie kart meldunkowych oraz informację co do postępowania spadkowego po S.B. Zaś w dniu 20 lutego 2018 r. zwrócił się Archiwum Państwowego w [...], Urzędu Stanu Cywilnego w [...] i Archiwum Urzędu Stanu Cywilnego w [...] celem uzyskania odpisów zupełnych aktów zgonu J. B. i S. B., a także ustalenia osób zgłaszających ich zgon i uzyskania jakichkolwiek innych informacji o zmarłych. Następnie postanowieniem z 20 kwietnia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju zawiesił z urzędu postępowanie, wzywając jednocześnie wnioskodawców oraz Prezydenta [...] do wystąpienia do właściwego sądu powszechnego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po S.B. i J. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 497/17, w pkt 1) zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z 19 marca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z 31 lipca 1950 r. nr L. dz. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z 14 stycznia 1950 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] – w terminiedwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt 2) stwierdził, że Minister Infrastruktury i Budownictwa dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3) oddalił skargę w pozostałej części; w pkt 4) orzekł w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 4 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1435/18, oddalił skargę kasacyjną Ministra Inwestycji i Rozwoju od powyższego wyroku sądu I instancji. W dniu 1 kwietnia 2019 r. Minister zwrócił się do pełnomocnika wnioskodawców oraz Prezydenta [...] o wskazanie, czy wystąpiono zgodnie z postanowieniem z 20 kwietnia 2018 r. do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po ww. zamarłych dawnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. Zaś w dniu 9 maja 2019 r. wezwał stronę postępowania – R.S. do złożenia wniosku o stwierdzenia nabycia spadku po S. B. i J. B. Pismem z 30 sierpnia 2021 r. E. U., K. D. i D. G. , reprezentowani przez radcę prawnego, złożyli ponaglenie. W dniu 16 września 2021 r. weszła w życie nowelizacja przepisów k.p.a. Pismem z 5 października 2022 r. Minister poinformował pełnomocnika E. U., K. D. i D. G., że przedmiotowe postępowanie uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2019 r. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji i niezakończone do dnia 15 września 2021 r. umarza się z mocy prawa. Tym samym – ocenie organu – postępowania zostało zakończone. Pismem z 18 listopada 2022 r. E. U., K. D. i D. G., zastępowani przez radcę prawnego, wnieśli powołaną na wstępie skargę. Skarżący wnieśli o zobowiązanie Ministra Rozwoju i Technologii do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznania od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawomocnym postanowieniem z 12 maja 2023 r., sygn. akt I SAB/Wa 390/22, odrzucił skargę K. D. i E.U. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej jako p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Sytuacja, o której mowa w powołanym przepisie, zachodzi wówczas, gdy wcześniej złożona skarga, w tym samym przedmiocie i między tymi samymi stronami, jest rozpoznawana merytorycznie lub nastąpiło już wcześniejsze merytoryczne prawomocne rozpoznanie skargi (res iudicata), w zakresie tego samego przedmiotu i między tymi samymi podmiotami. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy brać pod uwagę element podmiotowy i przedmiotowy, przy czym tożsamość podmiotowa, to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej. Stąd badając, czy wskazana zasada została naruszona, sąd administracyjny analizuje: co jest przedmiotem sprawy i jakie występują strony. Jeżeli dojdzie do przekonania, że sprawa "o to samo" między tymi samymi stronami została już rozstrzygnięta, zobowiązany jest do odrzucenia skargi (por. postanowienie NSA z 3 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 387/11 oraz postanowienie NSA z 28 lipca 2017 r. sygn. akt I OZ 1133/17). W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z 31 lipca 1950 r., nr L. dz. [...] oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] 14 stycznia 1950 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Z treści skargi wynika, jak również Sądowi z urzędu wiadome jest – przy czym brakuje o tym informacji w treści odpowiedzi na skargę i w złożonych aktach administracyjnych - że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem 11 stycznia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 497/17, już raz zobowiązał Ministra Infrastruktury i Budownictwa, tj. poprzednika prawnego obecnego Ministra Rozwoju i Technologii - do rozpoznania wniosku z 19 marca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Budownictwa z 31 lipca 1950 r., nr L. dz. [...], oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydenta [...] z 14 stycznia 1950 r., nr [...], odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 tego wyroku). Zatem, nie może być żadnych wątpliwości, że zakres podmiotowy i przedmiotowy rozpoznawanej obecnie sprawy jest tożsamy ze sprawą o sygn. akt I SAB/Wa 479/17, z tą tylko różnicą, że w miejsce Ministra Infrastruktury i Budownictwa obecnie występuje Minister Rozwoju i Technologii. Wobec powyższego niedopuszczalne było wniesienie kolejnej skargi na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania wniosku z 19 marca 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji. Wprawdzie Minister działając na podstawie art. 9 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. poinformował strony postępowania o tym, że postępowanie uległo z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r., to jednak – w ocenie Sądu - brak decyzji administracyjnej w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego pozbawia stronę możliwości poddania rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu administracyjnym kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny, co godziłoby w jej podstawowe konstytucyjne prawo, tj. prawo do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt I OSK 716/22). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., w żadnej części dyspozycji nie zwalnia organu z obowiązku wydania aktu o mocy deklaratoryjnej. Umorzenie postępowania, w oparciu o art. 105 k.p.a. każdorazowo, bez względu na przyczynę, o ile zaistnieją przesłanki prawem przewidziane, winno nastąpić w formie decyzji administracyjnej. Podobnie jak rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności, każdorazowo winno zakończyć się wydaniem jednej z przewidzianych ustawą Kodeks postępowania administracyjnego. Umorzenie postępowania w warunkach objętych działaniem art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. wymaga wydania decyzji deklaratoryjnej na podstawie art. 105 k.p.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 933/23 i powołane tam orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego). Zatem w sytuacji dalszej bezczynności Ministra w wydaniu decyzji administracyjnej stronie przysługuje skarga na niewykonanie wyroku, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a. Podkreślić trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 19 października 2018 r., sygn. akt I OZ 965/18, stwierdził, że w przypadku wydania prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, w tej samej sprawie nie jest dopuszczalne kierowanie kolejnych skarg na bezczynność bądź przewlekłość; opieszałość organu podlega natomiast skardze w trybie art. 154 p.p.s.a. na niewykonanie wyroku sądu. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni podziela. Z powyższych względów Sąd, na podstawie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., postanowił jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.