I SAB/Wa 282/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2024 r. sprawy ze skargi D. J. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego 1. stwierdza, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku D. J. o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania ; 3. oddala skargę w pozostałej części.

D. J. (dalej jako "skarżący") pismem z 11 lipca 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku z 6 lutego 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko D. J. W uzasadnieniu skargi wskazał, że mimo ponaglenia organu w dniu 4 kwietnia 2023 r., nie załatwił on sprawy zgodnie z wnioskiem i do dnia skargi nie otrzymał odpowiedzi organu. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku lub orzeczenie o istnieniu uprawnienia; przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarżący złożył do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na dziecko D. J. (ur. 30.01.2023 r.) w dn. 6.02.2023 r. Do wniosku załączono akt urodzenia dziecka. W złożonym wniosku nie został natomiast wskazany numer PESEL dziecka, co spowodowało niemożność rozpatrzenia wniosku bez uprzedniego przeprowadzenia postępowania identyfikacyjnego w celu potwierdzenia danych i daty urodzenia dziecka. W dn. 4.04.2023 r. Strona, za pośrednictwem bankowości elektronicznej, złożyła pismo oznaczone jako skarga - ponaglenie na niezałatwienie wniosku w terminie. Do pisma dołączono potwierdzenie złożenia wniosku za pośrednictwem bankowości elektronicznej, oraz urzędowe poświadczenie przedłożenia wniosku. Przedmiotowe pismo skierowane zostało do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Centrala. W dn. 11 lipca 2023 r., za pośrednictwem bankowości elektronicznej, wpłynęła skarga strony na bezczynność do WSA. Organ podał, że w dniu 18 lipca 2023 r. skarżący został poinformowany o przyznaniu prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko D. J. na okres 30.01.2023r. - 31.05.2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji natomiast wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności organu administracji publicznej, bądź przewlekłości postępowania, staje się bezprzedmiotowe. Sąd, skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, nie może bowiem zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 p.p.s.a., tj. w przypadku uznania zasadności skargi zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji. Jak wynika z akt niniejszej sprawy organ przyznał skarżącemu prawo do świadczenia wychowawczego na syna. Zdaniem Sądu, przyznanie tego świadczenia i poinformowanie o tym skarżącego wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie powyższego świadczenia, nawet wówczas, gdy podjęte zostało z naruszeniem terminu przewidzianego do jego wydania, jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. Oczywiste jest bowiem, że organ sprawę już załatwił. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem bezprzedmiotowe. Wskazać jednak należy, że rozpoznanie sprawy (decyzja wydawana jest wyłącznie w przypadku odmowy przyznania świadczenia) po wniesieniu do sądu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego nie powoduje, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., że w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym, w tym zakresie, Sąd jest zobowiązany się wypowiedzieć. Aby wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.). Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ bowiem był zobowiązany do przeprowadzenia czynności wyjaśniających zmierzających do ustalenia nr pesel dziecka i po jego uzyskaniu przyznał świadczenie począwszy do dnia urodzenia dziecka 30.01.2023r. – do końca okresu świadczeniowego - 31.05.2023 r. W tej sytuacji nie sposób uznać, aby postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa. Z uwagi na okoliczność, że organowi nie można zarzucić w niniejszej sprawie rażącego naruszenia prawa, jak również fakt rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego, brak jest przesłanek do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. i w tej części Sąd skargę oddalił. Kwota ta ma bowiem funkcję represyjną i prewencyjną, ale też znaczenie kompensacyjne, co oznacza, że ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. W niniejszej natomiast sprawie organ działał sprawnie, zaś podejmowane czynności wynikały z konieczności ustalenia danych dziecka urodzonego 30 stycznia 2023 r. Niezwłocznie po ich uzyskaniu przyznano skarżącemu świadczen. Sąd uznał w tej sytuacji, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej jest bezzasadny. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.