I SAB/Wa 290/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 maja 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie rozpoznania zażalenia na postanowienie 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 2. stwierdza, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz K.S., kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 25 października 2023 r. K. S. (dalej: skarżąca) za pośrednictwem organu wniosła skargę (poprzedzoną ponagleniem z dnia 2 czerwca 2023 r.) na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) w rozpatrzeniu zażalenia od postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2023 r. znak: 281100/0009815/2023 sygn. sprawy: 010070/72/1337405/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2022 roku do 31 grudnia 2022 r. Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - dalej jako kpa) i wniosła o: - stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, - zobowiązanie organu do wydania decyzji zgodnie z art. 138 kpa w określonym terminie, - stwierdzenie, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zwolnienie w całości z kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że w dniu 28 lutego 2023 r. złożyła zażalenie na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2023 r. i pomimo wniesienia w dniu 2 czerwca 2023 r. ponaglenia wraz z prośbą o udzielenie informacji o stanie sprawy, organ do czasu wniesienia skargi nie rozpoznał tego zażalenia. Skarżąca podkreśliła, że jedną z naczelnych zasad kpa jest zasada szybkości postępowania, która nakazuje organowi aby działał w sprawie szybko i wnikliwie. Zdaniem skarżącej w niniejszej sprawie organ powinien załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki bo stan faktyczny sprawy jest jasny, klarowny i nie wymaga od organu dodatkowego działania czy wyjaśniania. Zdaniem skarżącej, skarga na bezczynność organu jest zasadna bowiem organ nie rozpoznał zażalenia w terminie, o którym mowa w art. 35 § 1 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego ewentualnie oddalenie skargi. Organ wskazał m.in., że sprawie rozpatrzenia zażalenia doszło do bezczynności organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako "ppsa"), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a ppsa, sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej, o jakiej mowa art. 3 § 2 pkt 8 ppsa mamy do czynienia gdy organ w ustawowym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie lub postępowanie takie wprawdzie prowadził, ale nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął też stosownej czynności. Przedmiotem niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego była skarga na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego. O świadczenie te skarżąca wystąpiła w oparciu o przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U z 2022 r. poz. 1577 – dalej ustawa). Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 i 803), z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wobec tego, że ustawa nie przewiduje innych terminów załatwiania spraw należy stosować przepisy kpa. Stosownie do art. 35 § 3 kpa załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do tych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa na dokonanie określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Według art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Ponadto, stosownie do art. 144 kpa w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 dotyczącym zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. W kontrolowanej sprawie ocenie Sądu podlegała działalność organu w okresie od dnia 28 lutego 2023 r. (tj. od dnia wpływu zażalenia do organu) do dnia złożenia skargi, tj. do dnia 30 października 2023 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w niniejszej sprawie organ niewątpliwie dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu zażalenia bowiem nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z art. 35 kpa, jednakże bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. Należy wskazać, że w okresie od wpływu zażalenia do czasu wniesienia skargi organ nie podejmował żadnych czynności zmierzających do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia i wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 kpa nie informował skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy. Okoliczności sprawy wskazują, zdaniem Sądu, że niewątpliwie doszło do bezczynności w rozpatrzeniu zażalenia (co potwierdza także organ), zatem należało orzec jak w punkcie 2. wyroku. W związku z tym, że organ postanowieniem z dnia 21 listopada 2023 r., tj. po wniesieniu skargi, a przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, rozpatrzył zażalenie (utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie), Sąd w punkcie 1. wyroku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a, art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 149 § 1 pkt 1 ppsa, art. 119 pkt 4 ppsa orzekł jak w pkt 1-2 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa, na które składały się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł (pkt 3 wyroku).