I SAB/Wa 253/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz [...] solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] marca 2019 r. [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za grunt przeznaczony pod budowę drogi publicznej (działka nr ewidencyjna [...], o pow. [...]). W uzasadnieniu wyjaśnili, że decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] ustalił na ich rzecz odszkodowanie. Przedmiotowa decyzja została uchylona decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...], który do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania i nie zakończył postępowania, pomimo że od dnia dobrowolnego wydania nieruchomości przez skarżących pod realizację inwestycji drogowej miną wkrótce [...] lata. Skarżący dodali, że uzupełnienie braku zajęło Wojewodzie [...] dwa lata. W związku z powyższym skarżący wnieśli o zobowiązanie Wojewody [...] w terminie 14 dni do wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za zajęcie pod realizację inwestycji drogowej działki nr [...], stwierdzenie, że przewlekłość postępowania wynikająca z bezczynności organu administracji publicznej nosi znamiona rażącego naruszenia prawa, wydanie postanowienia sygnalizacyjnego, o jakim mowa w art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Opisał dotychczasowy tok postępowania w sprawie i wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] Wojewoda [...] ponownie ustalił wnioskowane odszkodowanie za grunt przejęty pod drogę. Od wskazanej decyzji z dnia [...] maja 2019 r. zostało złożone odwołanie przez Miasto [...], które wraz z aktami sprawy w dniu [...] maja 2019 r. zostało przekazane do Ministra Inwestycji i Rozwoju. W dniu [...] stycznia 2017 r. do b. Ministra Infrastruktury i Budownictwa zostało przekazane zażalenie z dnia [...] września 2016 r. [...] na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w dzielnicy [...], działka nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. Minister Inwestycji i Rozwoju uznał zażalenie za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 12 § 1, art. 35 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Zgodnie z treścią art. 37 § 1 pkt 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, skarżący wyczerpali wymóg ustawowy warunkujący wniesienie przedmiotowej skargi, wnosząc uprzednio środek przewidziany w art. 37 § 1 kpa. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wtedy, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i również gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana okolicznościami zawinionymi przez organ. Okoliczności, które spowodowały zwłokę organu, oraz jego działania bądź zaniechania w toku rozpoznania sprawy mają natomiast znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Kontrola Sądu ma na celu sprawdzenie, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji wydania przez organ stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej w zakresie zobowiązania do wydania aktu staje się bezprzedmiotowe. Skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to Sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zd. pierwsze ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czyli zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych, taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] ponownie ustalił odszkodowanie za grunt przejęty pod drogę. Okoliczność ta powoduje, że brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do rozpoznania opisanego na wstępie wniosku. Z tej przyczyny Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Wydanie przez organ decyzji w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, czyni z natury rzeczy niemożliwym zobowiązanie organu do działania, jednakże nie zwalnia to Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.). Oceniając aktywność organu w trakcie prowadzonego postępowania, Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie, bowiem nie można uznać, że zwłoka w jej rozpoznaniu była znaczna. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. ustalił odszkodowanie. Decyzja ta została uchylona decyzją Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] sierpnia 2018 r. i sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Wojewodzie [...], który decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] ponownie ustalił odszkodowanie za grunt przejęty pod drogę. Pomiędzy decyzją organu odwoławczego a ponownym rozstrzygnięciem organu I instancji minęło około 7 miesięcy. W tym jednak czasie organ I instancji ponownie zlecił sporządzenie operatu szacunkowego, który przekazany został stronom zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. W dniu [...] stycznia 2019 r. skarżący złożyli uwagi do operatu, na które rzeczoznawca majątkowy odpowiedział w dniu [...] stycznia 2019 r. Mimo zatem przekroczenia ustawowych terminów organowi nie można zarzucić rażącej bezczynności bądź przewlekłości postępowania. W tej sytuacji Sąd nie znalazł obecnie podstaw do wydania wnioskowanego postanowienia, o którym mowa w art. 155 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 powołanej ustawy orzekł jak w sentencji. Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do podjęcia działań na postawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej ustawy. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.