I SAB/Wa 250/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie pięciu miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta [...] nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej E. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu [...] sierpnia 2020 r. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie sprawy przez Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...]. W skardze podniesiono, że pomimo toczącego się od ponad 70 lat postępowania sprawa dotychczas nie została zakończona. Skarżąca wniosła o wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu na wydanie decyzji w sprawie, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podniósł, że skarżąca w dniu [...] sierpnia 2020 r. wniosła zażalenie bezpośredni do SKO, zaś [...] sierpnia 2020 r. wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. W myśl art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. dalej jako "p.p.s.a"), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Z przewlekłym prowadzeniem postępowania mamy do czynienia z reguły wówczas, gdy organ nie załatwi sprawy w wymaganym terminie, a więc w okresie, który można uznać za konieczny dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Prowadzi zatem, co prawda, postępowanie ale podejmuje w nim czynności opieszale w tempie nie znajdującym usprawiedliwienia w ich złożoności lub charakterze. Narusza tym samym wyraźnie wynikającą z art. 12 § 1 k.p.a. zasadę szybkości postępowania administracyjnego. Organ prowadzi postępowanie przewlekle wówczas, gdy podejmuje czynności zbędne, pozorne, oraz gdy nie podejmuje żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17,, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 listopada 2017 r. sygn. akt II SAB/Łd 187/17, wszystkie cytowane orzeczenia publik. w CBOSA ). Wynika z tego, że przesłanką uznania przez Sąd przewlekłości postępowania jest sposób zachowania się organu w trakcie toczącego się postępowania, prowadzący do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie. Jak wynika z akt sprawy, orzeczeniem z [...] maja 1965 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] odmówiło ówczesnym właścicielom nieruchomości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w części określonej w aktach notarialnych obejmujących sprzedaż lokali. Decyzją z [...] lipca 1965 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej utrzymało ww. orzeczenie w mocy. Decyzją z [...] listopada 2016 r. nr [...] .Minister Infrastruktury i Budownictwa, po uchyleniu decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] kwietnia 2014 r., stwierdził że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...] lipca 1965 r., oraz utrzymane nią w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] maja 1965 r., odmawiające ustanowienia użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...] w części określonej w aktach notarialnych obejmujących sprzedaż lokali nr [...],[...],[...],[...],[...] w budynku przy ul. [...], posadowionym na działce ewidencyjnej nr [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w częściach budynku i urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali wydane zostały z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził ich nieważność. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 28/17, zaś wyrokiem z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2210/17 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną od tego wyroku. Odpis wyroku wraz z aktami wpłynął do organu 7 lutego 2020 r. W związku z powyższą decyzją z [...] listopada 2016 r. "odżył" wniosek dekretowy z października 1948 r. W dniu [...] sierpnia 2002 r. skarżąca złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Pismem z [...] września 2020 r. Prezydent zawiadomił skarżącą o przewidywanym terminie zakończenia postępowania określając go na [...] grudnia 2020 r. Postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. nr [...] Kolegium uznało wniesione zażalenie za nieuzasadnione. Niewątpliwym jest, że organ dotychczas nie zakończył postępowania w sprawie, pomimo upływu terminów przewidzianych w art. 35 kpa jak i terminu wskazanego przez siebie w piśmie z dnia [...] września 2020 r. Taki sposób procedowania świadczy bez wątpienia o przewlekłości postępowania. Ta bowiem ma miejsce gdy postępowanie administracyjne prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Art. 149 § 1a p.p.s. a. zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13, LEX nr 1612000). W ocenie Sądu przewlekłość organu w niniejszej sprawie nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że terminy w niniejszej sprawie nie biegną od dnia złożenia wniosku dekretowego, ale od dnia gdy prawomocna stała się decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] listopada 2016 r. Ponadto jako okres bezczynności organu nie może zostać uznany okres między 14 marca 2020 r. a 23 maja 2020 r. – z uwagi na brzmienie art. 15zzs ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 i 567) i ustawy ją zmieniającej z 31 marca 2020 roku (Dz. U. poz. 568) oraz art. 68 ust. 6 w zw. z art. 46 pkt 20 i art. 76 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. zmieniającej ustawę o szczególnych rozwiązaniach (Dz.U. z 2020 poz. 875). Sądowi z urzędu jest również wiadomym, że w organie prowadzona jest jednocześnie znaczna ilość spraw dotyczących nieruchomości objętych działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. z 1945 r., nr 50, poz. 279), zaś sprawy te często cechują się rozbudowanym stanem faktycznym i znacznym stopniem skomplikowania, co może częściowo tłumaczyć przekroczenie terminów ustawowych. Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie sumy pieniężnej od organu. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek może być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że nakładanie na organ dodatkowych sankcji finansowych byłoby nieuzasadnione. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę stanowiska organu dotyczącego niewyczerpania przez skarżącą trybu wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu na przewlekłość organu jest wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 k.p.a. tj. wniesienia ponaglenia, a nie rozpoznanie go przez organ wyższego stopnia. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła ponaglenie jeden dzień przed wniesieniem skargi. Wniesienie ponaglenia przed złożeniem skargi skutkuje jej merytorycznym rozpoznaniem. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Prezydenta m. st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku dekretowego w terminie pięciu miesięcy od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 sentencji), na podstawie 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że Prezydent m. st. Warszawy dopuścił się przewlekłości w rozpatrzeniu wniosku, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.