I SAB/Wa 212/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania 1. zobowiązuje Wojewodę [...] do wydania aktu w sprawie o ustalenie odszkodowania za udział w wymiarze [...] w prawie własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] - w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Wojewody [...] na rzecz A. C. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A. C. (dalej jako "skarżąca") pismem z 22 lipca 2020 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za udział w wysokości [...] cz. w prawie własności nieruchomości położonej w [...], w [...], obręb [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] o pow. [...] ha, wywłaszczonej pod realizację celu publicznego – budowę drogi ekspresowej w korytarzu zarezerwowanym pod autostradę [...] ([...]) – odcinek węzeł "[...]" (z węzłem) do węzła "[...]" (z węzłem), zarzucając mu naruszenie art. 35 § 1, 2 i 3, art. 12 § 1 i 2, a także art. 36 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a.". W uzasadnieniu skargi wskazała, że [...] grudnia 2018 r. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z [...] czerwca 2018 r. nr [...] ustalającą odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość na rzecz M. C. (po którym skarżąca ma dziedziczyć - co wynikać ma z kolei z aktu poświadczenia dziedziczenia zarejestrowanego pod numerem [...]) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Pomimo jednak upływu 18 miesięcy nie doszło do dalszych czynności zarówno Ministra, jak i Wojewody. Konsekwencją tej opieszałości jest więc sytuacja, gdzie właściciele zostali pozbawieni w dniu [...] lipca 2010 r. nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym i dotychczas z tego tytułu nie otrzymali odszkodowania, ani lokalu zamiennego. W związku z zaistniałą zwłoką pismami z [...] czerwca 2020 r. i [...] lipca 2020 r. wniosła do Ministra Inwestycji i Rozwoju zażalenie oraz ponaglenie (pismem z [...] lipca 2020 r.), wyczerpując przewidziany przepisami prawa tryb umożliwiający wystąpienie ze skargą. W tym stanie rzeczy wnosiła o: zobowiązanie Wojewody [...] do załatwienia sprawy; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postepowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że pismem z [...] lipca 2020 r., na podstawie art. 36 § 12 K.p.a., strony zostały powiadomione o przewidywanym terminie zakończenia postępowania wyznaczonym do [...] września 2020 r. Kolejnym zawiadomieniem z [...] sierpnia 2020 r. poinformowano je o sporządzeniu operatu szacunkowego wyjaśniając, że decyzja wydana zostanie niezwłocznie po upływie terminu na wniesienie ewentualnych uwag do operatu. Stwierdził także, że po rozpatrzeniu ponaglenia skarżącej Minister Inwestycji i Rozwoju postanowieniem z [...] sierpnia 2020 r. uznał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga jest zasadna w zakresie w jakim zarzuca Wojewodzie [...] bezczynność przy rozpoznawaniu sprawy o ustalenie odszkodowania za udział w wysokości [...] cz. w prawie własności nieruchomości położonej w [...],[...], obręb [...], stanowiącej działkę ew. nr [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa pod budowę drogi ekspresowej, należnym następcy prawnemu M. C. Ta bowiem zachodzi wówczas gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi definicja bezczynności sformułowana w aktualnym brzmieniu art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) dalej: "p.p.s.a.". Zgodnie z ustanowioną w art. 12 K.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl natomiast art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 K.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy niesporne jest, że w konsekwencji uchylenia przez Ministra Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] grudnia 2018 r. uprzednio wydanej w tym przedmiocie decyzji Wojewody [...], powstał po stronie tego organu obowiązek ponownego zajęcia się sprawą należnego skarżącej odszkodowania. Przywołana decyzja kasatoryjna Ministra wpłynęła zaś do organu 20 grudnia 2018 r. (co potwierdza umieszczona na jej egzemplarzu prezentata). Od momentu zatem jej uprawomocnienie rozpoczął swój bieg określony w art. 35 § 3 K.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do podjęcia w niej stosownego rozstrzygnięcia. Uwzględniając trzydziestodniowy okres oczekiwania na uprawomocnienie tej decyzji, przyjąć należy, że sprawa w ponownie prowadzonym postępowaniu winna się zakończyć przed Wojewodą co do zasady w pierwszym kwartale 2019 r. Tymczasem w niniejszej sprawie do chwili obecnej taka decyzja nie zapadła. Nie wydano także aktu wstrzymującego bieg terminów określonych w kodeksie., co oznacza, że przez niemal dwa lata pozostaje on w stanie bezczynności , co implikuje po stronie Sądu obowiązek skonstatowania tego faktu, wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Wyznaczając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ów termin (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu organowi akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd miała na względzie, że kluczowe dla rozstrzygnięcie sprawy dowody (w tym operatu szacunkowy) zostały już zgromadzone, a jedynym brakującym dokumentem pozostaje odpis aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym w toku postepowania M. C., o którego nadesłanie organ wystąpił [...] września 2020 r. Z tego względu ocenił, że rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania, względnie wydania w nim aktu wstrzymującego bieg terminów określonych w kodeksie, jest termin miesięczny. Mimo znacznego okresu nieefektywnego prowadzenia postępowania, Sąd nie znalazł jednak wystarczająco uzasadnionych podstaw by postawić organowi zarzut rażącego naruszenia prawa. Nie sposób bowiem nie dostrzec, że w trakcie procedowania niniejszej sprawy zaistniała przyczyna, która stanowiła obiektywna przeszkodę uniemożliwiając jej załatwienie. Była nią mianowicie śmierć strony uprawnionej do odszkodowania, tj. M. C., który - jak wynika z treści pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącą r.pr. T. K. - zmarł [...] stycznia 2019 r. Do czasu zaś udokumentowania następstwa po zmarłym, czego dotychczas nie uczyniono, organ nie jest władny rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty. Co znamienne przy tym, skarżąca, choć już w styczniu 2020 r. powoływała się na fakt dziedziczenia po wyżej wymienionym (przy okazji udzielania pełnomocnictwa) dotychczas dokumentu poświadczającego to dziedziczenie w organie nie złożyła. Nie uczyniła tego także w następstwie wystosowanego do niej w tym względzie wezwania. Nie może zatem konsekwencjami własnych zaniechań obciążać organu. Zasada oficjalności postępowania nie zwalnia jej wszak z obowiązku lojalnej współpracy z organami administracji publicznej, co przejawia się między innymi w aktywnym uczestniczeniu w postępowaniu i przedkładaniu w nim, z własnej inicjatywy jak i na żądanie organu dokumentów mających znaczenie prawne. Znajduje to zresztą wyraz w treści art. 7 K.p.a., który stanowi, że "w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli". Z tego też powodu Sąd nie dostrzega obecnie także potrzeby dodatkowego dyscyplinowania organu w celu przymuszenia go do zakończenia postępowania, przez nałożenie nań przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a. sankcji w postaci zasądzenia obowiązku wypłaty na rzecz skarżącej sumy pieniężnej. W związku z czym część skargi zawierająca sformułowane w tym przedmiocie żądanie, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. Na podstawie zaś art. 151 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.