I SAB/Wa 21/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska- Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. D. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2015 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. D. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. D. pismem z [...] grudnia 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wniosek o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wraz z niezbędną dokumentacją został złożony [...] lipca 2015 r. Od momentu złożenia wniosku do chwili obecnej organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Prezydent nie zawiadomił stron o niezałatwieniu sprawy w terminie, ani nie podał przyczyny zwłoki, jak i nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, do czego jest zobowiązany zgodnie z dyspozycją art. 36 § 1 kpa. Termin na załatwienie sprawy został wielokrotnie przekroczony. Skarżąca przytoczyła stanowisko WSA w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt IV SAB/Gl 331/17 podkreślając, że skarga jest konieczna i zasadna. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że wnioskiem z [...] lipca 2015 r. następcy prawni dawnego właściciela wystąpili o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przy ul. [...], ozn. hip. [...], za grunt wchodzący w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Organ wskazał czynności podejmowane w postępowaniach odszkodowawczych i zaznaczył, że wśród dokumentów tworzących akta sprawy nie odnaleziono dokumentu stwierdzającego, kto był właścicielem przedmiotowej nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. W związku z powyższym [...] grudnia 2019 r. wystąpiono do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział [...] o wydanie odpisu działu [...] i [...] księgi hipotecznej prowadzonej dla nieruchomości. Jednocześnie przy piśmie z [...] grudnia 2019 r. zwrócono się do strony o przedłożenie dokumentu potwierdzającego prawa strony w prowadzonym postępowaniu wraz ze wskazaniem na jakim aktualnie etapie znajduje się prowadzone postępowanie oraz przewidywanej daty jego zakończenia. Prezydent podkreślił, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Strony postępowania zostały poinformowane o podjętych działaniach oraz przyczynach niedotrzymania terminu z jednoczesnym wskazaniem przewidywanej daty zakończenia postępowania do [...] marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza akt wskazuje, że wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do organu [...] lipca 2015 r. Po wpłynięciu powyższego wniosku Prezydent podjął co prawda czynności mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o nadesłanie dokumentów i informacji koniecznych do rozpoznania wniosku. Nie można jednak uznać, że były to działania efektywne i rzetelne. Jak wynika z akt sprawy pierwsze czynności w sprawie podjęte zostały niemal rok po wpłynięciu wniosku. Pismami z dnia [...] czerwca 2016 r. zwrócono się o nadesłanie stosownych dokumentów do [...] Biura [...] oraz do [...] Biura [...]. Następnie przez okres 3 lat Prezydent nie podejmował działań w sprawie. Kolejne czynności podjęte zostały dopiero we wrześniu 2019 r. (pismem z [...] września 2019 r. zwrócono się o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości), a następnie w grudniu 2019 r. (pismo z [...] grudnia 2019 r. skierowane do Sądu Rejonowego dla [...] w [...] [...] Wydział [...]). Pismem z tej samej daty wezwano jednocześnie pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia wniosku oraz poinformowano o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej rozstrzygnięcia do [...] marca 2020 r. Po uzyskaniu zaś stosownych odpowiedzi kolejne czynności organ podjął dopiero w czerwcu 2020 r. (pismo z [...] czerwca 2020 r. skierowane do pełnomocnika skarżącej). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca zasadnie zarzuciła Prezydentowi [...] bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku. Oczywiste jest, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił powołanym wyżej przepisom kpa. Jak wskazano Prezydent nie interesował się na bieżąco sprawą. Czynności mające na celu jej zakończenie podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, zwykle po interwencji ze strony skarżącej. Prezydent nie dotrzymał też wyznaczonego w piśmie z [...] grudnia 2019 r. terminu rozstrzygnięcia sprawy - do dnia rozpoznania skargi na bezczynność, tj. do dnia [...] lipca 2020 r. sprawa nie została załatwiona. Skarga jest więc uzasadniona. Podkreślić przy tym trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności dotyczące konieczności podejmowania czynności w sprawach odszkodowawczych nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Sąd stwierdził jednocześnie, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności fakt, że postępowanie toczy się od 2015 r., Prezydent [...] przez okres 3 lat nie podejmował w zasadzie czynności mających na celu zakończenie sprawy, terminy załatwienia sprawy określone w kpa zostały zaś znacznie przekroczone. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się [...] zł wpisu od skargi oraz [...] zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.