I SAB/Wa 21/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 17 października 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] , ozn. hip. ,, [...] ’’ dz. [...] – w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. P. kwotę 100 zł (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 16 listopada 2017 r. M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. [...], o pow. [...] m2. W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że postępowanie odszkodowawcze toczy się od przeszło pięciu lat. W ocenie skarżącego w tym czasie organ, pomimo wezwać strony, nie podejmował czynności zmierzających do zakończenia postępowania, a jedynie pozorował działania w celu uniknięcia skarżenia bezczynności. Dlatego też w skardze M. P. wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku odszkodowawczego z 2012 r., stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w przypadku zaś wydania w międzyczasie decyzji odszkodowawczej o stwierdzenie przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa oraz nałożenie na Prezydenta [...] stosownej grzywny. Skarżący wniósł również o zasądzanie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo strona wystąpiła o wydanie przez Sąd postanowienia sygnalizacyjnego, o jakim mowa w art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.". W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania podjęto czynności zmierzające do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej. Wskazał, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane m. in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kodeksu postepowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy (12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego – dalej "Kpa"), a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia (art. 7 i art. 77 § 1 Kpa). Stosownie do art. 35 § 1 Kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 Kpa). W myśl art. 36 § 1 Kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 Kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Podkreślenia wymaga, że instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga M. P. na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest bowiem, że Prezydent [...] w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Organ nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie. Jak wynika z akt sprawy, przedmiotowy wniosek z dnia 17 października 2012 r., wpłynął do organu w dniu 23 października 2012 r. Zatem, od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy określony w art. 35 § 3 Kpa. Tymczasem, pomimo upływu ponad pięciu lat od złożenia przez skarżącego opisanego wniosku Prezydent [...] nie zakończył postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku z 17 października 2012 r. w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu, w opisanych wyżej okolicznościach przedmiotowej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Postępowanie w sprawie rozpoznania wyżej opisanego wniosku trwa już przeszło pięć lat. Wprawdzie, w związku z koniecznością zakończenia postępowania o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do spornej nieruchomości, w okresie pomiędzy [...] lipca 2013 r., a dniem [...] grudnia 2015 r. postępowanie odszkodowawcze było zawieszone (postanowienie organu Nr [...]) - co oznaczało ustawowe wstrzymanie biegu terminów załatwienia sprawy (art. 103 Kpa) - nie mnie jednak po podjęciu postępowania (postanowienie Nr [...]), organ w dalszym ciągu pozostawał bezczynny. Pierwsze istotne dla sprawy działania zostały podjęte przez Prezydenta dopiero w momencie wystąpienia przez skarżącego z ponagleniem do Wojewody [...]. Organ zwrócił się wtedy pismem z dnia 5 października 2017 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa w [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej prowadzonych za spornej nieruchomości pracach budowlanych. Kolejnymi pismami z dnia 24 listopada 2017 r. organ wystąpił ponownie do Wydziału Architektury i Budownictwa w [...] o uzupełnienie dokumentacji oraz Urzędu [...] o przesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Dotyczy to również spraw skomplikowanych i wymagających gromadzenia dokumentów. Ponadto, brak możliwości zakończenia postępowania powinien zostać zakomunikowany stronie niezwłocznie po upływie terminów ustawowych (art. 36 Kpa). Z akt niniejszej sprawy wynika, że organ po podjęciu postępowania uczynił to trzykrotnie, przy czym za każdym razem pismo do strony było pokłosiem wcześniej składanych przez M. P. skargi obywatelskiej, ponaglenia, a w ostatnim przypadku skargi do sądu administracyjnego. Dwukrotnie też w pismach tych organ nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, ograniczając się jedynie do informacji, że decyzja w sprawie sprawa zostanie wydana po uzupełnieniu materiału dowodowego. Jednocześnie, Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o wymierzenie organowi grzywny, a tym samym skarga w tym względzie podlegała oddaleniu. Należy przypomnieć, że wymierzenie grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest dodatkowym środkiem stosowanym w sytuacjach rażącego naruszenia prawa, zmierzającym, poprzez dolegliwość finansową, do zmobilizowania organu do wydania decyzji. Sąd w obecnej sytuacji nie widzi podstaw do zastosowania dodatkowego środka mającego na celu zmobilizowanie organu do rozpoznania sprawy. Również, w zakresie zawartego w skardze wniosku o wydanie postanowienia sygnalizacyjnego w trybie art. 155 § 1 P.p.s.a., w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia z postanowieniem sygnalizacyjnym w powołanym wyżej trybie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W punkcie 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 P.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.