I SAB/Wa 209/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi T.T. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania T.T. i odwołania Gminy [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz T.T. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

T.T. pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. wniósł skargę na przewlekłość Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołań od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], którą Sąd zakwalifikował jako skargę na bezczynność. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotowa decyzja Wojewody wydana została w sprawie zwrotu zespołu dworsko-parkowego wraz ze stawami i lasem należących do Dóbr Ziemskich w [...] gm. [...]. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji skarżący oraz Gmina [...] pismami z dnia [...] sierpnia 2016 r. wnieśli odwołania, które Wojewoda przekazał do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Skarżący podniósł, że wobec nierozpoznania przedmiotowych odwołań w terminie przewidzianym w kodeksie postępowania administracyjnego pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. wezwał Ministra do rozpatrzenia odwołań, które pozostało bez odpowiedzi, jak również, na dzień składania skargi, organ nie rozpoznał odwołań. Wcześniej, w dniu 21 października 2016 r. skarżący otrzymał pismo ze wskazaniem terminu załatwienia sprawy w dniu 30 grudnia 2016 r., a następnie drugie pismo w dniu 5 stycznia 2017 r. o przewidywanym terminie załatwienia sprawy do dnia 30 czerwca 2017 r. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie. Jednocześnie stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. wydana została w przedmiocie podpadania pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej zespołu dworsko-parkowego oraz innych części majątku położonych w miejscowości [...], gminie [...], woj. [...]. W dniu 19 sierpnia 2016 r. wpłynęły do Ministerstwa odwołania od powyższej decyzji T.T. i Gminy [...]. Strony postępowania były informowane o przesunięciu terminu rozpatrzenia sprawy, wskazywano przyczynę zwłoki. Podkreślił, że zwłoka w rozpoznaniu odwołań w przedmiotowej sprawie wynikała z okoliczności niezależnych od organu, wskazując jako przyczynę obowiązek załatwiania spraw według kolejności wpływu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Również stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267 ze zm.) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga T.T. zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2016 r. wpłynęły do organu w dniu 19 sierpnia 2016 r., co wynika z umieszczonej na piśmie prezentaty. Od tej więc daty rozpoczął bieg terminu na załatwienie sprawy. Pomimo jego upływu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zakończył postępowania w sprawie. Również na dzień orzekania przez Sąd brak było decyzji merytorycznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności co skutkowało zobowiązaniem go przez Sąd do rozpoznania przedmiotowych odwołań. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w toku tego postępowania jedynymi czynnościami organu były dwa pisma, którymi zawiadamiał strony postępowania o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy, powołując się na dużą ilość tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu (pisma z dnia [...] października 2016 r. i z dnia [...] stycznia 2017 r.). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Stwierdzona bezczynność miała przy tym, zdaniem Sądu, charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą usprawiedliwiać prawie rocznego okresu zaniechania rozpoznawania sprawy. Mimo, że organ informował skarżącego o przyczynach zwłoki i terminach załatwienia sprawy, to jego wyjaśnienia koncentrowały się na dużym wpływie spraw tego rodzaju, jak również konieczności procedowania wg kolejności ich wpływu. Uznać należy, że przyczyny techniczno-organizacyjne nie mogą usprawiedliwiać całkowitej i długotrwałej bierności organu. Zważyć przy tym należy, że okoliczności zwalniające organ z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny i proceduralny, a nie faktyczny. Skoro zatem niezałatwienie sprawy dotyczącej rozpatrzenia odwołań w terminie określonym w przepisach procedury administracyjnej – w terminie jednego miesiąca, jest konsekwencją zawinionej opieszałości, przy braku jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przeszkód uniemożliwiających organowi administracji publicznej terminowe podjęcie rozstrzygnięcia, to zaistniałą w takim stanie bezczynność należy zakwalifikować jako rażącą. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.