I SAB/Wa 1689/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Szmydt sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 marca 2017 r. sprawy ze skargi T. S. na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. zobowiązuje Ministra Infrastruktury i Budownictwa do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] września 1974 r. nr [...] - w terminie [...] miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz T. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia [...] listopada 2016 r. T. S. (dalej: Skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. (data wpływu do organu: [...] kwietnia 2015 r.) o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] września 1974 r. Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z dnia [...] lutego 2015 r. T. S., reprezentowany przez adwokata, wystąpił do Wojewody Mazowieckiego o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r., znak: [...], oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika [...] z dnia [...] września 1974 r., znak: [...], odmawiającej przyznania Z. K. odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] róg [...] ozn. [...] nr hip. [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wojewoda [...] przekazał ww. wniosek do rozpoznania Ministrowi Infrastruktury i Rozwoju zgodnie z właściwością. Pismem z [...] czerwca 2015 r. Skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Zawiadomieniem z dnia [...] lipca 2015 r. organ poinformował strony o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie oraz o przewidywanym terminie rozstrzygnięcia sprawy do dnia 31 października 2015 r. Pismem z [...] listopada 2015 r. organ wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami [...], a także do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Pismem z [...] listopada 2015 r. organ poinformował strony, iż zakończenie postępowania nie było możliwe z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wskazał przewidywany termin załatwienia sprawy do dnia [...] lutego 2016 r. Pismem z [...] marca 2016 r. (przekazanym do wiadomości organu) Biuro Gospodarki Nieruchomościami [...] przekazało Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] pismo Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] listopada 2015 r. z prośbą o przesłanie (ewentualnie wypożyczenie) bezpośrednio do Ministerstwa akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia [...] marca 2016 r. organ ponownie wystąpił do Urzędu [...], a także Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości niezbędnych do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Jednocześnie pismem z [...] marca 2016 r. organ poinformował strony o nowym przewidywanym terminie rozstrzygnięcia do dnia [...] lipca 2016 r. Pismem z [...] lipca 2016 r. T. S. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa podnosząc, iż pomimo że z treści pisma Urzędu [...] z [...] marca 2016 r. wynika, że akta własnościowe znajdują się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] pismami z dnia [...] marca 2016 r. organ ponownie zwracał się do Urzędu [...] o przesłanie powyższych akt. Pismami z [...] sierpnia 2016 i [...] października 2016 r. do Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa wpłynęły ponowne wezwania Skarżącego do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z [...] listopada 2016 r. organ wystąpił do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] o nadesłanie akt przedmiotowej nieruchomości oraz poinformował, że przewidywany termin załatwienia sprawy to [...] stycznia 2017 r. Pismem z [...] listopada 2016 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powołaną na wstępie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury i Budownictwa w rozpoznaniu jego wniosku z dnia [...] lutego 2015 r. W skardze zarzucił organowi narzucenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego poprzez rażące przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Wobec powyższego, wniósł o zobowiązanie Ministra do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty otrzymania wyroku wraz z aktami sprawy, stwierdzenie, że zaistniała bezczynność organu miała charakter rażący, przyznania na jego rzecz od organu sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Pismem z [...] listopada 2016 r. Biuro Spraw Dekretowych Urzędu [...] wskazało, iż akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości zostały przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. organ wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o nadesłanie lub wypożyczenie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie wskazując, że do dnia dzisiejszego nie wpłynęły akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości, a organ nie ma żadnego wpływu na terminy odpowiedzi otrzymywanych od innych organów administracji. Ponadto, organ podniósł, iż strony były powiadamiane o przyczynach zwłoki i przewidywanym terminie rozpatrzenia wniosku, a pisma przedkładane do wiadomości stron, kierowane do różnych instytucji, dały wyraz działaniom przedsięwziętym przez Ministra w celu zgromadzenia materiału dowodowego. Organ zwrócił też uwagę na dużą liczbę spraw pozostających do załatwienia w zakresie jego obowiązków, złożoność toczących się postępowań i związany z nimi nakład pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, na podstawie przedstawionych mu akt sprawy, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a." Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że wniosek Skarżącego z [...] lutego 2015 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] października 1974 r., znak: [...], oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1974 r., znak: [...], nie został do chwili obecnej rozpoznany. Zdaniem Sądu, rozsądnym i realnym terminem, w jakim możliwe jest zakończenie przedmiotowego postępowania nadzorczego bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał, jest termin dwóch miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. W tym miejscu wskazać należy, że przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie. Z nadesłanych akt sprawy wynika, iż po otrzymaniu w dniu [...] kwietnia 2015 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pismem z [...] lipca 2015 r. organ nadzoru powiadomił stronę o wszczęciu postępowania. Kolejną czynność w sprawie organ nadzoru podjął dopiero w dniu [...] listopada 2015 r. kiedy zwrócił się do Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] marca 2016 r. do wiadomości organu wpłynęło pismo Urzędu [...] skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z prośbą o przesłanie bezpośrednio do Ministra Infrastruktury i Budownictwa akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Pismem z [...] marca 2016 r. organ ponownie zwrócił się do Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. Następnie po upływie kolejnych [...] miesięcy, pismem z [...] listopada 2016 r. organ ponownie zwrócił się do [...] o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. W dniu [...] listopada 2016 r. do organu wpłynęło pismo Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...], w którym wskazano, iż akta własnościowe przedmiotowej nieruchomości zostały przesłane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Pismem z [...] grudnia 2016 r. organ zwrócił się do ww. Kolegium o nadesłanie akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu, powyższych działań organu nadzoru podejmowanych w kilkumiesięcznych odstępach czasu nie można uznać za efektywne i skuteczne. Pomimo upływu prawie [...] lat od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności organowi nie udało się nadal pozyskać akt własnościowych przedmiotowej nieruchomości. W znajdujących się w aktach sprawy piśmie Urzędu [...] z [...] marca 2016 r. oraz piśmie Skarżącego z [...] lipca 2016 r. została zawarta informacja, iż akta własnościowe zostały przesłane przez Urząd do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Pomimo tego organ pismami z [...] marca 2016 r. i [...] listopada 2016 r. nadal zwracał się do jednostek Urzędu [...] o nadesłanie akt własnościowych. W ocenie Sądu, niepodejmowanie przez organ przez znaczny okres czasu (prawie [...] lata) skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 K.p.a. Odnosząc się natomiast do wniosku Skarżącego o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a., Sąd nie dostrzega obecnie potrzeby wymierzenia organowi tej dodatkowej sankcji. Podnieść trzeba, iż przyznanie wzmiankowanej sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Środek ten powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Z tego względu formułowane w tym względzie żądania skargi nie mogły zostać uwzględnione, a co za tym idzie skarga w tej części podlega oddaleniu. W związku z wyżej podniesionymi okolicznościami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a, art. 151, art. 200 oraz art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.