I SAB/Wa 164/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Anna Fyda-Kawula, po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. W. i Z. B. w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy w sprawie rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. oddala skargę pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy na rzecz P. W. i Z. B. solidarnie kwoty 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] (dalej jako "skarżący") pismem z dnia 23 marca 2022 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 31 grudnia 2012 r. o odszkodowanie za gospodarstwo rolne położone w [...] przy ul. [...], oznaczone jako "[...]". W uzasadnieniu skargi wskazali, że postępowanie w niniejszej sprawie było dwukrotnie zawieszane, a postanowienia o zawieszeniu postępowania były uchylane. Drugie postanowienie zostało uchylone przez Wojewodę Mazowieckiego postanowieniem z dnia 6 lipca 2021 r., a akta zostały zwrócone organowi I instancji w dniu 17 sierpnia 2021 r. Do daty wniesienia skargi organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie. Skarżący dodali, że w 2015 r. została wydana decyzja ustalająca część odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w wysokości 25%. Mając powyższe na uwadze skarżący wnieśli o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie; stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej lub nałożenie na organ grzywny i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 157/SD/2022 postępowanie zostało zawieszone do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Komisję do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich w odniesieniu do decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 27 sierpnia 2015 r. dotyczącej przyznania odszkodowania za 25% przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi zatem wówczas, gdy organ, nie pozostając jednocześnie w formalnej bezczynności (nie naruszył terminów załatwienia sprawy), prowadzi postępowanie ponad niezbędny czas do jej załatwienia (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.), a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się niezbędną koncentracją w świetle art. 12 k.p.a. (zasada szybkości postępowania), względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłość postępowania obejmuje zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1039/17, z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 772/17, z 25 stycznia 2018 r. sygn. akt II GSK 3750/17 i z 13 lutego 2018 r. sygn. akt I FSK 809/16; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wydanie przez Prezydenta m.st. Warszawy postanowienia z dnia 6 kwietnia 2022 r. nr 157/SD/2022 w przedmiocie zawieszenia postępowania - powoduje, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe. W tej sytuacji, mając na uwadze wydane w sprawie postanowienie o zawieszeniu postępowania Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego, w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. W sprawie ze skargi na bezczynność i przewlekłość organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia. W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, bowiem do dnia wyrokowania nie rozpatrzył wniosku o przyznanie odszkodowania za 75% przedmiotowej nieruchomości, mimo wydania w tym przedmiocie decyzji z dnia 27 sierpnia 2015 r. w części 25%. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2022 r. Dz. U. poz. 329) dalej – "P.p.s.a.", Sąd doszedł do przekonania, że przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w rozpatrzeniu wniosku o przyznanie odszkodowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek z 31 grudnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania nie został w całości rozpatrzony, a Prezydent m.st. Warszawy dwukrotnie nieskutecznie zawieszał postępowanie. Takie działanie należy uznać w ocenie Sądu jako celowe unikanie rozstrzygnięcia w sprawie, a podejmowane czynności za pozorne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - miało miejsce. Nierozpoznanie przez organ wniosku w terminie określonym w k.p.a., a także sposób działania organu w sprawie, niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Sąd nie znalazł uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, w szczególności biorąc pod uwagę okoliczność wydania przez organ postanowienia o zawieszeniu postępowania, którego prawidłowości Sąd w przedmiotowym postępowaniu nie bada. Powyższe dotyczy również braku zasadności nałożenia na organ grzywny. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 jak w pkt 3 sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy w pkt 4 sentencji.