I SAB/Wa 152/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), sędzia WSA Joanna Skiba, po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. C. i J. K. w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowania przez Prezydenta m.st. Warszawy w sprawie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta m. st. Warszawy do rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2019 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy solidarnie na rzecz P. C. i J. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 9 lutego 2022 r. P. C. i J. K. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako organ/prezydent) postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że wniosek w niniejszej sprawie został złożony 27 lutego 2019 r. i dotychczas nie został rozpoznany, pomimo upływu terminów ustawowych. W ocenie skarżących zachowanie organu świadczy o celowym i świadomym wydłużaniu postępowania oraz lekceważenia prawa. Skarżący wnieśli o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w sprawie podejmowane są czynności zmierzające do jej rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. dalej jako kpa) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, również w przypadku gdy zwłoka nastąpiła z przyczyn niezależnych od organu. Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę stosowanej procedury. Pod pojęciem "przewlekłego prowadzenia postępowania" należy rozumieć sytuację działania przez organ w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących że tylko formalnie organ nie jest bezczynny. Przewlekłość postępowania obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Dla stwierdzenia przewlekłości organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako ppsa) zawiera normę, wedle której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wymaga od sądu stwierdzenia czy nastąpiło to z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13). Jak wynika z akt sprawy, wniosek o zwrot przedmiotowej nieruchomości został złożony przez córkę dawnego właściciela nieruchomości E. C. i wpłynął do Urzędu Dzielnicy-Gminy Warszawa-Wola 19 grudnia 1990 r. Natomiast 17 lutego 1993r. do Ministerstwa Przekształceń Własnościowych wpłynął wniosek ww. o "zwrot lub odszkodowanie" za przedmiotową nieruchomość. Z uwagi na powyższe jako datę wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania należy przyjąć 17 lutego 1993 r. 16 czerwca 1993 r. wniosek powyższy został przekazany do Urzędu Rejonowego w Warszawie. Pierwsze czynności w sprawie podjęto 7 września 1998 r. Kolejne czynności w sprawie zostały podjęte dopiero przy pismach z 28 kwietnia 2017 r. i 10 lipca 2017 r. Pismem z 26 lutego 2020 r. skarżący – jako następcy prawni dawnych właścicieli nieruchomości – ponowili wniosek o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Pismem z 26 marca 2021 r. organ wezwał skarżących do przedłożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne po dawnym właścicielu nieruchomości, E. K.. Ostatnią odnotowaną czynnością w sprawie są wezwania z 8 marca 2022 r. W takim stanie sprawy nie ulega wątpliwości, że organ nie wydał decyzji w ustawowym terminie, jak również w toku postępowania nie kierował do stron zawiadomień w trybie art. 36 kpa, co przesądza o przewlekłym prowadzeniu przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania w niniejszej sprawie. Zważywszy, że postępowanie zostało wszczęte niemal trzydzieści lat temu, zaś między kolejnymi czynnościami w sprawie występują nawet wieloletnie okresy bezczynności, w ocenie Sądu przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 ppsa zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku), na podstawie 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku) oraz zasądził na rzecz skarżących koszty sądowe na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 202 § 2 ppsa (pkt 3 wyroku). Na koszty sądowe składa się wpis w kwocie 100 złotych. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ppsa który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.