I SAB/Po 196/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Szymon Widłak po rozpoznaniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg A. P. i B. P. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Urząd Skarbowy w O. W. w przedmiocie postępowania egzekucyjnego postanawia: odrzucić skargi.

A. P. i B. P. (dalej: "skarżący") wnieśli skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Urząd Skarbowy (dalej: "US") oraz o wymierzenie organowi grzywny i zasądzenie sumy pieniężnej. W uzasadnieniu skarg wskazali, że zwrócili się do US z wnioskiem o pełne zestawienie wszystkich informacji, które organ uzyskał odnośnie ich miejsca zamieszkania. US udzielił odpowiedzi, która w ocenie skarżących była wybiórcza i pozorna. Złożyli więc ponaglenia, które Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał za nieuzasadnione. Zdaniem skarżących rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej również nie stanowią rzetelnego i zgodnego z prawem załatwienia spraw. Wskazali, że organ przedstawił jedynie fragmentaryczną listę dokumentów, o które wnosili, dokonując arbitralnego zatajenia części posiadanych informacji. W ocenie skarżących argumentacja organów egzekucyjnych była cyt. "wadliwa i manipulacyjna". Zarzucili, że zestawienie przez organ wniosków stanowiących odrębne i samodzielne żądania, z kilkudziesięcioma późniejszymi, innymi wnioskami było działaniem bezprawnym, stanowiącym rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W odpowiedzi na skargi US wniósł o ich oddalenie. Zdaniem organu nie doszło do bezczynności, ani do przewlekle prowadzonego postępowania przez organ, który udzielił skarżącym wyczerpujących odpowiedzi na złożone wnioski. US wyjaśnił, że skarżący skierowali do organu wiele pism, w treści których stawiali coraz to nowsze żądania. Intensywność tych żądań oraz ich zmiana, po otrzymaniu wezwań w przedmiocie wniesienia opłat skarbowych od wniosków o wydanie zaświadczeń, zdaniem organu, ma na celu utrudnienie pracy urzędu. Wskazano, że od co najmniej 2 lat A. P. i B. P. kwestionują wszelkie działania podejmowane przez administracyjne organy podatkowe, które prowadzą postępowanie egzekucyjne wobec ww. dłużników przez około 15 lat Dlatego też w ocenie organu działania te stanowią przejaw nadużycia praw procesowych, mający na celu sparaliżowanie działań organów w legalnie prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2026r połączono sprawy I SA/Po 196/26, I SA/Po 197/26 i I SAB 204/26 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skargi jako niedopuszczalne podlegają odrzuceniu. Na wstępie należy zauważyć, że zarzuty sformułowane w skargach, dotyczące US, w zakresie nierzetelnego, przewlekłego i niezgodnego z prawem działania organu mają charakter skarg powszechnych w rozumieniu art. 226 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 poz. 1691 dalej "k.p.a"). Dotyczą bowiem zaniedbań lub nienależytego wykonywania zadań przez organ, jak również przewlekłego lub biurokratycznego załatwiania sprawy. Tymczasem rozpatrzenie skarg wniesionych w trybie art. 227 k.p.a. nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Także zawiadomienie o sposobie załatwienia skarg powszechnych nie jest decyzją administracyjną, ani też aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 dalej "p.p.s.a."). Przy rozpatrywaniu skarg powszechnych nie rozstrzyga się bowiem konkretnej sprawy administracyjnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd odrzucił skargi jako niedopuszczalne. Niezależnie od powyższego, Sąd wskazuje, że zważywszy na całokształt działań A. P. i B. P., podejmowanych w okresie zaledwie dwóch lat, zarówno przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, jak i przed organami egzekucyjnymi tj. Urzędem Skarbowym (dalej: "US") i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w O. W. (dalej: "ZUS") Sąd stwierdził, iż działania te stanowią nadużycie praw procesowych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się na pojęcie nadużycia praw procesowych, jako samoistną instytucję prawa procesowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 14 marca 2017 r. I OZ 60/17, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej: "CBOSA"). W postanowieniu z dnia 16 października 2015 r" wydanym w sprawie I OSK 1992/14 (LEX nr 1975884) NSA wskazał, że nadużyciem prawa jest wykorzystywanie postępowania sądowego wbrew celowi i funkcji, którym jest rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami, co do legalności działania lub bezczynności (przewlekłości) organu administracji publicznej. Wnoszenie do sądu skargi, która nie ma służyć kontroli legainości działania lub bezczynności organu administracji, może być oceniane pod kątem nadużycia prawa. Uznanie określonego zachowania za przejaw nadużycia prawa podmiotowego danej osoby nie prowadzi do pozbawienia jej uprawnienia, a jedynie do odmówienia temuż zachowaniu statusu wykonywania prawa i pozbawienia możności korzystania z ochrony właściwej danemu prawu (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2023 r. III FSK 1120/22 LEX nr 3519893). Odnosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że pierwsze skargi B. P. w sprawach o sygn. akt: od III SA/Po 580/24 do III SA/Po 599/24, na działania innego organu egzekucyjnego tj. ZUS, wpłynęły do tut. Sądu we wrześniu 2024 r. Każda ze spraw dotyczyła innego tytułu wykonawczego i pomimo zbliżonej treści, na żądanie skarżącego, skargi zostały rozpoznane odrębnie i poddane osobnej analizie i ocenie przez Sąd. W każdej z tych spraw odrzucono skargę jako niedopuszczalną ze względu na brak kognicji sądów administracyjnych w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd oceniał przy tym działanie skarżącego, jako niezmierzające do dokonania kontroli aktu administracyjnego, decyzji, czynności, czy bezczynności organu. Wyjaśniał przy tym, że warunkiem dopuszczalności skargi zarówno na czynność, jak i bezczynność organu jest to, aby obejmowała sprawy, które w świetle przywołanych przepisów p.p.s.a. podlegają kontroli sądów administracyjnych. Poglądy te podzielali również pełnomocnicy skarżącego ustanowieni z urzędu, którzy nie wnosili skarg kasacyjnych, a jedynie opinie o braku podstaw do wniesienia skarg kasacyjnych. Skarżący nie skorzystał również z prawa do reprezentowania przez pełnomocnika z wyboru do sporządzenia skarg kasacyjnych, w związku z czym sprawy zostały prawomocnie zakończone. Oprócz wymienionych skarg, także we wrześniu 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęła skarga B. P. i A. P. na bezczynność ZUS w postępowaniu egzekucyjnym, która została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Po 17/24. We wskazanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydał wyrok z dnia 18 marca 2025 r. częściowo uwzględniający skargę, a częściowo ją odrzucający jako niedopuszczalną, w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W wykonaniu ww. wyroku postanowieniem z dnia 22 maja 2025 r. ZUS odmówił sporządzenia i przesłania kopii wskazanych dokumentów z akt sprawy. Na skutek wniesionego zażalenia postanowieniem z dnia 7 lipca 2025r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 14 lipca 2025 r. wpłynęła skarga B. P. na ww. postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, którą postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2025r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił w sprawie III SA/Po 465/25. Od stycznia 2026 r. skarżący wnoszą do tut. Sądu wiele odrębnych skarg na bezczynność ZUS. Do tej pory do Sądu wpłynęły 183 skargi. Skarżący ponawiają te same wnioski i zarzuty wobec tego samego organu, nie przyjmując do wiadomości wskazywanych wielokrotnie ocen takiego działania. Nie powołują się przy tym na żadne nowe okoliczności występujące w sprawie, które mogłyby podlegać kontroli sądu. Skarżący kwestionują również działania podejmowane w toku postępowania egzekucyjnego przez US. Z odpowiedzi na skargi wynika, że skarżący składają liczne wnioski, które zawierają wiele odrębnych żądań, a następnie kwestionując odpowiedzi i rozstrzygnięcia wydawane przez US zarzucają temu organowi zarówno bezczynność, jak i przewlekłość postępowania. Wnoszą również o wymierzenie termu organowi grzywien i zasądzenie sum pieniężnych. Sądowi z urzędu (orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) znane są również działania podejmowane przez A. P. i B. P. wobec innego podatkowego organu egzekucyjnego tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w L.. Przeciwko temu organowi skarżący również wnoszą skargi na czynności i bezczynności w postępowaniu egzekucyjnym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które to skargi, w dużej mierze podlegają odrzuceniu przez Sąd, z uwagi na ich niedopuszczalność na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (przykładowo prawomocne postanowienie wydane w sprawie o sygn. akt III SAB/Wa 58/24, nieprawomocne postanowienia WSA w Warszawie wydane w sprawach o sygn. akt: III SA/Wa 2734/24, III SA/Wa 2733/24, III SA/Wa 2734/24, III SA/Wa 2734/24) lub są oddalane jako niezasadne (przykładowo wyroki WSA w Warszawie wydane w sprawach o sygn. akt: III SAB/Wa 18/25, III SA/Wa 374/25, III SA/Wa 301/25 orzeczenia dostępne w CBOSA). Dokonując zatem oceny intencjonalności zachowań A. P. i B. P., przed tut. Sądem oraz przed wskazanymi organami egzekucyjnymi należało stwierdzić, że skargi wniesione w niniejszej sprawie są elementem szerzej prowadzonej działalności skarżących, nakierowanej na sparaliżowanie Sądu oraz legalnie działających organów egzekucyjnych. W niniejszej sytuacji mamy zatem niewątpliwie do czynienia z nadużyciem praw procesowych. Pod pozorem bowiem realizacji prawa do sądu i korzystania z przysługujących stronom uprawnień procesowych, podejmowane są czynności, wprawdzie zgodne z prawem, lecz czynione w sposób niezgodny z celem, dla którego uprawnienia procesowe zostały ustanowione. W warunkach powtarzalności mechanizmu działania strony skarżącej, świadczących ewidentnie, z uwagi na treść składanych pism i podejmowanych czynności zarówno przed Sądem, jak i przed organami egzekucyjnymi jest to nadużycie prawa. Strona skarżąca wnosi bowiem kolejne skargi nie po to, aby doszło do kontroli sądowoadministracyjnej działalności organu administracji publicznej, lecz w celu mnożenia czynności procesowych i technicznych wykonywanych przez organy administracji publicznej i Sąd, powodując tym samym przedłużenie postępowania. Należy zauważyć, że zakaz nadużycia praw procesowych wywodzi się bezpośrednio z zasad konstytucyjnych wyrażonych m.in. w przepisach art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, z uwagi na wzgląd na takie wartości jak: prawo do rzetelnego i sprawnego rozpoznania sprawy, zakaz wykorzystywania instytucji prawnych w sposób sprzeczny z ich funkcją i celem, poszanowanie i ochronę praw innych osób. Niewątpliwym jest, że stronie skarżącej przysługuje prawo do sądu, wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, które nie jest jednak prawem absolutnym. Sąd nie ma wątpliwości, że opisane działanie strony skarżącej stanowi wykorzystywanie prawa do sądu, wbrew jego celowi i funkcji. Takie działanie, niezależnie od konstytucyjnej gwarancji prawa do sądu, nie zasługuje na ochronę i jest nieakceptowane z punktu widzenia zasady demokratycznego państwa prawa, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. W związku z powyższym skargi podlegają zatem również odrzuceniu w oparciu o przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art.45 ust. 1 Konstytucji RP.