I SAB/Op 86/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie: Sędzia WSA Beata Kozicka Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi T. M. i J. M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim w przedmiocie samowoli budowlanej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącym T. M. i J. M. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

Przedmiotem skargi wniesionej przez T. M. i J. M. [dalej: strona skarżąca] jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej. Skarga została wniesiona w następującym stanie sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie głubczyckim [dalej: PINB] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie legalności robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestora w budynku mieszkalnym położonym w D. nr [...]. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego PINB wydał 25 lipca 2017 r. decyzję nr 59/2017, stwierdzającą wykonanie przez inwestora obowiązku nałożonego na niego decyzją Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu [dalej: WINB] z 28 października 2016 r., nr [...], uchylającą decyzję PINB z 29 lipca 2016 r., nr [...], w całości i nakazującą inwestorowi: 1) wykonanie w dolnej części komina, w miejscu zamurowanego otworu wycierowego, otworu wycierowego zamykanego szczelnymi drzwiczkami; 2) wykonanie uchwytów metalowych na kominie w celu ułatwienia dostępu do wylotu komina; 3) przedłożenie w dwóch egzemplarzach, powykonawczej inwentaryzacji budowlanej oraz orzeczenia technicznego, sporządzonego przez osobę z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, dotyczących wykonanych robót, polegających na przebudowie budynku gospodarczego obejmujących wymurowanie komina ponad strop budynku gospodarczego i podłączenie kotła centralnego ogrzewania do komina wraz ze zmianą sposobu użytkowania budynku gospodarczego na kotłownię. Decyzją z dnia 28 września 2017 r., nr 305/2017, WINB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 13 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Op 543/17, po rozpoznaniu skargi na decyzję WINB z 28 września 2017 r., nr 305/2017, w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązków nałożonych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem – oddalił skargę. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt II OSK 2073/18, oddalił skargę kasacyjną wywiedzioną od wskazanego wyroku WSA w Opolu. Pismem z 29 sierpnia 2025 r. strona skarżąca wniosła skargę na bezczynność PINB w sprawie z zakresu nadzoru budowlanego, dotyczącej samowoli budowlanej na nieruchomości w D. nr [...], zaistniałej wskutek wybudowania komina. Skarga była poprzedzona ponagleniem z 29 kwietnia 2025 r., a następnie ponagleniem z 6 czerwca 2025 r. wprost wniesionym w trybie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) [dalej: kpa]. Ponaglenia te nawiązywały do pisma strony skarżącej z 11 kwietnia 2025 r., oznaczonego jako wniosek o nadzór nad przestrzeganiem prawa budowlanego, dotyczącego samowoli budowlanej na nieruchomości w D. nr [...], zaistniałej wskutek wybudowania komina. W odpowiedzi na skargę PINB zrelacjonował stan sprawy i stwierdził, że strona skarżąca przebyła już całą drogę odwoławczą i skargową przewidzianą prawem. Żaden z organów nie uchylił decyzji PINB z 25 lipca 2017 r., nr [...] i pozostaje ona w obrocie prawnym jako obowiązująca. Podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty były już uprzednio przedmiotem wielokrotnych wyjaśnień zawartych w pismach PINB i WINB, stanowiących odpowiedzi na skargi, ponaglenia i pisma strony skarżącej. PINB wskazał, że z akt postępowania i korespondencji wymienianej pomiędzy stroną skarżącą a organami nadzoru budowlanego wynika, że strona skarżąca nie podniosła żadnych nowych okoliczności, które mogłyby skutkować wszczęciem nowego postępowania nadzorczego. Przeciwnie wskazywane przez stronę skarżącą zarzuty mają charakter sporu sąsiedzkiego i jako takie podlegają zbadaniu przez sąd powszechny. W przedmiotowej sprawie PINB nie prowadzi postępowania administracyjnego, ponieważ zostało ono już zakończone wydaniem decyzji, a zatem nie może być mowy o naruszeniu terminów określonych w kpa dla jej załatwienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga na bezczynność PINB podlega odrzuceniu. Jak stanowi art. 1 ust. 1–2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na zasadzie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ppsa, a w tym – w sprawach administracyjnych załatwianych poprzez wydanie decyzji (art. 3 § 2 pkt 8 ppsa). Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ppsa). Według art. 53 § 2b ppsa skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 ppsa). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 ppsa). Na mocy art. 37 § 1 kpa stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). W sprawie niniejszej strona wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, wniosła bowiem ponaglenie w trybie art. 37 kpa. Skarga strony podlega jednak odrzuceniu, ponieważ została złożona już po dniu, w którym PINB zakończył prowadzone z urzędu postępowanie administracyjne, a wydana przez niego decyzja z 25 lipca 2017 r. pozostaje w obrocie prawnym. Wyjaśnić należy w tym miejscu, że Naczelny Sąd Administracyjny, odpowiadając na pytanie: "Czy wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania i wydaniu ostatecznej decyzji stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi?", podjął 22 czerwca 2020 r. uchwałę, w składzie 7 sędziów, o sygn. akt II OPS 5/19 (publ. ONSAiWSA 2020, nr 6, poz. 79), następującej treści: "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi." Z art. 269 § 1 ppsa wynika, że – jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z art. 269 § 1 ppsa wynika moc ogólnie wiążąca uchwał powiększonych składów NSA. Jej istota polega na tym, że stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować. W przypadku niepodzielania stanowiska zajętego w uchwale skład rozpoznający sprawę może jedynie przedstawić powstałe zagadnienie prawne odpowiedniemu składowi NSA. Ogólna moc wiążąca uchwał nie pozwala na samodzielne rozstrzygnięcie przez jakikolwiek sąd administracyjny sprawy, w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjęcie wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony. Art. 269 § 1 ppsa jest adresowany do składów orzekających sądów administracyjnych, które powinny brać go pod uwagę z urzędu. Moc wiążąca przysługuje tezie uchwały, w granicach zakreślonych przez wniosek uprawnionego bądź postanowienie składu orzekającego NSA. Uzasadnienie obejmuje natomiast jedynie przesłanki i argumenty, na których oparto uchwałę NSA (J. Wegner (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2026, art. 269, wraz z powołanym tam orzecznictwem i literaturą przedmiotu). Sąd rozpoznający sprawę niniejszą podziela stanowisko zajęte w cytowanej wyżej uchwale składu 7 sędziów NSA, a tym samym pozostaje uchwałą tą związany. W stanie faktycznym i prawnym sprawy Sąd odrzucił więc skargę strony z 29 sierpnia 2025 r. jako niedopuszczalną z innych przyczyn (art. 58 § 1 pkt 6 ppsa), albowiem w dniu wniesienia tej skargi, tj. 1 września 2025 r. (data stempla Poczty Polskiej), sprawa w przedmiocie stwierdzenia wykonania obowiązków nałożonych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem została już załatwiona, poprzez wydanie 25 lipca 2017 r. decyzji PINB rozstrzygającej sprawę, która to decyzja została utrzymana w mocy przez WINB decyzją ostateczną z 28 września 2017 r. Wniesione w tej sprawie: skarga do WSA w Opolu oraz skarga kasacyjna do NSA – nie skutkowały usunięciem wymienionych aktów administracyjnych z obrotu prawnego. Zasadnie zatem podniósł PINB, że obecnie nie jest prowadzone żadne postępowanie nadzorcze w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej na nieruchomości w D. nr [...], zaistniałej wskutek wybudowania komina, co więcej w sprawie wyczerpano administracyjny i sądowoadministracyjny tok instancji. Sprawa, do której nawiązuje strona skarżąca, została zatem już rozstrzygnięta co do jej istoty (art. 104 § 1 kpa). W dniu wniesienia skargi nie istniał więc przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego w postaci bezczynności PINB w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 8 ppsa w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 kpa). Należało przyjąć zatem, kierując się przywołaną wyżej uchwałą NSA, że skarga na bezczynność organu podlegała odrzuceniu, ponieważ została wniesiona po wydaniu decyzji przez organ, któremu zarzucono bezczynność, a także po zakończeniu postępowania administracyjnego ostateczną decyzją WINB (art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 ppsa w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 oraz art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa). Z tych przyczyn Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa, zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma (a w tym skargi) odrzuconego do dnia rozpoczęcia rozprawy.