Sygnatura
I SAB/Op 42/26
Wyrok WSA w Opolu z 18 czerwca 2026 r., I SAB/Op 42/26
Wynik
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności i nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
- Data orzeczenia
- 18 czerwca 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. Z. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie pkt 1 wniosku skarżącego z dnia 26 lutego 2026 r., 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności i nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) dalej idącą skargę oddala, 4) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu na rzecz skarżącego J. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez J. Z. (zwanego dalej skarżącym lub wnioskodawcą) jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu (zwanego dalej Prezesem lub organem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 26 lutego 2026 r., doręczonym organowi w tym samym dniu, skarżący zwrócił się o udostępnienie informacji w następującym zakresie: 1. odtajnienie postanowienia Sądu z dnia 5 stycznia 1994 r. o umorzeniu postępowania w sprawie z jego udziałem jako strony powodowej, toczącej się pod sygnaturą [...] i przekazanie jego treści. Skarżący podniósł, że w przypadku tego postanowienia nie został zachowany negatywny aspekt prawomocności orzeczenia polegający na niedopuszczalności ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która została już prawomocnie osądzona; 2. wyjaśnienia jakie przyczyny zadecydowały o nienadawaniu dalszego biegu procesowego sprawie [...], która została przekazana przez Sąd Rejonowy w Opolu w dniu 25 czerwca 1991 r. do rozpoznania przez Sąd Rejonowy w S. i zakończyła się tam rozstrzygnięciem 12 października 1992 r. a uprawomocniła 13 listopada 1992 r. Jako podstawę prawną żądania wnioskodawca wskazał art. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dopisek Sądu), zwanej dalej u.d.i.p. Pismem z dnia 25 marca 2026 r., doręczonym organowi w tym samym dniu, skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Prezesa, w której zarzucił naruszenie art. 61 Konstytucji oraz art. 10 ust. 1 u.d.i.p. poprzez ich błędne zastosowanie i nieudostępnienie żądanej informacji publicznej. Skarżący domagał się zobowiązania organu do przekazania żądanego postanowienia o umorzeniu sprawy [...] oraz do załatwienia wniosku z dnia 26 lutego 2026 r. w pkt. 2 w zakresie nieudostępnienia informacji publicznych związanych z bezczynnością Sądu Rejonowego w Opolu w sprawie [...] i niepodjęciem żadnych działań po wydaniu w dniu 12 października 1992 r. orzeczenia przez Sąd Rejonowy w S., niekorzystnego dla ławnika Sądu w O. W motywach skargi skarżący podniósł, że pomimo licznych zapytań kierowanych do organu nie otrzymał żadnej odpowiedzi. Tym samym organ naruszył określony w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. ustawowy termin 14 dni na realizację wniosku, co uzasadnia stwierdzenie bezczynności organu. W odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 26 lutego 2026 r. Prezes w piśmie z dnia 26 marca 2026 r., poinformował skarżącego, że przesłanie postanowienia z dnia 5 stycznia 1994 r. o umorzeniu postępowania w sprawie [...] (w którym wnioskodawca był stroną) nie jest możliwe. Organ ustalił, że w Wydziale IV Pracy i Ubezpieczeń tutejszego Sądu, akta sprawy [...] uległy likwidacji po okresie 10 lat przechowywania w archiwum zakładowym. Z pozostałych urządzeń biurowych Sądu wynika natomiast, że sprawa [...] została prawomocnie zakończona postanowieniem o umorzeniu postępowania z dnia 5 stycznia 1994 roku. Odpis postanowienia został przesłany ówczesnemu pełnomocnikowi wnioskodawcy - mecenasowi A. P. Z kolei w odpowiedzi na pytanie zawarte w pkt. 2 organ wskazał, że sprawa tocząca się w Sądzie pod sygn. akt [...] została przekazana, na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 25 czerwca 1991 r. w sprawie [...], który wyłączył od rozpoznania sprawy sędziów Sądu Rejonowego w Opolu i wyznaczył do jej rozpoznania Sąd Rejonowy w S. Od czasu przekazania sprawy do Sądu Rejonowego w S. Sąd Rejonowy w Opolu nie ma już żadnego związku z tą sprawą. Właściwy do udzielenia informacji na jej temat jest zatem Sąd Rejonowy w S. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o umorzenie postępowania sądowego. Organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że wniosek skarżącego dotyczył informacji odnoszących się bezpośrednio do postępowań sądowych, w których wnioskodawca był stroną. Postępowania te regulowane są przepisami ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, w tym przepisem art. 9 § 1 K.p.c. W związku z tym organ uznał, że zastosowanie znajduje unormowanie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p., które oznacza, iż stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne wówczas, gdy żądane informacje mające charakter informacji publicznych mogą być udostępnione w innym trybie. Samo powoływanie się na ustawę o dostępie do informacji publicznej nie implikuje konieczności jej stosowania, jeśli z całokształtu okoliczności wynika, że skarżący ma zapewniony dostęp do żądanych informacji w innym trybie i jeżeli jest to wniosek w indywidualnej sprawie. Zdaniem Prezesa powyższej reguły nie wyłącza art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret trzecie u.d.i.p., ponieważ strona postępowania cywilnego ma nie tylko prawo dostępu do akt sprawy, ale także prawo otrzymywania odpisów, kopii lub wyciągów z tych akt. Z tego względu na organie nie spoczywał obowiązek udostępnienia informacji publicznej w terminie, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W konsekwencji, brak jest podstaw do przyjęcia, że Sąd Rejonowy w Opolu dopuścił się bezczynności w rozumieniu art. 149 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ stwierdził również, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie także z tej przyczyny, że odpis postanowienia nie mógł zostać mu przesłany z uwagi na zniszczenie akt zgodnie z prawem po 10-letnim okresie ich archiwizacji. Odnośnie do drugiego z żądań sformułowanych we wniosku skarżącego organ podniósł, że wnioskodawcy wyjaśniono okoliczności przekazania sprawy toczącej się w jego udziałem pod sygn. [...], a także fakt, że po przekazaniu sprawy do innego sądu, sąd który sprawę przekazał przestaje mieć z nią jakikolwiek związek. Co do informacji o sprawie odesłano skarżącego do właściwego sądu, tj. Sądu Rejonowego w S. Organ zwrócił uwagę, odwołując się do art. 4 ust. 3 u.d.i.p., że nie był zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, ponieważ nie był w posiadaniu informacji wskazanych w drugim żądaniu wniosku. Organ przyznał też, że wniosek został załatwiony w terminie 30 dni, ale nawet stosując kryteria wynikające z u.d.i.p., nie pozostawał w bezczynności. Wniosek dotyczył bowiem informacji o postępowaniach toczących się w latach dziewięćdziesiątych. Poszukiwanie akt i innych urządzeń ewidencyjnych w archiwach Sądu Rejonowego w Opolu, zaangażowanie kilku sekretariatów oraz pracowników archiwum w dokonywanie ustaleń, biorąc pod uwagę istotne trudności kadrowe Sądu Rejonowego w Opolu oraz konieczność wykonywania znacznej ilości bieżących czynności, odbyło się w ramach możliwości Sądu i bez zbędnej zwłoki. W piśmie procesowym z dnia 7 maja 2026 r. skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę i przedstawił w tym zakresie dodatkową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie zaś z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 26 lutego 2026 r., złożonego w trybie cyt. wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej w skrócie u.d.i.p. Oceniając na wstępie dopuszczalność skargi, podkreślić należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Znajdująca w sprawie zastosowanie ustawa o dostępie do informacji publicznej, która reguluje w sposób kompleksowy dostęp do tej informacji, nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a. wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie zaś do art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. Powyższe oznacza, że nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 K.p.a. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie była więc dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu. Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Wyjaśnienia również wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność co do udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestia sporna między stronami, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. Stosownie zaś do art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. 2024 r. poz. 334, z późn. zm.) organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu. Prezes sądu należy zatem do organów władzy publicznej, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy i z tego względu jest obowiązany do udostępniania informacji publicznych będących w jego posiadaniu. Tym samym ustalenia wymagało, czy objęte żądaniem skarżącego informacje posiadają walor informacji publicznej, a więc, czy został spełniony warunek przedmiotowy u.d.i.p. W związku z tym wyjaśnić przyjdzie, że pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej i zasadach ich funkcjonowania (art. 6 ust. 1 pkt 2 i 3 u.d.i.p.), a także informacja o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść m.in. orzeczeń sądów powszechnych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy także zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone. Stosownie do powyższego uznać w kontrolowanej sprawie należy, że informacja żądana przez skarżącego w pkt. 1 wniosku z dnia 26 lutego 2026 r. dotycząca udostępnienia treści postanowienia Sądu z dnia 5 stycznia 1991 r. o umorzeniu sprawy [...], stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. Treść orzeczenia Sądu niewątpliwie mieści się w przywołanej wcześniej kategorii informacji publicznych jako bezpośrednio związana z funkcjonowaniem organu i prawidłowym realizowaniem powierzonych mu zadań publicznych. Przesądzenie, że informacja objęta skutecznie złożonym przez skarżącego wnioskiem stanowi informację publiczną oraz że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, powoduje, iż w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia pkt. 1 wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. W związku z tym celowe jest przedstawienie ogólnych zasad dotyczących załatwiania wniosków o udostępnienie informacji publicznej. Wedle art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - zgodnie z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei w sytuacji, gdy zaistnieje podstawa do pobrania opłaty, o której mowa w art. 15 ust. 1 u.d.i.p., w myśl art. 15 ust. 2 u.d.i.p. podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji powiadamia wnioskodawcę o jej wysokości, w terminie 14 dni do dnia złożenia wniosku, i następnie udostępnia informację zgodnie z wnioskiem po upływie 14 dni od dnia powiadomienia, chyba że wnioskodawca dokona w tym terminie zmiany wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji albo wycofa wniosek. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może także odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie z tą regulacją prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega również ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej. Organ w drodze decyzji administracyjnej może ponadto umorzyć postępowanie w razie braku współdziałania wnioskodawcy z organem przez modyfikację wniosku, jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). W przypadku zaś zakwalifikowania żądanej informacji jako informacji przetworzonej, o jakiej mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., organ o swojej ocenie powinien powiadomić stronę wnioskującą, tak aby miała możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przewidziana w tym przepisie przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, a mianowicie, że jej żądanie będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Po upływie wyznaczonego terminu, nawet w sytuacji milczenia strony, organ, dla zrealizowania obowiązków wynikających z u.d.i.p., powinien albo udostępnić wnioskowaną informację albo wydać decyzję odmowną, wykazując w niej brak przesłanki przewidzianej w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p., to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że organ nie rozpoznał w ustawowym terminie wniosku skarżącego w zakresie żądania zawartego w pkt. 1. Nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego w wymaganym terminie 14 dni, który rozpoczął bieg po wpłynięciu wniosku do organu - co miało miejsce w dniu 26 lutego 2026 r. i zakończył się dnia 12 marca 2026 r. W konsekwencji więc Prezes Sądu dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania pkt. 1 wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Sądu okoliczność wystąpienia trudności kadrowych Sądu Rejonowego w Opolu czy też konieczność wykonywania przez organ znacznej ilości bieżących czynności, pozostaje bez wpływu na ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z obiektywnym stanem bezczynności podmiotu zobowiązanego, polegającym na nieudzieleniu odpowiedzi wnioskodawcy w terminie określonym w przepisach u.d.i.p. Realizując zatem obowiązek wynikający z art. 149 § 3 P.p.s.a. Sąd stwierdził bezczynność organu w niniejszej sprawie, o czym orzekł w pkt. 2 sentencji wyroku. Bezczynność ta istniała również w dniu wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy, organ dopiero pismem z dnia 26 marca 2026 r. powiadomił skarżącego, że nie jest możliwe przesłanie odpisu postanowienia, ponieważ akta sprawy [...] uległy likwidacji po okresie 10 lat. Odpowiedź organu została jednak udzielona skarżącemu z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co stanowi podstawę do stwierdzania, że organ dopuścił się bezczynności. Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów u.d.i.p. W związku z udzieleniem skarżącemu w dniu 26 marca 2026 r. odpowiedzi odnośnie do pkt. 1 wniosku, tj. przed wydaniem przez Sądu wyroku w sprawie, doszło do ustania stanu bezczynności, który istniał w dniu wniesienia skargi. Tym samym bezprzedmiotowe stało się orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku skarżącego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w tym zakresie, orzekając o powyższym w punkcie 1 wyroku. Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalniała Sądu z obowiązku dokonania oceny, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając więc stopień naruszenia prawa w związku z ujawnioną bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wnioskodawcy, jawnego natężenia braku woli organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 21 maja 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 59/19). Nie każde zatem naruszenie terminów udzielenia informacji publicznej stanowi podstawę do uznania, że ma ono charakter rażący. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, nie zachodzi po stronie organu przypadek oczywistego braku woli rozpoznania wniosku skarżącego, jego lekceważenia czy działania pozbawionego racjonalnego uzasadnienia, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego (kwalifikowanego) naruszenia prawa. Z akt sprawy wynika, że organ - wprawdzie po terminie - ale udzielił skarżącemu odpowiedź na jego wniosek w zakresie żądania zwartego w pkt. 1. Ponadto nie można uznać, aby przyczyną bezczynności organu było zamierzone uniemożliwienie stronie skarżącej dostępu do informacji publicznej, skoro do bezczynności doszło z uwagi na nieprawidłowe przekonanie organu, że żądana informacja powinna być udostępniona w trybie przepisów K.p.c. a zwłoka w działaniu organu była spowodowana trudnościami kadrowymi i koniecznością wykonywania znacznej ilości bieżących czynności. Z tych przyczyn Sąd - na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 2 wyroku. Odnosząc się natomiast do żądania zawartego w pkt. 2 wniosku z dnia 26 lutego 2026 r. wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, mogą być udostępnione w innym trybie. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie. Jak stanowi art. 525 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.), dalej jako K.p.c. akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy oraz otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy. Podobną regulację zawiera art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 304), dalej w skrócie K.p.k. W kwestii udostępniania akt postępowania karnego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13 stwierdzając: "Żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).". W treści uzasadnienia uchwały NSA podkreślił, że przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. oraz art. 525 K.p.c., w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania. Przywołane powyżej regulacje art. 525 K.p.c. są zatem przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania). Stosownie do powyższego Sąd uznał, że udostępnienie żądanych przez skarżącego informacji w pkt. 2 wniosku dotyczących sprawy cywilnej możliwe było tylko i wyłącznie na podstawie stosownych przepisów K.p.c., nie zaś u.d.i.p. W związku z tym skoro podmiot zobowiązany poinformował skarżącego o braku możliwości udostępniania zawnioskowanych danych, jego działanie stanowiło prawidłową reakcję na żądanie skarżącego. Natomiast skoro u.d.i.p. nie miał zastosowania to niedochowanie przez organ ustawowego terminu 14 dni na udzielenie odpowiedzi, nie mogło świadczyć o zasadności wniesionej skargi na bezczynność. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., dalej idącą skargę oddalił, o czym orzekł w pkt. 3 wyroku. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., w pkt 4 wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 10 kwietnia 2026
- Symbol z opisem
- 6480 658
- Hasła tematyczne
- Dostęp do informacji publicznej
- Skarżony organ
- Prezes Sądu
- Sędziowie
- Beata Kozicka Elżbieta Kmiecik /przewodniczący sprawozdawca/ Tomasz Judecki
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 53 par. 2b, art. 119 pkt 4, art. 120, art. 149 par. 1-3, art. 151, art. 154 par. 6, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 1 · Dz.U. 2026 poz. 143
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 5 ust. 1, ust. 2, art.6 ust. 1 pkt 2, pkt 3, art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1, ust. 2, art. 14 ust. 2, art. 15 ust. 2 · Dz.U. 2022 poz. 902
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
art. 525 · Dz.U. 2024 poz. 1568
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
art. 156 par. 1, par. 5, par. 5a · Dz.U. 2001 nr 112 poz. 1198
- Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych
art.21 par. 1 pkt 1 · Dz.U. 2024 poz. 334
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny