I SAB/Op 112/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "[...]" na bezczynność Burmistrza Miasta Kluczborka w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie, w zakresie zobowiązania Burmistrza Miasta Kluczborka do rozpoznania wniosku M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "[...]" z dnia 29 października 2024 r., 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) dalej idącą skargę oddala, 5) zasądza od Burmistrza Miasta Kluczborka na rzecz strony skarżącej M. J. – redaktora naczelnego czasopisma "[...]" kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wnioskiem z dnia 29 października 2024 r., złożonym za pośrednictwem poczty elektronicznej, M. J. - Redaktor naczelny czasopisma "[...]" (dalej zwany skarżącym lub wnioskodawcą), zwrócił się do Burmistrza Miasta Kluczborka o udostępnienie informacji prasowej. We wniosku tym, złożonym na podstawie art. 3a i art. 4 ustawy Prawo prasowe, skarżący domagał się udostępnienia skanu akt postępowania dotyczącego eksmisji A. W. z lokalu w tym: pozwu, pism procesowych, dowodów doręczenia pozwanej zawiadomienia o rozprawach i doręczenia pozwu, wyroku, uzasadnienia wyroku, apelacji, wyroku sądu II instancji wraz z uzasadnieniem, dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego w tym wniosków, protokołów i korespondencji wraz z dowodami doręczenia pism A. W., nagrań z rozprawy i eksmisji. Skarżący przedłożył też upoważnienie A. W. do uzyskania informacji o treści akt postępowania w jej sprawie. Pismem z dnia 25 listopada 2024 r. (data złożenia pisma przez ePUAP) skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Burmistrza Miasta Kluczborka (dalej także jako organ lub Burmistrz) w zakresie udzielenia powyższej informacji prasowej i wniósł o: stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie grzywny, zasądzenie odszkodowania na jego rzecz w kwocie co najmniej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi skarżący podkreślił, że zwrócił się do organu o udzielenie informacji niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej związanej ze sposobem wykonywania władzy publicznej. Tymczasem organ pomimo upływu ustawowego terminu nie przedstawił żądanej informacji. W dalszej części uzasadnienia skarżący odwołał się do orzeczeń TK i SN uzasadniających - jego wniosek - o zasądzenie zadośćuczynienia. Pismem z dnia 3 grudnia 2024 r. organ w odpowiedzi na powyższy wniosek przesłał skarżącemu posiadane dokumenty w postaci: wezwania do uregulowania należności, wypowiedzenia umowy, wezwania do wydania lokalu, pozwu o eksmisję A. W., wyroku o eksmisję A. W., zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu postępowania. Jednocześnie organ wyjaśnił, że nie jest w posiadaniu uzasadnienia wyroku - apelacji (nie składał jej), wyroku II instancji wraz z uzasadnieniem, dokumentów z akt postępowania egzekucyjnego, nagrania z rozprawy i eksmisji. Wskazał również, że opóźnienie w udzieleniu informacji wynikało z "nawału pracy" i przypadających w miesiącu listopadzie dwóch dni świątecznych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego w związku z udzieleniem wnioskowanej informacji. Burmistrz wnioskował również o niezasądzanie kosztów postępowania. Wyjaśnił, że w dniu 16 grudnia 2024 r. na wniosek A. W. przekazał jej kserokopie dokumentów, o której później zwrócił się skarżący. W tej sytuacji organ próbował kontaktować się z A. W., aby udostępniła te dokumenty skarżącemu, który występuje w jej sprawie. Natomiast po otrzymaniu skargi skarżącego organ wykonał skany posiadanych dokumentów i przesłał je wnioskodawcy. Organ podkreślił, że opóźnienie w udzieleniu informacji wynikało z braku możliwości nawiązania kontaktu z A. W. oraz faktu, przypadających w dniu 1 i 11 listopada Świąt. Zdaniem Burmistrza w tych okolicznościach nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia żądań skarżącego w zakresie wymierzenia grzywny i zasądzenia odszkodowania. W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2024 r. skarżący zmodyfikował żądanie skargi domagając się stwierdzenia bezczynności organu z rażącym naruszeniem prawa do dnia 3 grudnia 2024 r. oraz podtrzymał pozostałe wnioski skargi z uwagi na zorganizowane ignorowanie wniosku o informację publiczną w zakresie osoby A. W., co jest nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), dalej zwanej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie zaś z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Burmistrza Miasta Kluczborka w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 29 października 2024 r., o udostępnienie, w trybie art. 3a i 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 1914), zwanej dalej Prawem prasowym, informacji w postaci akt postępowania dotyczącego eksmisji A. W. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, że Prawo prasowe wyróżnia dwa tryby udzielania informacji prasie wnioskowanych informacji. Pierwszy wynika z art. 3a Prawa prasowego, który stanowi, że w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1330 i 1669). A zatem osoba, która w celach dziennikarskich chce otrzymać informację publiczną ma takie same uprawnienia, jak osoba działająca na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), dalej w skrócie u.d.i.p. W przypadku takiej osoby stosuje się przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 lutego 2025 r., sygn. akt III SAB/Gl 627/24, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli zatem wnioskowana przez prasę informacja ma charakter informacji publicznej, to jej udostępnienie lub odmowa jej udostępnienia winna nastąpić w trybie u.d.i.p., a tym samym prasa w powyższym zakresie nie korzysta z regulacji prawnych innych niż te, które dotyczą ogółu społeczeństwa. Ten tryb miał zastosowanie w przypadku skarżącego. Drugi tryb udzielania prasie informacji uregulowany został w art. 4 Prawa prasowego i w tym zakresie prasa korzysta z regulacji specjalnie dla niej przewidzianej, która poszerza katalog podmiotów obowiązanych do udzielania informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p., ustanawiając autonomiczny tryb weryfikacji wywiązania się z obowiązku udzielenia prasie informacji w oparciu o tę regulację. W powyższym trybie obowiązani do udzielenia prasie informacji o swej działalności są: przedsiębiorcy, podmioty niezaliczane do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku (art. 4 ust. 1 Prawa prasowego). W razie odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie 3 dni (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2023 r., sygn. III OSK 2286/21). Tryb przewidziany w art. 4 Prawa prasowego nie miał w rozpoznawanej sprawie zastosowania, ponieważ skarżony organ administracji publicznej nie jest podmiotem, o których mowa w tym przepisie. Nie ulega natomiast wątpliwości, że Burmistrz Miasta Kluczborka jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z pkt 1 ww. regulacji obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności organy władzy publicznej. W związku powyższym ocenie podlegało żądanie skarżącego w kontekście ustalenia czy informacje, o których udzielenie wniósł w piśmie z dnia 29 października 2024 r. miały charakter informacji publicznej. W ocenie Sądu wskazane przez wnioskodawcę akta postępowania dotyczącego eksmisji stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. W szczególności udostępnieniu podlega informacja publiczna o danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych oraz treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej, (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a i lit. c u.d.i.p.). W tym miejscu wyjaśnienia jednak wymaga, że zgodnie z art. 1 ust. 2 u.d.i.p. przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw, określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest niedopuszczalne wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, mogą być udostępnione w innym trybie. Ustawodawca stworzył w ten sposób normę kolizyjną, która wyłącza stosowanie przepisów ustawy w sytuacji, w której inna ustawa reguluje ten sam zakres. Pozwala to na wyodrębnienie dwóch grup informacji: podlegających udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w ustawie o dostępie do informacji publicznej oraz takich, które ujawnia się na zasadach i w trybie przewidzianym w ustawach szczególnych. W przypadku kolizji przepisy zawarte w ustawach odrębnych mają pierwszeństwo i wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia jedynie wnioskodawcę pismem, że żądana informacja nie może być udostępniona w trybie przewidzianym w omawianej ustawie. Jak stanowi art. 525 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, z późn. zm.), dalej jako K.p.c. akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt sprawy oraz otrzymywanie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z akt sprawy. Podobną regulację zawiera art. 156 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 304), dalej w skrócie K.p.k. W kwestii udostępniania akt postępowania karnego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale podjętej w składzie 7 sędziów w dniu 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 7/13 stwierdzając: "Żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.).". W treści uzasadnienia uchwały NSA podkreślił, że przepisy art. 156 § 1, 5 i 5a K.p.k. oraz art. 525 K.p.c., w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw cywilnych, karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego, są przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., w stosunku do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania. Przywołane powyżej regulacje art. 525 K.p.c. są zatem przepisami szczególnymi, o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p. i ustawa ta nie ma do nich zastosowania. Przepisy te zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich informacji publicznych, tak na etapie postępowania przygotowawczego, jak i sądowego (zarówno toczącego się, jak i zakończonego postępowania). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że organ nie rozpoznał w ustawowym terminie wniosku skarżącego. Nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego w wymaganym terminie 14 dni, który rozpoczął bieg po wpłynięciu wniosku do organu - co miało miejsce w dniu 29 października 2024 r. i zakończył się dnia 12 listopada 2024 r. W konsekwencji więc Burmistrz dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Sądu okoliczność wystąpienia dni wolnych od pracy czy też brak możliwości skontaktowania się z A. W., pozostaje bez wpływu na ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z obiektywnym stanem bezczynności podmiotu zobowiązanego, polegającym na nieudzieleniu odpowiedzi wnioskodawcy w terminie określonym w przepisach u.d.i.p. Realizując obowiązek wynikający z art. 149 § 3 P.p.s.a. Sąd stwierdził bezczynność organu w niniejszej sprawie, o czym orzekł w pkt 2 sentencji wyroku. Bezczynność ta istniała również w dniu wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy, organ dopiero pismem z dnia 3 grudnia 2024 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek, przysyłając posiadane dokumenty, co potwierdził sam wnioskodawca w piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2024 r. Ponadto organ wyjaśnił, że nie dysponuje pozostałymi dokumentami, wobec czego nie był zobowiązany do ich udostępnienia. Odpowiedź organu została jednak udzielona skarżącemu z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co stanowi podstawę do stwierdzania, że organ dopuścił się bezczynności. Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów u.d.i.p. W związku z udzieleniem skarżącemu w dniu 3 grudnia 2024 r. odpowiedzi, tj. przed wydaniem przez Sądu wyroku w sprawie, doszło do ustania stanu bezczynności, który istniał w dniu wniesienia skargi. Tym samym bezprzedmiotowe stało się orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku skarżącego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w tym zakresie, orzekając o powyższym w punkcie 1 wyroku. Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalniała Sądu z obowiązku dokonania oceny, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając więc stopień naruszenia prawa w związku z ujawnioną bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności czy lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Z akt sprawy wynika, że organ wprawdzie po terminie 14-dni, ale rozpoznał wniosek skarżącego i udzielił mu odpowiedź w dniu 3 grudnia 2024 r. Z tych przyczyn Sąd - na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 3 wyroku. Z uwagi na brak znamion rażącego naruszenia prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił dalej idącą skargę w zakresie odnoszącym się do żądania wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej (pkt 4 wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z użytego przez ustawodawcę w art. 149 § 2 p.p.s.a. sformułowania "może orzec" wynika, że sąd administracyjny jest uprawniony, a nie zobowiązany do wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania stronie sumy pieniężnej w razie stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności. Ustawodawca nie przewidział ściśle określonych przypadków, jak też nie wskazał kryteriów, którymi powinien się kierować sąd podejmując decyzję w tej kwestii. Z kolei na podstawie art. 200 P.p.s.a. i art. 205 § 1 P.p.s.a. Sąd orzekł w punkcie 5 wyroku o kosztach postępowania, które obejmują wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wpis od zażalenia w kwocie 100 zł.