I OZ 425/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 417/25 o odmowie wstrzymania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi M.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 30 grudnia 2024 r., znak: SKO-GN-4160-138/24 w przedmiocie odmowy zwolnienia od ponoszenia opłat i kosztów związanych z rozgraniczeniem nieruchomości postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 417/25, wpisując w tenorze postanowienia po słowach "odmówić wstrzymania" w miejsce słów "zaskarżonej decyzji" słowa "zaskarżonego postanowienia", 2. oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Kr 417/25 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego przez M.B. (dalej: skarżąca) postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 30 grudnia 2024 r., znak: SKO-GN-4160-138/24, którym utrzymano w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z 11 października 2024 r., znak: GNiRL.6830.1.2017 orzekające o odmowie zwolnienia skarżącej od ponoszenia w całości opłat i kosztów, związanych z rozgraniczeniem nieruchomości położonych w Z., objętych postępowaniem rozgraniczeniowym prowadzonym przez Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna pod sygn. GNiRL.6830.1.2017. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na charakter zaskarżonego aktu. Przesłanką niezbędną przyznania ochrony tymczasowej jest możliwość wykonania aktu, którego dotyczy wniosek, wstrzymanie wykonania jest natomiast bezprzedmiotowe, gdy akt nie podlega w ogóle wykonaniu. Możliwość wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. W ocenie Sądu I instancji, zaskarżone postanowienie odmawiające zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat i kosztów związanych z rozgraniczeniem nieruchomości nie wywołuje skutków materialnoprawnych ani nie podlega wykonaniu. W związku z tym brak jest podstaw do twierdzenia, że w sprawie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżone]go postanowienia. Przesłanki wstrzymania wykonania aktu, a więc niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków, muszą nastąpić w wyniku wykonania aktu, który następnie zostanie wyeliminowany z obrotu prawnego. Przesłanki te nie mogą zaistnieć w sytuacji rozstrzygnięcia, na mocy której stronie odmówiono zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat i kosztów związanych z rozgraniczeniem nieruchomości. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, w którym zarzuciła, że Sąd nie rozważył szerszego kontekstu postępowania rozgraniczeniowego, a także motywów, którymi kierowały się Lasy Państwowe Nadleśnictwo P. wnosząc o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego. Kwestia konieczności zwolnienia skarżącej z kosztów związanych z postępowaniem rozgraniczeniowym wynika także z jej osobistej sytuacji życiowej i materialnej. Egzekucja pociągnie za sobą niemożność zaspokojenia przez skarżącą elementarnych potrzeb życiowych, a ponadto będzie ona zupełnie bezcelowa. Bezcelowość egzekucji wynika co z faktu, iż postępowanie rozgraniczeniowe nie zostało wszczęte przez skarżącą. Nadto, nie zachodzą żadne miarodajne przesłanki do obciążenia skarżącej kosztami postępowania w postaci wydatków na poczet wynagrodzenia biegłego geodety na podstawie art. 262 § 1 pkt. 2 k.p.a., a to z uwagi na fakt, że obowiązek sporządzenia takiej opinii przez biegłego wynika wprost z ustawowego obowiązku gromadzenia przez organ administracji publicznej materiału dowodowego w sprawie nieruchomości bezprawnie wywłaszczonych przez organy państwa - koszty postępowania rozgraniczeniowego nie wynikły z winy skarżącej. Końcowo Sądowi zarzucono naruszenie art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ocenie skarżącej uzasadnienie jest ogólnikowe i opiera się na twierdzeniu o rzekomym braku możliwości wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na rzekomy brak wywarcia skutków materialnoprawnych przez zaskarżone postanowienie. Z przytoczonych w zażaleniu względów skarżąca zażądała jak najszybszego wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia WSA w Krakowie oraz poprzedzającego go postanowienia SKO. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Na wstępie, w odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, zaznaczyć należy, że do wstrzymania orzeczenia sądu administracyjnego może dojść w dwóch przypadkach (art. 89 i 284 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r, poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W zawisłej sprawie nie było podstaw do zastosowania tych przepisów. Prawidłowo Sąd I instancji wyjaśnił oraz przyjął, że przesłanki wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków, jako uzasadniające możliwość wstrzymania zaskarżonego aktu związane są z cechą wykonalności aktu administracyjnego. Odmowa zwolnienia z poniesienia kosztów rozgraniczenia nie jest aktem, który nakłada na skarżącą obowiązek lub pozbawia uprawnienia. Wykonanie aktu odmownego zasadniczo nie jest możliwe, akt odmowny nie posiada cech wiążącego rozstrzygnięcia o uprawnieniach bądź obowiązkach, nie kształtuje w nowy sposób sytuacji prawnej jego adresata. Jak przyjmuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, cechą aktu wykonalnego jest możliwość doprowadzenia do jego dobrowolnej lub przymusowej realizacji. Z tego względu akty odmowne nie posiadają cechy wykonalności, a co za tym idzie, nie może dojść do ich wstrzymania, skoro nie sposób wykazać niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w wyniku ich wykonania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko szeroko prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, na co zwracał też uwagę Sąd I instancji, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania (T.Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2010, s. 192; Z. Kmieciak, glosa do postanowienia NSA z 23.1.1997 r. SA/Rz 1382/96, OSP 1998/3/54; Z. Kmieciak, Ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym , PiP 2003/5/26; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2021 s. 447-448, nb 2,3). Wstrzymanie wykonania dotyczyć może jedynie sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne (B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2013, uw.7 o art. 61). Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego, stosownie do treści art. 61 p.p.s.a., należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (tak również J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004 r., s. 122). Zatem nie każdy zaskarżony akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (vide T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz." W-wa 2005, str. 206). Poczynione w tym zakresie rozważania Sądu I instancji wykluczają uznanie za zasadny zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Skarżąca błędnie zatem identyfikuje skierowane wezwanie do uregulowania kosztów postępowania rozgraniczeniowego (wezwanie z 3 lutego 2025 r., nr FB 3.222.3.1/2025) jako bezpośrednie następstwo postanowienia o odmowie zwolnienia z obowiązku poniesienia kosztów postępowania. Wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz podmioty zobowiązane do ich poniesienia zostały ustalone postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna z 30 marca 2021 r., znak GNiRL.6830.1.2017. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 19 maja 2021 r., znak SKO-4160-53/21, zatem jest ostateczne i prawomocne. Jak wynika z akt administracyjnych, nie było bowiem zaskarżone do sądu administracyjnego. Obowiązek poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego wynika dla skarżącej z tego postanowienia. Nie ma możliwości wstrzymania wykonania postanowienia o odmowie zwolnienia z poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego, rozstrzygnięcie które nie ma cech wykonalności, nie skutkuje bowiem niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Kwestia zasadności poniesienia przez skarżącą kosztów rozgraniczenia oraz ich wysokości nie jest natomiast przedmiotem tego postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w pkt 2 sentencji. Stosownie do treści art. 156 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może z urzędu sprostować orzeczenie Sądu I instancji, w którym wystąpiły niedokładności, błędy pisarskie, rachunkowe lub inne oczywiste omyłki w rozumieniu art. 156 § 1 p.p.s.a. Na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 166 i art. 193 oraz art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny sprostował z urzędu dostrzeżoną omyłkę w sentencji zaskarżonego postanowienia, która miały charakter oczywisty, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji.