I SAB/Kr 1/22

Kraków, dnia 28 lutego 2022r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2022r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. i E. na przewlekłość postępowania Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...], do sygn. [...]; postanawia: odrzucić skargę.

Naczelnik Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w dniu 9.07.2021 r. wszczął postępowanie przygotowawcze w formie dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe, a akta tego dochodzenia oznaczono sygn. [...] Zakresem dochodzenia objęto sprawę "wprowadzania w błąd Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w [...] poprzez przedstawienie imiennych dokumentów (tzw. TAX FREE) towarzyszących towarom wywożonym poza obszar celny Unii Europejskiej, nie spełniając warunków art. 126 ustawy o podatku od towarów i usług, narażając na nienależny zwrot podatkowej należności publicznoprawnej z tytułu podatku od towarów i usług przysługujący podróżnym niemającym stałego miejsca zamieszkania na terytorium Unii Europejskiej na kwotę minimum 104.846,00 zł, a zapłaconego przy nabyciu towarów na terytorium kraju, wywożonych w bagażu osobistym od bliżej nieokreślonego czasu do 20 maja 2021 roku poza terytorium Unii Europejskiej", to jest sprawę o przestępstwo skarbowe stypizowane w art. 76 § 2 w zw. z art. 76 § l kks. W dniu 21 grudnia 2021r. S. i E. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na przewlekłość Naczelnika Małopolskiego Urzędu Celno - Skarbowego w [...] w zakresie prowadzonego postępowania do sygn. [...] Skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdzenie, że przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i w związku z powyższym wymierzenie organowi grzywny, 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; Skarżący zarzucili organowi naruszanie art. 139 oraz 140 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nie rozpoznanie sprawy niezwłocznie i we właściwym terminie oraz niedochowanie obowiązku poinformowania strony o nowym terminie załatwienia sprawy W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na objęcie jej przedmiotem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, co nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać trzeba, że sąd z urzędu bada w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W ramach tej wstępnej kontroli dokonuje przede wszystkim badania swojej właściwości biorąc pod uwagę treść art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a. Art. 3 § l p.p.s.a. wyraźnie wskazuje, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z regulacją zawartą w 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i oraz 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z § 2a w/w przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 kpa. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty. Zaskarżenie aktu lub czynności niewymienionych w powyższym katalogu oznacza, iż sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. skarga podlega odrzuceniu. W myśl § 3 w/w przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest przewlekłość postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, co nie podlega kognicji sądu administracyjnego. W świetle w/w przepisów w szczególności art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. sądy administracyjne nie są właściwe do dokonywania kontroli, czy tego rodzaju postępowanie karne jest prowadzone sprawnie, czy też ma miejsce bezczynność lub przewlekłość. Takiego sprawdzenia dokonuje organ nadrzędny nad organem postępowania przygotowawczego w rozumieniu przepisów regulujących postępowanie karnoskarbowe. Skarżone postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Naczelnika Urzędu w formie dochodzenia nie jest postępowaniem podatkowym regulowanym przepisami Ordynacji podatkowej, ani postępowaniem administracyjnym, do którego mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, czy też jakiekolwiek inne postępowanie w szczególnych sprawach o charakterze administracyjnym. Celem tego postępowania nie jest rozstrzygnięcie przez organ szeroko rozumianej administracji publicznej indywidualnej sprawy administracyjnej, podatkowej bądź celnej w drodze decyzji czy - gdy chodzi o niektóre rodzaje spraw - poprzez załatwienie milczące. Dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe stypizowane w art. 76 § 2 w zw. z art. 76 § l kks w związku z rozliczeniem podatku od towarów i usług (VAT) ma zupełnie inne cele, a to (gdy chodzi o kwestie merytoryczne): wykrycie sprawcy tego przestępstwa i pociągnięcie go (a nie osoby niewinnej) do odpowiedzialności karnoskarbowej, zapobieganie tego rodzaju przestępstwom i umacnianie w społeczeństwie poszanowania prawa i zasad współżycia społecznego (art. 2 § l pkt l i 2 kpk w związku z art. 113 § l kks) oraz wyrównanie uszczerbku finansowego Skarbu Państwa spowodowanego takim czynem zabronionym (art. 114 kks). Naczelnik Urzędu nie działa w tym postępowaniu w charakterze organu administracji, lecz jako finansowy organ postępowania przygotowawczego (art. 53 § 37 pkt l kks, art. 133 § l pkt l kks), a efektem tego działania nie będzie wydanie decyzji, lecz wniesienie aktu oskarżenia, a gdy nie będzie po temu przesłanek - umorzenie postępowania. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. wyraźnie wskazującego na kontrole działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne orzekanie w sprawach skarg na działania lub zaniechania organów administracji publicznej wskazane w art. 3 § 2 p.p.s.a. - ze względów, o których mowa powyżej, skoro nie wymieniono w tym przepisie sprawy skargi na przewlekłe prowadzenie dochodzenia w sprawie o przestępstwo skarbowe, to nie podlega ono kognicji sądu administracyjnego. W związku z powyższym, uznając skargę za niedopuszczalną, sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia