I SA/Wr 717/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu – Barbara Koźlik po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący, zastępowany przez adwokata, wnosząc skargę kasacyjną, wniósł jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że posiada nieruchomości (działki), jednak wszystkie są zajęte przez komornika. Wnioskodawca utrzymuje się z emerytury również częściowo zajętej przez komornika. Czasami musi korzystać z niewielkiej pomocy syna – nie jest to pomoc w dużych kwotach i nie jest regularna. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z siostrą, posiada nieruchomości rolne, ok 41,5 ha, zajęte przez komornika. Poza tym nie ma żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Dodał, że z siostrą prowadzą odrębne gospodarstwa domowe, siostra go nie utrzymuje. Emerytura wnioskodawcy wynosi netto 1.370 zł po potrąceniu komorniczym. Wnioskodawca wskazał, iż do sprawy o sygn. akt I SA/Wr 134/17 przesłał harmonogram spłat kredytu w A, pismo komornika do ZUS oraz odcinki z emerytury za kilka miesięcy. Wniósł o wykorzystanie tych dokumentów. Na wezwanie do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż wnioskodawca ubiegał się o zwolnienie od kosztów sądowych na etapie wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 2 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił uwzględnienia żądania wniosku. W dniu 17 października 2017 r. na rachunek Sądu dokonano wpłaty wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł. Na obecnym etapie postępowania wnioskodawca zobowiązany będzie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie równowartości połowy wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Podstawą prawną jego rozpoznania jest regulacja zawarta w art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści tych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, przyznaje się osobie fizycznej, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób będących w bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, że strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Jak wynika bowiem z przytoczonej regulacji, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniałyby jego żądanie. Rola Sądu/ referendarza sądowego ogranicza się do wezwania ubiegającego się o przyznanie praw pomocy do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, jeżeli oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.). W takich też okolicznościach w niniejszej sprawie wnioskodawca został wezwany do nadesłania dodatkowych informacji i dokumentów. Pozostawiając wezwanie bez odpowiedzi w rezultacie nie usunął braków i wątpliwości co do jego możliwości płatniczych. W istocie, wnioskodawca powołał się na dokumentację przedłożoną w sprawie o sygn. I SA/Wr 134/17, jednak po pierwsze, do akt tej sprawy referendarz rozpoznający przedmiotowy wniosek nie ma dostępu, gdyż zostały one przekazane w kwietniu 2018 r. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w związku ze skargą kasacyjną wniesioną przez wnioskodawcę; po drugie, z dostępnych referendarzowi informacji wynika, że dokumenty te nie dały podstawy do uwzględnienia żądania wniosku, gdyż postanowieniem z dnia 26 lutego 2018 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Dodać trzeba, iż na poprzednim etapie postępowania w niniejszej sprawie, ubiegając się o zwolnienie od kosztów sądowych w związku z obowiązkiem uiszczenia wpisu od skargi, wnioskodawca również uchylił się od nałożonego na niego obowiązku udostępnienia stosownych oświadczeń i dokumentów. Natomiast z oświadczeń złożonych na urzędowym formularzu wynikała taka sama sytuacja finansowa (około 1.300 zł emerytury, zajęte nieruchomości w postępowaniu komorniczym, a w utrzymaniu pomagał syn). Następnie uiszczony został wpis od skargi w wysokości 2.000 zł. W konsekwencji nadal nie są znane dokładne koszty utrzymania wnioskodawcy, a także źródła finansowania nie tylko bieżącego utrzymania, ale także wpisów sądowych w kwotach po 2.000 zł, 1.000 zł oraz profesjonalnego pełnomocnika zastępującego skarżącego nie tylko w niniejszej sprawie. Tak ustalone okoliczności wskazują tylko, iż wnioskodawca dysponuje dodatkowymi, poza emeryturą, źródłami dochodów, których nie ujawnia. Mając zatem na uwadze powyższe, wniosek należało ocenić jako nieuzasadniony i w związku z tym, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.