I SA/Wr 122/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 9 października 2025 r., nr SKO 4121/170/2025 w przedmiocie wniosku o ustanowienie pełnomocnika postanawia: odrzucić skargę.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Świdnicy z 11 lipca 2025 r. skarżący R. S. (dalej: skarżący, strona, strona skarżąca) zawarł wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia uzasadnienia tegoż odwołania. 9 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ) postanowiło nie uwzględnić wniosku skarżącego. W uzasadnieniu wskazano, że regulacje ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622; dalej: O.p.) co do zasady nie przewidują przyznania (ustanowienia) stronie będącej osobą fizyczną z "urzędu" pełnomocnika do prowadzonej sprawy podatkowej. Wyjątek przewiduje art. 138l o.p., który stanowi, że "w sprawie niecierpiącej zwłoki organ podatkowy wyznacza dla osoby nieobecnej tymczasowego pełnomocnika szczególnego, upoważnionego do działania do czasu wyznaczenia przez sąd kuratora dla osoby nieobecnej." W konsekwencji organ przyjął, że brak jest regulacji, które umożliwiałyby ustanowienie pełnomocnika zgodnie z wnioskiem strony. Z tego powodu wniosek strony nie został uwzględniony. Postanowienie zostało wydane na podstawie art. 216, 217, 218, 219 o.p. Skarżącego pouczono, że na wydane postanowienie przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w terminie 30 dni od daty jego doręczenia. Postanowienie doręczono skarżącemu 12 grudnia 2025 r. Pismem z dnia 12 stycznia 2026 r. skarżący wniósł skargę na postanowienie z 9 października 2025 r. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi w pierwszej kolejności sąd administracyjny bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Dodatkowo z treści art. 3 § 2a oraz § 3 p.p.s.a. wynika, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Należy zwrócić uwagę, że zaskarżone postanowienie nie mieści się w żadnej kategorii aktów i czynności wymienionych w art. 3 p.p.s.a. W szczególności nie jest postanowieniem wydanym w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończącym postępowanie, a także nie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty. Jak wynika z art. 216 § 2 o.p. postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy ordynacji podatkowej stanowią inaczej (taki wyjątek nie zachodzi w niniejszej sprawie). Należy też mieć na względzie fakt, że nie na każde postanowienie służy zażalenie, lecz tylko wtedy gdy ustawa tak stanowi (art. 236 o.p.). W niniejszej sprawie brak jest przepisu, który przewidywałby możliwość zaskarżenia zażaleniem przedmiotowego postanowienia. Nie jest to także postanowienie kończące postępowanie ani rozstrzygające sprawę co do istoty. W konsekwencji – zdaniem Sądu – niniejsza sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, zatem skarga podlega odrzuceniu. Powyższej oceny nie zmienia mylne pouczenie organu o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia postanowienia. Błędne pouczenie nie skutkuje bowiem przyznaniem stronie uprawnień, które nie wynikają z obowiązujących przepisów prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.