I SA/Wa 919/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Joanna Skiba Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2017 r. sprawy ze skargi Z. P. i K. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz Z. P. i K. P. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 11 maja 2017 r. Z. P. i K. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14. W uzasadnieniu skargi wskazali, że pomimo upływu terminu do wykonania wyroku, organ nie wydał decyzji w kwestii odszkodowania za nieruchomość [...]. W tej sytuacji skarżący wnieśli o: wymierzenie organowi grzywny, przyznanie na rzecz skarżących od organu sumy pieniężnej o wysokości połowy nałożonej grzywny, zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany, że z uwagi na konieczność wykonania operatu szacunkowego oraz ze względu na dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie określonym w wyroku z dnia 25 listopada 2014 r. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania organ wskazał 31 października 2017 r. Z akt sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14 uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] września 2012 r. o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zakreślony przez Sąd powołanym wyrokiem termin do wydania decyzji upłynął bezskutecznie w dniu 18 czerwca 2015 r. Wobec nierozpoznania powołanego wniosku odszkodowawczego w terminie wskazanym przez Sąd w wyroku z dnia 25 listopada 2014 r., skarżący wystąpili już do Sądu ze skargą na niewykonanie tego wyroku. Wyrokiem z dnia 25 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1360/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości [...] zł. Od wydania przez Sąd wyroku z dnia 25 listopada 2015 r. organ przez następne półtora roku nie załatwił sprawy w przedmiocie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W tej sytuacji skarżący wystąpili z kolejną skargą na niewykonanie powołanego wyroku z dnia 25 listopada 2014 r., która to skarga zainicjowała niniejsze postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o po-stępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności, strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14, zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zakreślony przez Sąd termin bezskutecznie minął w dniu 18 czerwca 2015 r. Jak wynika z akt sprawy, organ do dnia rozpatrzenia skargi nie wykonał wyroku i nie rozpoznał wniosku skarżących o przyznanie odszkodowania. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki, o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy, w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny jest zasadna. Biorąc pod uwagę okres niewykonywania przez organ prawomocnego wyroku, oraz to, że Prezydent [...] został już ukarany grzywną w wysokości [...] zł, która to sankcja nie przyniosła jednak skutku w postaci wykonania wyroku z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest obecnie adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sankcją dla Prezydenta [...] za dalsze niewykonanie powołanego wyżej wyroku. Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu, półtoraroczna bezczynność organu po wydaniu wyroku z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14 ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia długość trwającego od 2012 r. postępowania, szczególnie w sytuacji, gdy organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że do zakończenia postępowania pozostaje jedynie wykonanie operatu szacunkowego nieruchomości. Jednocześnie o tym, że do uzyskania kompletu dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji merytorycznie rozstrzygającej przedmiotowy wniosek odszkodowawczy pozostaje jedynie wykonanie operatu szacunkowego nieruchomości organ informował już w piśmie z dnia 31 lipca 2015 r. Od tego czasu w aktach sprawy brak jest potwierdzenia dokonania przez organ jakichkolwiek czynności zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego. Bezskuteczne pozostało również kolejne wezwanie skarżących z dnia 15 listopada 2016 r. do wykonania powołanego wyroku z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 332/14. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że organ nie podjął praktycznie żadnych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego i to pomimo ukarania go przez Sąd grzywną, wezwań skarżących do wykonania wyroku oraz złożenia do Sądu przedmiotowej skargi 11 maja 2017 r. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok Sądu nie jest wykonywany. Tymczasem do dnia rozprawy w niniejszej sprawie, tj. do dnia 28 listopada 2017 r. powołany wyrok z dnia 25 listopada 2014 r. nie został wykonany. Jednocześnie Sąd nie dostrzega obecnie potrzeby wymierzenia organowi dodatkowej sankcji, w postaci zasądzenia na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie Sądu, jest to bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym. Powinien być zatem stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, jeszcze nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 w związku z art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy w związku z art. 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, ze zm.).