I SA/Wa 140/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Elżbieta Lenart, asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi R.L, M.L. i E.L. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I SAB/Wa 190/19 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz R. L., M. L. i E.L. sumę pieniężną po 1000 (tysiąc) złotych na rzecz każdej ze skarżących; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz R.L., M.L., E. L. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

U. R., M. L. i E. L. wniosły w dniu 21 grudnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 190/19, którym Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania administracyjnego w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej o nr hip. [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżące wniosły o wymierzenie organowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta m.st. Warszawy w wykonaniu wyroku, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2021 r., o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po [...]zł dla każdej ze skarżących, zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżące stwierdziły, że organ zawiesił postępowanie w przedmiocie wniosku dekretowego postanowieniem dnia 20 maja 2011 r. Skarżące złożyły wniosek o podjęcie postępowania w piśmie z kwietnia 2017 r. Wobec braku rozpoznania tego wniosku skarżące złożyły skargę na bezczynność i przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r. zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Akta wraz odpisem prawomocnego wyroku zostały zwrócone do organu dnia 2 czerwca 2020 r. Od dnia 3 lipca 2020 r. Prezydent m.st. Warszawy pozostaje zatem w bezczynności w wykonaniu wyroku. W związku z niewykonaniem wyroku skarżące złożyły wezwanie do jego wykonania. Jednak na dzień wniesienia skargi skarżące nie otrzymały rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, skarżące stwierdziły, że Prezydent m.st. Warszawy pozostaje w wyjątkowo rażącej zwłoce, bowiem nie wykonał wyroku WSA w Warszawie i nie wydał postanowienia w przedmiecie wniosku o podjęcie postępowania na moment składania skargi, mimo iż od złożenia wniosku o podjęcie postępowania upłynęły ponad 4 lata. Organ lekceważy zatem wyrok sądu, jak i prawa stron w zakresie oczekiwania na rozstrzygnięcie i nie wykonując wyroku kieruje się świadomością braku realnych konsekwencji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i stwierdził, że postępowanie zostało zawieszone do czasu dokonania podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w celu wydzielenia z niej nieruchomości ozn. nr hip. [...]. Organ zauważył, że postanowieniem z dnia 17 stycznia 2023 r. nr 36/SD/2023 podjął postępowanie administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa powyżej, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł wymierzyć grzywnę organowi administracji. Po pierwsze, organ nie wykonuje wyroku sądu uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 190/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę R. L., M. L.. i E. L.. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy i zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r. wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne doręczone zostały organowi w dniu 3 czerwca 2020 r. (data prezentaty organu). Zgodnie zaś z art. 286 § 2 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zatem w niniejszej sprawie termin załatwienia sprawy wyznaczony przez sąd upłynął w dniu 3 lipca 2020 r. Tymczasem organ wykonał wyrok i wydał postanowienie podejmujące zawieszone postępowanie administracyjne dopiero w dniu 17 stycznia 2023 r., tj. po upływie 2,5 roku od wyznaczonego przez sąd terminu i już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Należy przy tym zauważyć, że zgodnie z art. 154 § 3 p.p.s.a., wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Z analizy akt sprawy wynika również, że w sprawie spełniony został drugi warunek dopuszczalności skargi określony w powołanym art. 154 § 1 p.p.s.a., dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo skarżących z dnia 19 grudnia 2022 r., którym wezwano Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 190/19. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 p.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie do treści art. 154 § 6 p.p.s.a., grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. biorąc pod uwagę z jednej strony znaczącą długość przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego wyrokiem z dnia 18 grudnia 2019 r. oraz fakt, że wniosek, do którego rozpoznania organ został zobowiązany, miał charakter procesowy, nie wymagał zatem od organu prowadzenia postępowania w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, a z drugiej strony mając na względzie, że jest to pierwsza skarga w przedmiocie niewykonania tego wyroku oraz że organ ostatecznie wykonał zobowiązanie zawarte w wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r., Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...]zł jest adekwatną sankcją dla Prezydenta m.st. Warszawy za niewykonanie wyroku. Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, w myśl art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania przez organ odpisu wyroku z dnia 18 grudnia 2019 r. sygn. akt I SAB/Wa 190/19 do jego wykonania upłynęło ponad 2,5 roku. Organ w tym czasie nie podejmował w istocie żadnych czynności w sprawie, pomimo że – co wymaga podkreślenia – nie był zobowiązany do rozpoznania wniosku o podjęcie zawieszonego postepowania w ściśle określony sposób (np. poprzez wydanie postanowienia o podjęciu postępowania). Jednak unikając zajęcia jakiegokolwiek stanowiska procesowego w przedmiocie wniosku skarżących, organ uniemożliwił poddanie kontroli sądowej zasadności zawieszenia lub podjęcia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, za zasadne uznać należało również przyznanie od organu na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości po [...]zł. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, przyznanie tej kwoty uzasadniać mogą jedynie szczególne okoliczności sprawy, tj. wyjątkowo rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też obawa, że bez przyznania tych kwot wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. Kwota ta stanowi również swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy uzasadniają zastosowanie omawianego środka, bowiem organ rozpoznał wniosek skarżących o podjęcie postępowania administracyjnego ze znacznym opóźnieniem. Ustalając wysokość sumy pieniężnej, Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, że po wniesieniu skargi na niewykonanie wyroku organ wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...]zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...]zł. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.