Sygnatura
I SA/Wa 77/23
I SA/Wa 77/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-05
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
- Data orzeczenia
- 5 września 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz sędzia WSA Łukasz Trochym asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) Protokolant starszy specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi M. P., E. D., A. R., G. B., M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 listopada 2022 r. nr SZ.rn.625.136.2020 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 30 września 2020 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M. P., E. D., A. R., G. B., M. Z. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 7 listopada 2022 r., nr SZ.rn.625.136.2020 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 30 września 2020 r., nr GN-Ch.751 1.1.23.2013 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o ustalenie, że nieruchomości ujawnione w dawnej księdze wieczystej O. Z., obejmujące działki oznaczone nr [...] nie podlegały działaniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Minister w uzasadnieniu decyzji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. M. P., E. D., G. B., A. R. oraz M. Z. we wniosku z dnia 31 maja 2012 r., zwrócili do Wojewody Lubelskiego o wydanie na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Refom Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 z późn. zm.) decyzji stwierdzającej, że nieruchomości ujawnione w dawnej księdze wieczystej O. Z., będące w dniu 13 września 1944r. własnością J. Z., położone w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...] - miasto: 1) nieruchomość zabudowana obiektem sakralnym tzw. "[...]" (obecnie działki nr [...]); 2) nieruchomość zabudowana budynkiem karczmy (obecnie działka nr [...]); 3) nieruchomość zabudowana budynkiem poczty (obecnie działki nr [...]); 4) nieruchomość zabudowana domem mieszkalnym Naczelnika Lasów O. Z. (obecnie działka nr [...]); 5) nieruchomość zabudowana obiektem stanowiącym siedzibę Ochotniczej Straży Pożarnej oraz kinem "[...]" (obecnie działka nr [...]) nie podpadają pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13). Pismem z dnia 11 października 2013 r., pełnomocnik wnioskodawców cofnął złożony ich podania i wystąpił o umorzenie postępowania w zakresie dotyczącym działek nr [...], [...] wymienionych w pkt 1, jako objętych postępowaniem prowadzonym przez Wojewodę Lubelskiego nr GN-Ch.751 1.1.36.2013, wszczętego na podstawie wniosku z dnia 1 marca 1999 r. W konsekwencji decyzją z dnia 6 listopada 2013 r., nr GN-Ch.751 1.1.49.2013, Wojewoda Lubelski umorzył postępowanie w części dot. działek nr [...], [...]. Następnie decyzją z dnia 16 grudnia 2013 r., nr GN-Ch.7511.1.23.2013, Wojewoda umorzył postępowanie w sprawie o ustalenie, że nieruchomości ujawnione w dawnej księdze wieczystej O. Z., obejmujące działki oznaczone nr [...] nie podlegały działaniu przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej w uzasadnieniu wskazując, że dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej nie obejmował swoim zakresem tych nieruchomości. Na skutek odwołania złożonego przez M. P., E. D., G. B., A. R. oraz M. Z., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, decyzją z dnia 3 czerwca 2019 r., nr GZ.m.625.36.2014, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Wojewoda w dniu 30 września 2020 r., wydał decyzję nr GN-Ch.7511.1.23.2013, raz jeszcze umarzył postępowanie w sprawie. Także i od tej decyzji wnioskodawcy złożyli odwołanie wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie zgodnie z żądaniem wniosku lub o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Tym razem Minister, decyzją powołaną na wstępie z dnia 7 listopada 2022 r., nr SZ.rn.625.136.2020 utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Wojewody. Minister przyjął, że powodem umorzenia postępowania w rozpoznawanej sprawie było uznanie przez organ pierwszej instancji, po analizie zgromadzonego materiału dowodowego, iż objęta wnioskiem nieruchomość nie została przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit e) dekretu o reformie rolnej. Potwierdzać miały to prowadzona dla omawianej nieruchomości, jako wchodzącej w skład O. Z. księga wieczysta "[...]", w której jako podstawę prawną przejęcia podano dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa oraz ustawę z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Nadto Minister wskazał, że stosownie do protokołu z dnia 21 września 1944 r. w sprawie przejęcia majątku [...] na cele reformy rolnej, powierzchnia folwarku wynosiła [...] ha, w tym: 77,7933 ha gruntów ornych, 9,7004 ha łąk i pastwisk, [...] ha lasów, 0,4824 ha ogrodów, 3,00 gruntów pod zabudowaniami, 0,5277 ha wód, 0,0660 ha nieużytków, 1,0645 ha dróg i 0,0748 ha rowów. Na terenie przejętej nieruchomości znajdowały się: dwa domy mieszkalne, stajnia, magazyn, wozowni, chlew, stolarnia, piwnica, obory, czworaki, chlewy, stodoła, kuźnia. W protokole nie wymieniono jednak nieruchomości objętych wnioskiem. Odnosząc się do poszczególnych ze wskazanych w nim nieruchomości Minister wskazał, że budynek znajdujący się na działce nr [...] został wybudowany w pierwszej połowie XIX w., początkowo pełnił funkcję karczmy, później został przeznaczony na pomieszczenia biurowe O. Z. Został przejęty na rzecz Skarbu Państwa i przekazany Nadleśnictwu [...], następnie znajdował się w posiadaniu [...] Parku Narodowego. W latach 1992 - 1996 mieściła się w nim siedziba Gminy [...], następnie stanowił siedzibę Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] i Samorządowego Ośrodka Terapeutycznego "[...]". Następnie przechodząc do tzw. "[...]" Minister przyjął, że ten jest własnością Parafii Rzymskokatolickiej pw. [...], znajduje się na działce nr [...] (Kw Nr ZA [...]). Kościół "[...]" wzniesiono wiatach 1741 - 1747, początkowo pełnił rolę kaplicy [...], a od 1919 r. do 1980 r. kościoła parafialnego. Jest to budynek murowany z kamienia i z cegły ceramicznej, zlokalizowany na niewielkiej wysepce, na którą prowadzi most żelbetonowy. W pobliżu mostu prowadzącego na wyspę z kościołem znajduje się drewniana dzwonnica, posadowiona na murowanym fundamencie, powstała prawdopodobnie w latach 20-tych XX wieku (karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa obiektu Kościół filialny p.w. św. [...]). Do kościoła prowadził drewniany most, który w 1963 r. zamieniono na most z żelbetonu. Przed mostem znajduje się Figura Matki Boskiej z s, ufundowana w 1905 r. Staw, na którym [...] najduje się wyspa stanowi działkę nr [...] będącą własnością Gminy, odpowiadająca dawnym działkom: nr [...] ujawnionym w księdze wieczystej Kw Nr [...] odpowiada obecnie działka nr [...]. Następnie Minister stwierdził, że budynku znajdujący się na działce nr [...] powstał na przełomie XIX i XX wieku. Dla nieruchomości obejmującej działki nr [...] i nr [...] prowadzona jest przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] księga wieczysta Kw Nr [...], która powstała w wyniku odłączenia części nieruchomości z KW Nr [...], założonej na podstawie wniosku Dyrekcji Okręgu Poczty i Telekomunikacji w Lublinie z 26 stycznia 1967 r. i odpisu protokołu z 11 grudnia 1959 r. w sprawie przekazania tej nieruchomości w zarząd i użytkowanie na podstawie zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie z 4 września 1958 r. Dyrekcji Okręgu Poczty i Telekomunikacji w Lublinie. Obecnie nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa i została oddana w użytkowanie wieczyste Państwowemu Przedsiębiorstwu Użyteczności Publicznej "Poczta Polska". Na działce nr [...] znajduje się Urząd Pocztowy oraz Ośrodek Szkoleniowo - Wypoczynkowy Poczty Polskiej obejmujący trzy domki kampingowe. Ze zgromadzonych w toku postępowania odwoławczego dokumentów uzyskanych z Sądu Rejonowego w [...] wynika, że księga wieczysta nr [...], została założona dla nieruchomości, która nie posiadała księgi wieczystej. Wreszcie odnośnie do nieruchomości obejmującej obecnie działkę nr [...], Minister wskazał, że na tym terenie znajdowała się siedziba Ochotniczej Straży Pożarnej. W latach 1919 - 1922 w Zwierzyńcu utworzono trzy oddziały straży pożarnej: w fabryce mebli, browarze i tartaku. W latach międzywojennych Ochotnicza Straż Pożarna dysponowała lokalem w sąsiedztwie "[...]". Znajdowała się tam świetlica z radiem i gramofonem oraz biblioteka, a w 1926 r. w tym samym budynku uruchomiono kinoteatr "[...]", prowadzony przez Towarzystwo Gimnastyczne "[...]" ([...] w starej pocztówce i fotografii, E. Hałas i J. Siemaszkiewicz, [...] 2007 r.). Wymieniona nieruchomość stanowi własność Gminy [...] i została oddana w użytkowanie wieczyste. Powyższe informacje wynikają z wpisów dokonanych w księdze wieczystej Kw Nr [...]. Na nieruchomości znajduje się jeden budynek, który został wybudowany współcześnie i jest przeznaczony na działalność handlowo - usługową. Wskazując na postanowienie protokołu z dnia 21 i 22 lutego 1945 r. sporządzonego w [...], Minister przyjął, że na jego podstawie Kierownik Powiatowego Urzędu [...] w [...], działając na podstawie upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Lublinie z dnia 8 lutego 1945 r., zdał, a Dyrekcja Lasów Państwowych w Lublinie przejęła tereny leśne wraz z przynależnymi urządzeniami leśnymi, wodnymi, przemysłowymi zakładami i zabudowaniami dóbr O. Z., położone na terenie powiatów [...], [...], [...], [...] i [...], według załączników stanowiących integralną część protokołu. W punkcie V protokołu wymieniona jest osada śródleśna [...] z zabudowaniami o powierzchni 140.3472 ha, za wyjątkiem powierzchni, które będą ustalone w czasie późniejszym, będących pod browarem, młynem, szkołą i budynkami przynależnymi do tych obiektów oraz kościołem. W ocenie Ministra ten, jak i pozostałe dowody zgromadzone w sprawie wskazywały, że podstawę przejęcia spornych gruntów wchodzących w skład O. Z. stanowiły nie przepisy dekretu z dnia o przeprowadzeniu reformy rolnej lecz regulacje dekretu o przejęciu niektórych lasów na własność państw. Minister podobnie jak Wojewoda nie dał natomiast wiary zaświadczeniu Starosty [...] z dnia 7 października 2003 r., gdyż – jak argumentował – wydający je organ nie dysponował żadnymi dowodami na potwierdzenie tego, że działka nr [...], o powierzchni 0,3335 ha, położona na terenie miasta [...], została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie Ministra wpis w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...], dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], gdzie wskazano, iż działka nr [...], o powierzchni 0,3335 ha, położona na terenie miasta [...], została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, miał charakter wyłącznie deklaratoryjny (zgodnie z ustawą z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece) i nie jest objęty domniemaniem zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemanie to jak dodał Minister, nie obejmuje podstawy wpisu. Podsumowując Minister uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody Lubelskiego, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w oparciu o art. 105 § 1 K.p.a. Skargę na decyzję Ministra złożyli M. P., E. D., G. B., A. R. oraz M. Z. Zaskarżając tę decyzję w całości zarzucili jej naruszenie: 1. art. 105 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. 1945, nr 3, p. 13 z późn. zm.) poprzez ich niezastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, że organ administracyjny pierwszej instancji zasadnie umorzył postępowanie administracyjne w sprawie, z uwagi na jego rzekomą bezprzedmiotowość, z uwagi na rzekomo poczynione ustalenia o nie objęciu objętych zaskarżoną decyzją nieruchomości działaniem (aczkolwiek bezprawnym) z mocy prawa art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 2060/18 orzeczony w sprawie Skarżących i dotyczący sąsiednich działek – w tym wymienionych w zaświadczeniu z 18 czerwca 1996 r., a także prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2021 roku, sygn. akt I SA/Wa 640/21 i z dnia 28 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1033/22 (oba wyroki dotyczą sąsiednich nieruchomości należących do ojca Skarżących) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2018 r., I OSK 1398/18 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 319/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 1638/18, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020r., I OSK 2540/19); 2. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez: a) nie wydanie merytorycznej decyzji administracyjnej w sprawie dotyczącej działki nr [...] (po podziale [...]), co do której Starosta [...] wydał zaświadczenie z dnia 7.10.2003r., znak GKN.III.7015-28/03; b) nieprawidłową ocenę zgromadzonego materiału dowodowego oraz brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji, tj. błędne ustalenie, że objęte wnioskiem nieruchomości nie zostały faktycznie objęte przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (acz bezprawnie), tylko prawdopodobnie na podstawie dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz.U. nr 15, poz. 82), podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego, a to treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości – zwłaszcza tych wymienionych w pkt 1 , 2, 3 i 5 sentencji decyzji, nie wynika aby wpisy prawa własności na rzecz Skarbu Państwa nastąpiły na podstawie dekretu z 12 grudnia 1944r., a domniemywać jedynie należy, iż księgi te zostały założone dla nieruchomości, dla których była prowadzona księga wieczysta dawna pn. "O. Z.", w której w dziale II, wpisem z dnia 21 grudnia 1947 r., będącym pierwszym wpisem po dacie wejścia w życie przepisów dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, dobra O. Z. zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie dekretów: - z dnia 6września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, - z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, - ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej; - oraz z treści protokołu z dnia 21 września 1944 r., w którym w części opisowej przedmiotu przejęcia w pkt 1 tiret trzeci znajduje się zapis: "południe i wschód lasy i grunty osady [...] ordynacji [...]", z którego wynika, że majątek ten został faktycznie objęte działaniem dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej; a także poprzez nie zbadanie akt ksiąg wieczystych dla nieruchomości z pkt 1, 2, 3 i 5 sentencji zaskarżonej decyzji i nie ustalenie, na jakiej podstawie został w nich ujawniony Skarb Państwa, na czyj wniosek i w jakim trybie (na podstawie jakich przepisów), oraz jakie dokumenty załączono do wniosku o wpis tego prawa i nie wskazanie tych okoliczności i podstaw prawnych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; c) błędne odczytanie zapisów treści protokołu zdawczo – odbiorczego z dnia 21 i 22 lutego 1945 r. (strona 1 tego protokołu), na mocy którego Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...], działający na mocy upoważnienia Wojewódzkiego Urzędu [...] w Lublinie zdał, a Dyrekcją Lasów Państwowych przyjęła (nie przejęła) tereny leśne opisane w tym protokole oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1961 r., sygn. akt I CR 948/58, w którym Sąd Najwyższy uznał, że protokołem z dnia 21 i 22 lutego (1945 r.) nastąpiło przekazanie Dyrekcji Lasów Państw. w Lublinie tylko terenów leśnych z przynależnościami (...) oraz że faktyczne przejęcie dóbr (O. Z.) nastąpiło już 21 września 1944 r., z których wynika, że protokół ten nie jest protokołem przejęcia lasów w rozumieniu § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa, a tereny te znajdowały się już we władaniu Skarbu Państwa — Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...], zaś dowodem przejścia lasów na własność Państwa na podstawie dekretu jest właśnie protokół sporządzony w odpowiednio przepisanej formie, także w sytuacji, gdy Skarb Państwa jest ujawniony w księdze wieczystej jako właściciel nieruchomości (por. uchwala SN z dnia 22 kwietnia 1994 r., III CZP 50/94, OSNC 1994/11/21 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 4 lutego 2010 r., sygn. akt IV CSK 402/09, LEX nr 584773), a w konsekwencji pominięcie, że nie mogło dojść do przejęcia przedmiotowych nieruchomości na rzecz Państwa na podstawie dekretu o lasach, co z konieczności logicznej implikuje stanowisko organu I instancji nie wyrażone wprost w zaskarżonej decyzji (nie ma bowiem wątpliwości, że nieruchomość nie stała się własnością Skarbu Państwa na podstawie przepisów ustawy o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej); d) błędnym przyjęciu, iż osada urzędnicza [...], jaką była do 13 września 1944r., po objęciu jej przez Powiatowy Urząd Ziemski w [...] stała się osadą leśną (lub śródleśną) [...] jak to nieprawidłowo ustalił Wojewoda Lubelski w zaskarżonej decyzji; e) błędnej ocenie takich dokumentów urzędowych wystawionych przez Powiatowy Urząd Ziemski w [...], Wojewódzki Urząd Ziemski w Lublinie i Ministerstwo Rolnictwa i Reform Rolnych jak: - protokół z dnia 2 września 1946r. z Komisji w sprawie podziału resztówek majątku ziemskiego O. Z. położonych w [...] (w tym dotyczący bezpośrednio przedmiotowych nieruchomości); - pismo Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia I.X. 1946 r. adresowane do Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w Lublinie w sprawie parcelacji miasta [...] nr [...] [...] (w tym dotyczące przedmiotowych nieruchomości); - pismo Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 3 maja 1947 r., nr UR/2.I.3/771 w sprawie przekazania Urzędowi Ziemskiemu części osady (resztówki) [...] w pow. [...] na cele użyteczności publicznej i Spółdzielni [...]; - pismo Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 16 grudnia 1947 r., nr UR/2.I.3/771 do Urzędu Wojewódzkiego Dział Rolnictwa i Reform Rolnych w Lublinie w sprawie wyłączenia niektórych z przedmiotowych nieruchomości w trybie art. 15 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej; - upoważnienie Kurii Biskupiej z dnia 28 sierpnia 1948 r. dla proboszcza parafii w [...] do przejęcia kościoła i placu kościelnego w myśl zarządzenia Urzędu Wojewódzkiego Lubelskiego z dnia 17 września 1948 r.; - pismo Urzędu Wojewódzkiego Dział Rolnictwa i Reform Rolnych w Lublinie z dnia 18 listopada 1948 r. dotyczący wyłączenia spod art. 15 dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej zabudowanej nieruchomości wymienionej w pkt 1 decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 30 września 2020 r.; a także dokumenty załączone do odwołania od decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 30 września 2020 r., które nie zostały przez organ I stopnia pozyskane z Archiwum Narodowego, w szczególności: - zaświadczenie (pismo) Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 18 lutego 1947 r., nr [...] adresowane do Starostwa Powiatowego w [...] w którym stwierdzono, że majątek [...] został przejęty na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z Dekretem z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu Reformy Rolnej protokołem P.U.Z. w [...] z dnia 21 września 1944 r., f) błędnej ocenie dokumentów stanowiących dowód na faktyczne przejęcie nieruchomości - w szczególności tych położonych w [...] przez Skarb Państwa (władze ziemskie) na podstawie przepisów dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, w tym jednoznacznej treści protokołu w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej majątku [...] z dnia 21 września 1944 r. (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 października 2019 r., I SA/Wa 2060/18), w szczególności: - zaświadczenia (pisma) Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 18 lutego 1947 r., nr [...] adresowanego do Starostwa Powiatowego w [...] w którym stwierdzono, że majątek [...] został przejęty na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z Dekretem z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu Reformy Rolnej protokołem P.U.Z. w [...] z dnia 21września 1944 r., - pisma zarządu Gminy [...] pow. [...] Nr [...]z dnia 4 czerwca 1947 roku do Komitetu przy Centralnym Urzędzie Planowania w Warszawie; - pisma Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 2 października 1944 r., Nr Rwp. 1/8 do A. G.; - pisma Urzędu Gminnego w [...] z dnia 27 września 1944 roku do Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...]; - protokołu Członka Komisji [...] w [...] z dnia 18 września 1944 roku (prezentata Powiatowego Urzędu Ziemskiego z 19 września 1944 r.); - protokołu z posiedzenia Gminne Rady Narodowej gminy [...] odbytego w salce Zarządu Gminnego w [...] dnia 16 listopada 1944 r.; - protokołu z dnia 24 sierpnia 1948 roku spisany pomiędzy [...] działającym na mocy delegacji służbowej Starosty Powiatowego [...] z dnia 23 sierpnia 1948 r., L.453/48 a Dyrekcją Okr. Poczt. i Telegrafów w celu zawarcia umowy dzierżawy przedmiotowej nieruchomości (wymienionej w pkt 3 decyzji z 30 września 2020r.) na podstawie m.in. zarządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 29 grudnia 1947 r. oraz Urzędu Wojewódzkiego Lubelskiego z dnia 17 czerwca 1948 r.; - umowy dzierżawy z dnia 24 sierpnia 1948 roku pomiędzy Kierownikiem Referatu Rolnictwa i Reform Rolnych przy Starostwie w [...] działającym w imieniu Starosty Powiatowego [...] (... ) działającym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa z ramienia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych – Państwowego Funduszu Ziemi i Dyrekcją Poczt. i Telegrafów w Lublinie; - pisma Urzędu Wojewódzkiego Lubelskiego, Dział Rolnictwa i Reform Rolnych w Lublinie Wydział Urządzeń Rolnych z dnia 21 marca 1947 r., stwierdzającego, iż: "Fabryka mebli i tartak w [...], pow. [...] przejęta została na własność Państwa w dnia 21 września 1944 r. w trybie dekretu o reformie rolnej z dnia 6 września 1944 r. - pisma Urzędu Wojewódzkiego Lubelskiego, Dział Rolnictwa i Reformy Rolnej, Wydział Finansów Rolnych z dnia 17 kwietnia 1947 r., stwierdzającego, iż: "wszystkie wyszczególnione w tym wykazie przedsiębiorstwa, jako położone na nieruchomościach ziemskich, które zostały przejęte na cele reformy rolnej, w chwili wejścia w życie ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. stanowiły już własność Skarbu Państwa na mocy Dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (...)"; g) błędnej ocenie dokumentów stanowiących dowód na to, że nieruchomości te będące częścią składową O.Z. zostały przejęte na własność Skarbu Państwa właśnie na mocy owego dekretu o czym świadczą dokumenty wydane również w latach 90-tych XX wieku przez organy administracji państwowej – zaraz po dokonanej w Polsce transformacji ustrojowej, tj.: - zaświadczenia Starosty [...] z dnia 7 października 2003 r., znak GKN.III.7015-28/03 stwierdzającego, iż grunt położony w obrębie miasta [...] gm. [...] oznaczony numerem działki [...] o pow. 0,3335 ha stanowi część majątku ziemskiego pochodzącego z [...] przejętego na mocy art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej na własność Państwa na cele reformy rolnej, - wniosku Starosty [...] o założenie księgi wieczystej KW nr [...]; - odpisu z księgi wieczystej nr [...] (obecnie nr [...]), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] VI Wydział Ksiąg Wieczystych, z treści których w sposób niebudzący żadnej wątpliwości wynika, iż działka nr [...] o pow. 0,3335 ha położona w obrębie osady [...] stanowi część majątku ziemskiego pochodzącego z O.Z. przejętego na mocy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; 3. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak prawidłowego uzasadnienia zaskarżonej decyzji polegający na nieodniesieniu się do wszystkich zarzutów odwołania oraz dokumentów powoływanych przez Skarżących w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, 4. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego błędne niezastosowanie wskutek uznania, że sporne nieruchomości mogły przejść na własność Skarb Państwa na podstawie dekretu o lasach pomimo tego, że: - w księdze wieczystej "O. Z." prowadzonej dla tej nieruchomości na dzień 13 września 1944r. i po tej dacie widnieje wpis, że nieruchomości zostały przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 6.09.1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; - wszystkie nieruchomości należące do O. Z. a stanowiące własność J. Z. w tym i przedmiotowe zabudowane nieruchomości, zostały zaraz po tzw. "wyzwoleniu" w dniu 21 września 1944r. objęte w posiadanie i zarząd przez Wojewódzki Urząd Ziemski w Lublinie i jego oddziały, a w przypadku osady [...] wszystkie obiekty znajdowały się w dyspozycji Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] o czym świadczy treść pierwszej strony protokołu zdawczo-odbiorczego z 21 i 22 lutego 1945r., którym Powiatowy Urząd Ziemski w [...] przekazuje określone składniki majątku O. Z., a na co powołał się Wojewoda Lubelski w zaskarżonej decyzji; - łącznie wszystkie nieruchomości należące do O. Z. a stanowiące własność J. Z. spełniały normy obszarowe wynikające z art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej; 5. § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych w sprawie wykonania dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej w zw. z art. 6 K.p.a. poprzez wykroczenie poza zakres kognicji wyznaczonej tym pierwszym przepisem i orzekanie o tym, na jakiej podstawie prawnej doszło do przejęcia nieruchomości, oraz bezpodstawne, sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym wykluczenie, że do przejęcia nieruchomości doszło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej (por. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 319/20); 6. art. 365 K.p.c. poprzez pominięcie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1961 r., sygn. akt I CR 948/58 wydanego w sprawie z powództwa J. Z. w przedmiocie O. [...]; oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że spornych pięć nieruchomości przeszło na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 roku, pomimo, iż dekret z 6 września 1944r. był chronologicznie pierwszym dekretem powołanym jako podstawa nabycia prawa własności nieruchomości przez Skarb Państwa, istnieje szereg dowodów potwierdzających fakt, że nieruchomości zostały przejęte w związku z wejściem w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, organ nie ustalił dokładnej daty przejęcia spornych nieruchomości przez Skarb Państwa, a ponadto poprzez bezzasadne przyjęcie, iż podstawą przejęcia spornych nieruchomości na własność przez Skarb Państwa był dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1994 r., gdyż S. Z. wydając 7 października 2003 r., zaświadczenie nie dysponował żadnymi dowodami na potwierdzenie tego, że działka nr [...], o powierzchni 0,3335 ha, położona na terenie miasta [...], została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej; b) art. 6 ust. 2 w zw. z art. 8 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa poprzez ich błędne zastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że sporne nieruchomości na zasadzie art. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r., najpierw objęli przedstawiciele resortu rolnictwa a następnie przekazali je właściwej okręgowej dyrekcji lasów państwowych, a zatem protokół zdawczo - odbiorczy z dnia 21 i 22 lutego 1945 r., nie jest dowodem, że obiekty w nim wymienione wcześniej przeszły na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, podczas gdy z treści art. 6 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. wynika, iż Minister Rolnictwa i Reform Rolnych obejmie niezwłocznie zarząd państwowy nad nieruchomościami ziemskimi, wymienionymi w art. 2 tego dekretu wraz z budynkami i całym inwentarzem żywym i martwym oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach przedsiębiorstwami przemysłu rolnego, a ponadto zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 20 stycznia 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa wynika, iż przejęcie lasów i gruntów leśnych oraz innych nieruchomości i ruchomości, wymienionych w art. 1 ust. 2 oraz w art. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa (Dz. U.R.P. Nr 15, poz. 82), dokona Dyrekcja Naczelna Lasów Państwowych przez właściwe okręgowe dyrekcje lasów państwowych, co nie miało w niniejszym wypadku miejsca; 7. art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z dnia 6 lipca 1982 roku (Dz. U 1982 nr 19 poz. 147, dalej "u.k.w.h.") – poprzez jego błędną wykładnię i bezzasadne przyjęcie, iż treść księgi wieczystej w zakresie podstawy przejęcia majątku na rzecz Skarbu Państwa nie wiąże organu, podczas gdy w pełni dopuszczalne jest na gruncie powołanej normy badanie istnienia właściwej i ważnej podstawy materialnoprawnej powstania wpisanego prawa, co w szczególności dotyczy wpisu o charakterze deklaratoryjnym. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 listopada 2022 r., nr SZ.rn.625.136.2020 oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Lubelskiego z dnia 30 września 2020 r., nr GN-Ch.7511.1.23.2013, a także o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Skarżący uzupełnili złożoną skargę pismami z dnia 21 sierpnia 2023 r. i z dnia 21 sierpnia 2024 r. W pierwszym z nich zwrócili uwagę na wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dwa kolejne wyroki dotyczące nieruchomości będących własnością J. Z. w drugim zaś powołali jeszcze jeden, wydany w dniu 26 marca 2024 r. wyrok w zbliżonej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W tym miejscu należy wyjaśnić, że sądowa kontrola administracji jest sprawowana przy uwzględnieniu kryterium legalności. Sąd rozpoznając skargę ocenia więc, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego. Oceniając skarżoną decyzję według tak wyznaczonych kryteriów Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona, bowiem decyzja Ministra została wydana z naruszeniem przepisów postępowania – w szczególności art. 105 § 1 k.p.a. – w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Już w tym miejscu Sąd zaznacza, że nie bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia był fakt, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie kilkakrotnie dokonywał już kontroli decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku skarżących w sprawie dotyczącej stwierdzenia, że nieruchomości stanowiące części dawnej O. Z. nie podlegała działaniu dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. W kolejnych sprawach zakończonych prawomocnymi wyrokami z dnia: 2 października 2019 r., I SA/Wa 2060/18; 30 sierpnia 2021 r., I SA/Wa 640/21 i 26 marca 2024 r., I SA/Wa 2579/23 Sąd uchylił decyzje Ministra dotyczące nieruchomości wchodzących w skład dawnej O. Z. obejmującej działki oznaczone w ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], gmina [...] nr geod.: [...] o pow. 0,1492, [...] o pow. 0,4051 ha, [...] o pow. 0,9360 ha, [...] o pow. 3,0029 ha, [...] o pow. 0,1499 ha, [...] o pow. 0,2467 ha, [...] o pow. 1,5947 ha, [...] o pow. 3,2072 ha., [...], cz.dz. [...], cz.dz. [...], cz.dz. [...], cz. dz. [...], dz. [...] o pow. 0,0887 ha, dz. [...] o pow. 0,0993 ha, cz. dz. [...], cz. dz. [...], [...] o pow. 0,4760, cz. dz. [...], cz. dz. [...], cz. dz. [...], cz. dz. [...], cz. dz. [...], [...] o pow. 0,3097 ha, dz. [...] o pow. 3850 ha, dz. [...] o pow. 0,3110 ha; cz. dz. [...]; cz.dz. [...], cz. dz. [...], [...] o pow. 0,2744 ha, dz. [...] o pow. 0,7551 ha, dz. [...] o pow. 0,1212 ha, dz. [...] o pow. 0,1919 ha, cz. dz. [...], [...] o pow. 3,8649 ha, dz. [...] o pow. 4,5431 ha, [...] o pow. 1,1583 ha, [...] o pow. 0,8427 ha, [...], o pow. 0,3125 ha, [...], o pow. 0,3051 ha, [...], o pow. 0,0960 ha, [...], o pow. 0,2754 ha, [...], o pow. 0,0960 ha, [...], o pow. 0,4132 ha, nr [...], o pow. 0,0427 ha; nr [...], o pow. 1,4016 ha. W ocenie Sądu rozważania poczynione w powołanych wyrokach pozostają w pełni aktualne w realiach niniejszej sprawy dotyczą one bowiem szeregu działek bezpośrednio sąsiadujących z tymi, które zostały wymienione w kontrolowanym orzeczeniu Ministra. Mając na uwadze, że podstawę skarżonej decyzji stanowił art. 105 § 1 k.p.a., należy przypomnieć, że zgodnie z tym przepisem gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak trafnie wskazał tut. Sąd w wyroku z dnia 26 marca 2024 r., bezprzedmiotowość postępowania, o jakiej mowa w powołanym przepisie, oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Nie ulega przy tym wątpliwości, że bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, ale zawsze oznacza brak przedmiotu postępowania jakim jest konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć - na podstawie przepisów prawa materialnego - o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Trzeba również zaznaczyć, że umorzenie postępowania administracyjnego jest orzeczeniem o charakterze wyłącznie formalnym, bo kończy postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z tego powodu przyjmuje się, że art. 105 § 1 k.p.a. nie powinien być interpretowany w sposób rozszerzający, co chroni przed nadużywaniem instytucji umorzenia postępowania przewidzianej w tym przepisie, którą należy traktować jako środek ostateczny. Wynika to poniekąd też z istoty postępowania administracyjnego, na które zwracał już uwagę tut. Sąd, wskazując, że jego celem jest załatwienie sprawy przez wydanie decyzji, rozstrzygającej sprawę co do istoty. Temu powinna służyć działalność orzecznicza administracji publicznej zmierzająca do konkretyzacji praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Podsumowując postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe tylko wtedy, gdy brak jest sprawy administracyjnej, która może być załatwiona decyzją. Natomiast wówczas, gdy w stanie faktycznym, podlegającym regulacji administracyjnoprawnej, organ stwierdzi brak przesłanek materialnoprawnych do rozstrzygnięcia o przyznaniu uprawnień lub nałożeniu obowiązków na indywidualny podmiot, to uzasadnia to wydanie decyzji odmawiającej, a nie umorzenia postępowania. Zatem w sytuacji gdy istnieją podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, umorzenie przez organ administracji postępowania winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania, gdyż nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 105 § 1 k.p.a. Nie ma wątpliwości, że nie zachodzą przeszkody do prowadzenia postępowania o charakterze podmiotowym, albowiem strony postępowania administracyjnego zostały ustalone, a ich interes prawny nie budził wątpliwości organu. Nie zachodzą również przeszkody o charakterze przedmiotowym, gdyż istnieją podstawy prawne i faktyczne do prowadzenia w tej sprawie postępowania administracyjnego i wydania decyzji merytorycznej. Na wstępie należy podkreślić, na co zwrócił uwagę także organ, że w judykaturze ugruntował się pogląd, że w trybie dekretu z 6 września 1944 r., nieruchomości ziemskie przechodziły na własność Skarbu Państwa z dniem wejścia w życie dekretu. Decyzja orzekająca o przejęciu danej nieruchomości nie była konieczna do zaistnienia skutku prawnego w postaci przejścia prawa własności (por. np. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2011 r., I OPS 3/10, uchwała Sądu Najwyższego z 17 lutego 2011 r., III CZP 121/10). Dopiero gdy właściciel kwestionował prawidłowość zastosowania przez państwo przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, prowadzone było postępowanie z § 5 rozporządzenia wykonawczego. W efekcie istotą tego postępowania jest rozstrzygnięcie, czy uprawnione jest zastosowanie wobec danej nieruchomości przesłanek wynikających z art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. W omawianym trybie należy zatem rozpoznać prawidłowość zakwalifikowania danej nieruchomości (ewentualnie jej części) do kategorii nieruchomości ziemskich o charakterze rolniczym oraz prawidłowość ustalenia norm obszarowych (100 ha powierzchni ogólnej bądź 50 ha użytków rolnych) w stosunku do nieruchomości o takim właśnie charakterze. Warunkiem koniecznym dla możliwości orzekania w trybie § 5 rozporządzenia jest istnienie dowodów potwierdzających, że w stosunku do danej nieruchomości (jej części) właściwe władze państwowe zastosowały art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Jeżeli tak - to prawidłowość zastosowania przesłanek wynikających z tego przepisu podlega rozpoznaniu w ramach omawianego postępowania. Przy czym nie jest przedmiotem ustalenia organu administracji w ramach tego postępowania, który przepis prawa poza art. 2 ust. 1 lit. e dekretu mógłby stanowić podstawę przeprowadzonej faktycznie nacjonalizacji. Sąd zwraca uwagę, że obowiązkiem organu było ustalenie czy nieruchomości objęte wnioskiem podpadały pod przepis art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o reformie rolnej. Przechodząc do analizy dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych należy na wstępie wskazać, że w dawnej księdze hipotecznej O. Z. w dziale II znajduje się wpis "Resztę nieruchomości z dóbr niniejszych uregulowanych wyżej na imię M. Z. nie przejętych na rzecz Skarbu Państwa w wyniku wejścia w życie dekretów: z dnia 6 IX 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, z dnia 12 XII 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa i ustawy z dnia 3 I 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej, otrzymał na własność J. Z., po śmierci tegoż M. Z. jako syn, z mocy prawa spadkowego". Treść tejże księgi wieczystej była już przedmiotem oceny tut. Sądu, który w wyroku I SA/Wa 2579/23 stwierdził, że uwidoczniony w niej wpis wynika z decyzji Wydziału Hipotecznego, a Minister nie przedstawił dowodów, które podważałyby jego wiarygodność. W konsekwencji przyjęto, że wpis ten odzwierciedla chronologiczny zapis podstaw prawnych przejęcia majątku O.Z.na rzecz Skarbu Państwa. Wpis został dokonany w 1947 r., czyli po wejściu w życie wszystkich wspomnianych aktów oraz po dokonaniu szeregu czynności prawnych wobec nieruchomości wchodzących w skład O. Z. m.in. po przekazaniu części nieruchomości pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych protokołem z 21 i 22 lutego 1945 r. i nie może być analizowany w oderwaniu od dokumentów i zdarzeń prawnych, które miały miejsce przed nim. W przywoływanych wyrokach Sąd dokonał również oceny rzeczonego protokołu z 21 i 22 lutego 1945 r., wyjaśniając, że wynika z niego wprost, że "Kierownik Powiatowego Urzędu Ziemskiego w [...] (...) zdał, a Dyrekcja Lasów Państwowych w Lublinie (...) przyjęła – tereny leśne wraz z przynależnymi urządzeniami leśnymi, wodnymi przemysłowymi zakładami i zabudowaniami dóbr b. O. Z., położonych na terenie powiatu m.in. [...]", a następnie wymienia przekazane dobra w tym, wyłuszczarnie nasion, tartak, użytki rolne, zakłady przemysłowe a wśród nich Fabrykę Wyrobów Drzewnych w [...]. W ocenie Sądu, fakt, że następnie Skarb Państwa przekazywał pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych wymienione w protokole nieruchomości, w powiązaniu z treścią protokołu z dnia 21 września 1944 r., wskazuje, że nieruchomości te przed ich przekazaniem Dyrekcji Lasów Państwowych zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej, na podstawie którego Skarb Państwa nabywał nieruchomości z mocy prawa. Wnioski takie potwierdza również treść samego protokołu z dnia 21 września 1944 r., w sprawie przejęcia majątku [...] na cele reformy rolnej. Z dokumentu tego wynika wprost, że został on sporządzony "w sprawie przejęcia na cele reformy rolnej, na mocy Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z 6.9.1944 r. o wprowadzeniu Reformy Rolnej, majątku [...], własność Ob. O. Z.". Z kolei w dalszej części protokołu wskazano, że "przejęcie powyższego majątku następuje wg. stanu poniżej ustalonego. Opisanie granic wg. szkiców, będących w posiadaniu O.Z. północ - grunty wsi [...], zachód - grunty zaserwitutowe wsi [...], a południe i wschód - lasy i grunty osady O.Z. , ogólny obszar 104,3126". Sąd zgadza się z zaprezentowaną już uprzednio oceną, że protokół ten zakreśla zasięg terytorialny obejmowanych gruntów. W świetle powyższego nie sposób jest zgodzić się z oceną prawną zaprezentowaną w uzasadnieniu skarżone decyzji. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uważa, że przekazanie przez Skarb Państwa pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych (co nie jest kwestionowane) wymienionych w protokole nieruchomości leśne, jednie potwierdza, że nieruchomości te przed ich przekazaniem Dyrekcji Lasów Państwowych zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie dekretu o reformie rolnej na podstawie którego Skarb Państwa nabywał nieruchomości z mocy prawa. Takie stanowisko uzasadnia treść omawianego wyżej wpisu w księdze hipotecznej. Sąd zwraca przy tym uwagę, że teoretyczna możliwość objęcia określonych nieruchomości przepisami konkretnych regulacji nacjonalizacyjnych (np. o nacjonalizacji lasów z 12 grudnia 1944 r.) nie wyklucza przyjęcia, że nacjonalizacja tych samych nieruchomości mogła nastąpić z mocy prawa na podstawie wcześniejszych regulacji, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. W konsekwencji Sąd nie widzi powodów, by odstąpić od przedstawionego w uzasadnieniach powoływanych wyżej wyroków stanowiska, że przejęcie wszystkich gruntów położonych na terenie osady [...] nastąpiło na podstawie przepisów dekretu o reformie rolnej, a zatem również nieruchomości objęte wnioskiem przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie tego aktu. Potwierdza to w sposób jednoznaczny treść protokołu z dnia 21 września 1944 r., protokołem z 21 i 22 lutego 1945 r. i ustalenie to nie jest sprzeczne z treścią kwestionowanego przez organ zaświadczenia Starosty [...] z dnia 7 października 2003 r. Wszystkie te dokumenty oceniane w sposób łączny wskazują, że działki objęte wnioskiem ozn. nr geod. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zostały przejęte w trybie przepisów dekretu o reformie rolnej. W świetle powyższych dokumentów Sąd nie może podzielić stanowiska Ministra co do znaczenia wpisu dokonanego w dziale II dawnej księgi hipotecznej O. Z. We wpisie tym jako podstawę jego dokonania powołano dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej, dekret z dnia 12 grudnia 1944 r. o przejęciu niektórych lasów na własność Państwa oraz ustawę z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej. Minister podkreślał, że powołując wspomniane akty nie można kierować się wyłącznie chronologią ich wpisów w księdze wieczystej, gdyż takie podejście jest sprzeczne z zasadami logiki. Jednak dokonując oceny powyższego wpisu należy mieć na względzie również pozostałe dowody zgromadzone w sprawie w tym protokół przejęcia z dnia 21 września 1944 r. oraz przywoływany protokół z 21 i 22 lutego 1945 r. W konsekwencji Sąd uznał, że organ, dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego, naruszył przepisy postępowania wadliwe oceniając, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na ustalenie, iż sporna nieruchomość nie została przejęta na podstawie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W tej sytuacji Sąd uznał, że organ naruszył wspomniany na wstępie art. 105 § 1 k.p.a., umarzając jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie. Rozpatrując ponownie sprawę, organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu, przeprowadzi postępowanie dowodowe, a następnie wyda decyzję stwierdzającą czy nieruchomość będąca przedmiotem wniosku podpadała pod działanie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania w pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżących kwotę składa się wynagrodzenie ich pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 12 stycznia 2023
- Symbol z opisem
- 6290 Reforma rolna
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- Sędziowie
- Dariusz Pirogowicz /przewodniczący/ Kamil Kowalewski. /sprawozdawca/ Łukasz Trochym
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
art. 105 par. 1 · Dz.U. 2024 poz. 572
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny