I SA/Wa 74/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Jolanta Dargas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego J. G. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2020 r. nr: [...], zmieniającą decyzję nr [...] z dnia [...] października 2018 roku i przyznającą zasiłek stały od 1 października 2018 r. w kwocie [...] zł miesięcznie oraz za okres od 1 stycznia 2019 r. do 3 stycznia 2019 r. w kwocie [...] zł, na podstawie art. 138§1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO wskazało, że stosownie do treści art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. t.j. Dz. Z 2017 r., poz. 1769), dalej ,,ups" zasiłek stały przysługuje min. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Powołując się na ust. 2 ww przepisu, SKO podniosło, że zasiłek stały ustala się w wysokości, w przypadku osoby samotnie gospodarującej jako różnicę między kryterium dochodowym, a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł. Zgodnie natomiast z art. 8 ups, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje w szczególności osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 701 zł. SKO analizując akta postępowania przed organem I instancji zauważyło, że na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów od dnia 1 października 2018 roku nastąpiła zmiana kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z pomocy społecznej oraz wysokość zasiłku stałego. Rozporządzenie to podwyższyło kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej z kwoty 634 zł do kwoty 701 zł oraz górną granicę wysokości zasiłku stałego do kwoty 645 zł miesięcznie. SKO przyznało zatem rację organowi I instancji, który w związku z wejściem w życie ww rozporządzenia, na podstawie art. 106 ust. 5 ups zmienił decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2018 r. w zakresie wysokości zasiłku stałego. Zdaniem Kolegium, postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone prawidłowo, a obliczenia dokonano zgodnie z obowiązującymi przepisami. Kolegium nie podzieliło przy tym zarzutów wywiedzionych w odwołaniu J. G., wskazując że przyznanie zasiłku na poziomie [...] euro nie ma podstawy w przepisach obowiązującego prawa. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] J.G. wniósł skargę do tut. Sądu. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi II instancji nieprzyznanie zasiłku stałego w kwocie [...] euro miesięcznie. Podniósł, że otrzymywany przez niego dodatek mieszkaniowy i zasiłek pielęgnacyjny nie są dochodem, a dodatek nie wpływa na jego konto, tylko do spółdzielni. Wskazał także, że SKO w swojej decyzji pominęło fakt, że jest niezdolny do pracy wskutek błędu medycznego, którego stał się ofiarą. W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jednocześnie wnosząc o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej ze sprawy o sygn. [...], prowadzonej przez SKO i całej dokumentacji medycznej ze szpitala przy ul. [...] W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2019, poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej jako: "ppsa.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ppsa. W niniejszej sprawie sporna jest wysokość zasiłku stałego, jaki został przyznany J. G., na podstawie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...], zmieniającej decyzję nr [...] z dnia [...] marca 2018 roku. W ocenie skarżącego kwota ta powinna wynosić co najmniej [...] euro miesięcznie. Odnosząc się do stanowiska skarżącego, zacząć należy od tego, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] marca 2018 r. roku nr: [...] przyznał skarżącemu zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości [...] zł na okres od dnia 1 lutego 2018 roku do dnia 3 stycznia 2019 roku. Wówczas wysokość zasiłku stanowiła różnicę pomiędzy kwotą kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. 634 zł, a uzyskanym dochodem. Z art. 37 ust. 2 pkt 1 ups, na dzień wydania powyższej decyzji wynikało, że zasiłek stały ustala się w wysokości - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie mogła być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Maksymalna kwota zasiłku stałego wynikała wówczas z § 1 pkt 2 lit. d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 1058). Jednak w trakcie pobierania przez skarżącego zasiłku stałego na podstawie decyzji z dnia [...] marca 2018 r. nastąpiła zmiana przepisów prawa w zakresie dotyczącym kwoty kryterium dochodowego przypadającego na osobę samotnie gospodarującą i wysokości zasiłku stałego. Jak trafnie wskazano w zaskarżonej decyzji, kwoty te uległy podwyższeniu. Z dniem 1 października 2018 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r. poz. 1358). Z § 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. d tego rozporządzenia wynika, że obecnie obowiązujące kryterium dochodowe wynosi 701 zł, a obecnie obowiązująca maksymalna wysokość zasiłku stałego wynosi 645 zł. Zgodnie z art. 106 ust. 5 ups decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody m.in. w przypadku zmiany przepisów prawa. Wskazany przepis jest jednym z przypadków, o których mowa w art. 163 kpa., stanowiącym przewidziane ustawą odstępstwo od zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 kpa). Podstawę wydania decyzji, na zasadzie art. 106 ust. 5 ustawy, stanowią dwie grupy przesłanek, których istnienie powoduje bądź obligatoryjną bądź fakultatywną zmianę lub uchylenie decyzji. Do przesłanek obligatoryjnych ustawodawca zaliczył zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji dochodowej lub osobistej strony oraz pobranie nienależnego świadczenia. W przypadku wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek zaliczonych do tej kategorii organ zobowiązany jest do uruchomienia postępowania oraz weryfikacji wydanej decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę powyższą argumentację Prezydent [...] zobowiązany był do zmiany decyzji przyznającej skarżącemu wcześniej zasiłek stały w zakresie kwoty tego świadczenia. Skoro zatem w dacie wydania przez Prezydenta decyzji zmieniającej ([...] września 2020 r.) wysokość kryterium dochodowego wynosiła 701 zł, a dochód skarżącego wynosił [...] zł ( na który składała się kwota [...] zł tytułem zasiłku pielęgnacyjnego oraz kwota [...] zł tytułem dodatku mieszkaniowego, to to obliczona, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ups, kwota zasiłku stałego (różnica między kryterium dochodowym, a dochodem, tj. [...] – [...]) wyniosła [...] zł. Natomiast, za okres od 1 stycznia 2019 r. do 3 stycznia 2019 r. (czyli do dnia wygaśnięcia decyzji z dnia [...] marca 2018 roku), kwota zasiłku stałego wyniosła – proporcjonalnie do czasu trwania uprawnienia (art. 106 ust. 3 ups) – [...] zł. Wobec tego organ I instancji prawidłowo dokonał zmiany w zakresie wysokości przyznanego J. G. zasiłku stałego, co słusznie zaakceptowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd zwraca uwagę, że przyznany skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny oraz dodatek mieszkaniowy stanowiły na dzień wydania decyzji zmieniającej jego dochód, który pomniejszał kwotę zasiłku stałego. Zgodnie z art. 8 ust. 4 ups do dochodu nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2017 r. poz. 1851 oraz z 2018 r. poz. 107, 138, 650, 1000 i 1076), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 998 i 1076); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2018 r. poz. 1272). W powyższym przepisie zawarto zamknięty katalog świadczeń, których nie wlicza się do dochodu, ustalając tzw. kryterium dochodowe, co oznacza, że do tego dochodu nie wlicza się tylko tych świadczeń, które w tym przepisie zostały wyraźnie wskazane. Zarówno zasiłek pielęgnacyjny, jak i dodatek mieszkaniowy, który otrzymywał na chwilę zmiany decyzji skarżący, nie zostały w tym przepisie wymienione, co powoduje, że są wliczane do dochodu pozwalającego ustalić kryterium dochodowe, zgodnie z ups. Wobec powyższego, J. G. w okresie od 1 lutego 2018 roku do 3 stycznia 2019 roku nie mógł otrzymać zasiłku stałego ani w kwocie maksymalnej, ani w kwocie, w której pierwotnie mu go przyznano. Nie mógł również otrzymać zasiłku w żądnej przez siebie kwocie [...] euro, ponieważ równowartość tej kwoty znacznie przewyższa maksymalną wysokość zasiłku stałego, wynikającego z rozporządzenia z 2018 roku. Wskazać należy skarżącemu, że jego trudna sytuacja zdrowotna, kondycja materialna, brak możliwości zarobkowania, osobiste poczucie krzywdy, tudzież niezadawalająca wysokość wparcia udzielana skarżącemu by zapewnić mu oczekiwany poziom zaspokojenia potrzeb - nie są czynnikami, które mogą być brane przez organy pod uwagę przy ustalaniu wysokości zasiłku stałego. W związku z tym SKO nie było w ogóle uprawnione do badania, z jakiego powodu skarżący znalazł się w trudnej sytuacji życiowej i co jest przyczyną jego złego stanu zdrowia. Z tego samego względu, Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze. Organy administracji publicznej, jak również Sąd rozpoznający niniejszą sprawę związane są przepisami prawa, które nie pozwalają na uwzględnianie takich okoliczności. Jeżeli natomiast chodzi o podnoszoną kwestię nieotrzymywania na konto dodatku mieszkaniowego, Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie ta kwestia nie miała znaczenia dla oceny zgodności z prawem wydanych w sprawie decyzji Prezydenta i decyzji SKO. Wojewódzki Sąd Administracyjny na skutek skargi J. G. dokonał bowiem kontroli legalności zaskarżanej tą skargą decyzji SKO w [...], biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny sprawy z daty jej wydania ([...] września 2020 r.). Ubocznie tylko należy wskazać skarżącemu, że zgodnie z art. 8 ust. ustawy z dnia 21 stycznia 2001 roku o dodatku mieszkaniowym ( tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2133) dodatek mieszkaniowy wypłaca się zarządcy budynku albo innej osobie uprawnionej do pobierania należności za lokal mieszkalny. Żaden przepis tej ustawy nie przewiduje natomiast możliwości wypłaty dodatku mieszkaniowego do rąk uprawnionego. Odnosząc się natomiast do podnoszonych przez skarżącego okoliczności, związanych z jego trudną sytuacją materialną, która uniemożliwia mu nawet podstawową egzystencję, to J. G. ma prawo do wystąpienia do Prezydenta [...] o przyznanie innej formy pomocy pieniężnej, np. zasiłku celowego czy okresowego oraz niepieniężnej, np. pomocy rzeczowej, posiłku, usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania. Trzeba przy tym wskazać, że w zakresie przyznania zasiłku celowego oraz świadczeń o charakterze niepieniężnym ups nie przewiduje kryterium dochodowego. Wobec tego decyzja w przedmiocie przyznania tych świadczeń zależy od swobodnego (ale nie dowolnego) uznania organu. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.