I SA/Wa 1257/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Sędziowie sędzia WSA Dorota Apostolidis, sędzia WSA Magdalena Durzyńska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2021 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] odmawiającą przyznania zasiłku stałego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] Prezydent [...] odmówił P. O. przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano m in., że organ I instancji przeprowadził wyczerpująco postępowanie w sprawie i ustalił, że odwołujący nie współpracuje z OPS, gdyż zataja przed pracowniami socjalnymi informacje istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczące w szczególności sytuacji osobistej i majątkowej. Organ I instancji wskazał, że odwołujący przedstawił dokumenty, których wiarygodność budziła wątpliwości tj. poświadczenie z platformy EPUAP oraz oświadczenie córki w przedmiocie otrzymywanych alimentów. Ponadto stwierdzono dysproporcję pomiędzy dochodem deklarowanym a sytuacją majątkową odwołującego. Dalej wskazano, że odwołujący zataił także fakt posiadania nieruchomości rolnej. Pierwotnie odwołujący twierdził, że nie wiedział, że jest współwłaścicielem przedmiotowego gospodarstwa rolnego, następnie zaś przyznał, że udzielił pełnomocnictwa do zakupu gospodarstwa rolnego siostrze. Odwołujący twierdził, że nieruchomość nie przynosi żadnych korzyści, a następnie wyszło na jaw, że odwołujący pobiera płatności bezpośrednie. Deklarowane wydatki przekraczają kwotę posiadanego dochodu. Istnieje przypuszczenie, że P. O. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Pracownik socjalny nigdy nie zastał odwołującego w miejscu wskazywanym przez odwołującego bez-wcześniejszego umówienia się na wywiad środowiskowy. Mieszkanie wygląda na niezamieszkałe, z kolei odwołujący dokumenty przechowuje poza wskazywanym miejscem zamieszkania. W KRUS w [...] adres do korespondencji odwołujący wskazał ul. [...] m [...] w [...]. Ponadto odwołujący kontaktuje się z pracownikiem socjalnym za pośrednictwem internetu, e-mailem, a w lokalu nie ma komputera, drukarki, skanera i odwołujący nie przedkłada rachunków za internet. W trakcie wywiadów środowiskowych odwołujący wielokrotnie zmieniał zdanie, podawał sprzeczne ze sobą informacje, dopasowywał odpowiedzi na pytania w zależności od tego co w danym momencie było bardziej korzystne np. w trakcie wywiadów informował, że nie płaci alimentów na córkę. Gdy Ośrodek uzyskał informację dotyczącą uzyskiwania dochodów z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odwołujący przesłał oświadczenie, że od 2015 r. płaci do rąk niepełnoletniej córki przebywającej w [...] alimenty w wysokości [...] zł. Przez dłuższy czas odwołujący wskazywał, że wniosek o zasiłek stały złożył do rąk pracownika socjalnego. Po udowodnieniu, że we wskazanym okresie nie miał kontaktu z pracownikiem Ośrodka, odwołujący zmienił zdanie i zaczął twierdzić, że wniosek złożył za pośrednictwem platformy EPUAP, którego wiarygodność została podważona przez Administratora Platformy EPUAP Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpatrując sprawę wskazało, że zasady przyznawania zasiłku stałego zostały określone w art. 37 ust. 1 ustawy. Zasiłek stały przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie. Kwota kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i na osobę w rodzinie na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz U. Nr 2018, poz. 1358) wynosi: dla osoby samotnie gospodarującej [...] zł, a dla osoby w rodzinie [...] zł. Natomiast maksymalna kwota zasiłku stałego wynosi [...] zł. Kolegium podniosło, że w przedmiotowej sprawie kluczowe znaczenie ma fakt, że odwołujący nie współpracuje z pracownikiem socjalnym. Wprowadzenie w błąd organu, jak również zmiana oświadczeń, czy brak poinformowania o posiadaniu nieruchomości oraz płacenia alimentów na córkę, świadczy o braku chęci współpracy, rozumianej zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. W szczególności brak jest możliwości dla zaaprobowania postępowania odwołującego jeśli chodzi o brak poinformowania organu o posiadaniu udziału w gospodarstwie rolnym i pobieraniu z ARiMR płatności bezpośrednich, w szczególności w latach 2017-2019 (wnioski składane od 2004 r. - informacja wynika z pisma z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...]). Jest to zmiana sytuacji majątkowej i bytowej odwołującego i sam fakt niepoinformowania świadczy o braku współpracy z pracownikiem socjalnym, którego zadaniem jest pomoc osobom korzystającym z pomocy społecznej. Powyższe świadczy o naruszeniu przez odwołującego art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w sposób właściwy wyłożył swoje stanowisko, jednocześnie przekonywująco i szeroko je uzasadniając w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. W ocenie Kolegium twierdzenia odwołującego są chybione, w szczególności stoją w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy wynika, że pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy i znajduje on pokrycie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło, że w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego podziela argumentację organu I instancji, iż odwołujący swoim postępowaniem narusza art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, bowiem nie współpracuje z pracownikiem socjalnym. Kolegium podkreśliło również, że przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Brak takiego współdziałania - stosownie do art 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Niewłaściwe postępowanie odwołującego w okolicznościach niniejszej sprawy, z całą pewnością w ocenie Kolegium nie może świadczyć o chęci współpracy z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu jego problemów życiowych. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł P. O. podnosząc, że nie zgadza się z przedstawionymi twierdzeniami i zarzutami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu podtrzymał stanowisko skarżącego, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędne i niezasadne uznanie, że skarżący nie współpracował z pracownikiem OPS [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Sprawa niniejsza została skierowana zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem, zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), a więc w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonym z powodu COVID-19. Skierowanie sprawy niniejszej do rozpoznania w powyższym trybie było konieczne, w szczególności z uwagi na dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego, a także brak możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość z jednoczesnym przekazem obrazu i dźwięku. Rozpoznanie zaś sprawy na rozprawie przy udziale stron postępowania mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia i życia osób w niej uczestniczących. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876, ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Stosownie do art. 37 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, zasiłek stały jest formą pomocy społecznej, która przysługuje: 1) pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Wysokość zasiłku ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej w wysokości różnicy między kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie. Ustalenie zatem sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, a ustawodawca dość rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o takie świadczenie z organem pomocy społecznej. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy świadczący o tym, że skarżący nie współdziałał z organem pomocy społecznej. Powyższe stanowi przesłankę uzasadniającą odmówienie przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku stałego. Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej. Jednakże - zgodnie z art. 4 ustawy - osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto stosownie do treści art. 11 ust. 2 tej ustawy, brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, a nawet uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pomocy społecznej. Zatem przepisy cytowanej ustawy, nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej, obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero po wykorzystaniu własnych zasobów, uprawnień i możliwości wnioskodawcy - jako ostatnie ogniwo systemu zabezpieczenia społecznego. Na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Zatem żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. W niniejszej sprawie skarżący nie uczynił zadość temu obowiązkowi, skoro nie poinformował organu o tym, że jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego i uzyskuje z tego tytułu z ARiMR płatności bezpośrednie na jego wniosek, co wynika z informacji z ARiMR z dnia [...] sierpnia 2019 r. Jak wynika z ustaleń organu pomocowego deklarowane przez skarżącego wydatki przekraczają kwotę uzyskiwanych dochodów, mieszkanie wygląda na niezamieszkałe, nie ma w nim komputera, drukarki czy skanera, a skarżący z pracownikiem socjalnym kontaktuje się za pomocą internetu. Nie przedkłada też rachunków za internet. Sytuacja taka niewątpliwie wypełnia hipotezę przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s. Decyzje podejmowane z uwzględnieniem powyższego przepisu są decyzjami uznaniowymi. Zatem, w ramach zakreślonych m.in. przepisami art. 2 i art. 4 u.p.s., postawa osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielenie świadczenia. Zdaniem Sądu, stan faktyczny kontrolowanej sprawy niewątpliwie wypełnia hipotezę przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s. Zauważyć też należy, że zadania pomocy społecznej nie polegają na uwzględnianiu wszystkich wniosków u udzielenie pomocy finansowej ale jedynie na wspieraniu osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Jeszcze raz podkreślić należy, że ustalenie sytuacji osobistej oraz stanu majątkowego ma zasadnicze znaczenie dla możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, a ustawodawca dość rygorystycznie podchodzi do kwestii współpracy osoby ubiegającej się o takie świadczenie z organem pomocy społecznej. Z analizy akt sprawy wynika, że niezasadny jest zarzut skargi wskazujący na niewyjaśnienie przez organy okoliczności faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonych decyzji. Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Skoro więc zarzuty skargi nie mogły zostać uwzględnione a jednocześnie Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania, skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.