I SA/Wa 7/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.), asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A.P. i M.S. na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 września 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 131/21 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy solidarnie na rzecz A. P. i M.S. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A. P. oraz M. S. pismem z 30 września 2022 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 września 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 131/21, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomość [...] położonej przy ul. [...], objętej dawną księgą wieczystą hip. Nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżące wniosły o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznaniu wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego z 30 września 1948 r. biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. ogłoszonego przez Prezesa GUS 18 lutego 2022 r., przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 3000 zł stosownie do art. 154 § 7 P.p.s.a, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 P.p.s.a w zw. z art. 120 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 131/21 Prezydent [...] został zobowiązany do rozpoznania wniosku z 30 września 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do gruntu ww. nieruchomość warszawskiej w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym stwierdzono ponadto, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżące zaznaczyły, że złożyły wezwanie do wykonania wyroku wskazując, że niewykonanie skutkować będzie wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wraz z żądaniem wymierzenia Prezydentowi [...] grzywny stosownie do art. 154 § 6 P.p.s.a. Wobec niewywiązania się z nałożonego w wyroku z 15 września 2021 r. zobowiązania, ponownie wezwano organ do jego wykonania. Na dzień wniesienia skargi nie otrzymano rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc się do wysokości żądanej grzywny skarżące wskazały, że zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 18 lutego 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2021 r. i w drugim półroczu 2021 r. przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2021 r. wyniosło 4944,79 zł, a w drugim półroczu 2021 r. wyniosło 5104,90 zł. Biorąc pod uwagę powyższe kwoty, sądowe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy oraz wezwanie organu do wykonania wyroku, zasadne jest nałożenie na Prezydenta grzywny adekwatnej do bezczynności w wykonaniu wyroku z 15 września 2021 r. Skarżące przytoczyły ponadto stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne i stanowisko doktryny odnoszące się do sumy pieniężnej i podkreśliły, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do jej przyznania. Prezydent [...] lekceważy wyrok z 15 września 2021 r. oraz prawa strony w zakresie oczekiwania na rozstrzygnięcie i kieruje się świadomością braku realnych konsekwencji. Stwierdzona bezczynność ma charakter rażący. Skarżące zaznaczyły, że poza skargami na niewykonanie wyroku nie mają innych instrumentów prawnych skutecznego oddziaływania na Prezydenta [...] w celu zakończenia postępowania, dlatego też wniosek o zasądzenie na ich rzecz sumy pieniężnej w wysokości po 3000 zł jest zasadny. Bez zasądzenia ww. sumy pieniężnej nie zostanie zrekompensowane bezprawne zachowanie organu, które narusza nie tylko prawa skarżących, ale również zasadę szybkości postępowania, a ponadto narusza zobowiązanie wynikające z wyroku z 15 września 2021 r., a przez to narusza poczucie praworządności. Skarga jest więc uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ opisał przebieg postępowania podkreślając, że sprawa dotycząca przyznania prawa własności czasowej do gruntu ww. nieruchomości [...] była przedmiotem orzekania organów administracji. Prowadzone postępowanie było zawieszane m.in. z uwagi na konieczność ustalenia stron postępowania. Po podjęciu postępowania, po analizie księgi wieczystej nr [...] i bazy danych PESEL organ ustalił, że nie żyje kilku właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. W tej sytuacji pismem z 2 listopada 2022 r. zwrócono się do stron postępowania o dostarczenie do akt sprawy prawomocnych postanowień spadkowych bądź aktów poświadczenia dziedziczenia po zmarłych pod rygorem zawieszenia przedmiotowego postępowania. Wniosek o oddalenie skargi jest więc zasadny. W dniu 7 kwietnia 2023 r. do akt wpłynęło z kolei postanowienie z 30 marca 2023 r. nr [...], mocą którego Prezydent [...] zawiesił postępowanie w sprawie dotyczącej rozpatrzenia wniosku z 30 września 1948 r. do czasu ustalenia następców prawnych zmarłych stron postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ), dalej jako P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajdują się pisma skarżących z 22 lipca 2022 r. oraz 27 września 2022 r., którymi wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z 15 września 2021 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że środki przewidziane w art. 154 P.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 P.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi. Analiza akt wskazuje, że odpis prawomocnego wyroku z 15 września 2021 r. r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu opisanej wyżej nieruchomość [...] w terminie trzech miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi 8 czerwca 2022 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem 8 września 2022 r. Mimo złożenia przez skarżące wezwania do wykonania wyroku, a następnie skargi z 30 września 2022 r. do sądu administracyjnego w przedmiocie wymierzenia grzywny w związku z niewykonaniem wyroku, organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. Stosowna decyzja nie została wydana. Postanowieniem z 30 marca 2023 r. postępowanie zostało natomiast zawieszone do czasu ustalenia następców prawnych zmarłych stron postępowania. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy, w tym w szczególności fakt, że przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 15 września 2021 r. terminu na załatwienie sprawy nie jest znaczne, a także uwzględniając, że w sprawie konieczne było zawieszenie postępowania do czasu ustalenia następców prawnych zmarłych stron postępowania, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 500 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 15 września 2021 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia w szczególności nieznaczny okres przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, a także fakt, że organ podjął działania mające na celu wyjaśnienie sprawy. Pismem z 2 listopada 2022 r. zwrócono się do stron o nadesłanie dokumentów koniecznych do ustalenia następców prawnych zmarłych stron postępowania. Następnie postanowieniem z 30 marca 2023 r. postępowanie zostało zawieszone. Zauważyć trzeba, że rażące naruszenie prawa jest postacią kwalifikowaną naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza zatem rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Nie każde naruszenie terminów rozpoznania sprawy będzie naruszeniem rażącym. Sąd uznał ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że wskazana sankcja powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. W złożonej skardze nie wykazano okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. Wskazywane kwestie dotyczące zwłoki organu i oczekiwania na rozpoznanie sprawy, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. W ocenie Sądu, to wymierzona grzywna stanowi dolegliwość finansową wobec organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Skarga w tej części podlega więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 P.p.s.a.