I SA/Wa 2780/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik (spr.), sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj, sędzia WSA Monika Sawa, Protokolant referent stażysta Klaudia Wrońska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi T. S. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt I SAB/Wa 47/21 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 1 000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz T. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z 27 października 2022 r. T. S. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] (dalej: "Prezydent, "organ") wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21, mocą którego Sąd: 1) zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w [...] w rejonie ul. [...] i ul. [...], ozn. hip. [...], w części stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m² - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2) stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności i przewlekłości w prowadzeniu postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznał od Prezydenta [...] na rzecz T. S. sumę pieniężną w wysokości 500 zł; 4) zasądził od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący wskazał, że wobec niewykonania przez organ ww. wyroku z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 582/22 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 500 zł, stwierdzając, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd wówczas wyjaśnił, że z materiału dokumentacyjnego wynika, iż akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21 wpłynęły do organu w dniu 24 listopada 2021 r., zatem termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu 24 stycznia 2021 r. Pismem z 8 listopada 2021 r. oraz z 26 stycznia 2022 r. skarżący wezwał organ do wykonania wyroku, jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie wydał decyzji w sprawie. Stąd wniosek o wymierzenie grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Dalej skarżący podniósł, że akta sprawy zostały przekazane przez Sąd Prezydentowi [...] w dniu 24 sierpnia 2022 r. Pismem z 25 sierpnia 2022 r. skarżący wystąpił do organu o udzielenie informacji co do terminu załatwienia sprawy. Pomimo upływu dwóch miesięcy organ nie poinformował skarżącego o przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Pismem z 26 października 2022 r. skarżący wezwał organ ponownie do wykonania wyroku z 19 maja 2021 r., sygn. akt I SAB/Wa 47/21, zaś powołanym na wstępie pismem z 27 października 2022 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na jego niewykonanie. W przedmiotowej skardze T. S. wniósł o: 1) wymierzenie organowi grzywny; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z 19 maja 2021 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej - na podstawie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając wnioski skargi, skarżący podniósł, że zasądzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 31 maja 2022 r. grzywna nie zmieniła stanu rzeczy w sprawie, bowiem Prezydent [...] nadal nie rozstrzygnął wniosku skarżącego i nie wydał decyzji administracyjnej. W chwili obecnej, skarżący zmuszony jest inicjować kolejne postępowania w celu wywiązania się przez organ z jego obowiązków. Tym samym, przyznanie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej odpowiadać będzie jej funkcji kompensacyjnej i choć w minimalnym stopniu wynagrodzi skarżącemu konieczność składania i ponawiania ponagleń, wezwań i skarg na niewykonanie wyroku i dalsze oczekiwanie na załatwienie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Prezydent wyjaśnił, że pismem z 25 listopada 2022 r. strony przedmiotowego postępowania zostały poinformowane o przysługującym im prawie do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego oraz możliwości zgłaszania żądań przed wydaniem decyzji. Wskazał, że przekroczenie terminów jest wynikiem konieczności zadośćuczynienia ustawowemu obowiązkowi należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności rozpoznawanych spraw. Działania te stanowią gwarancję realizacji praw i uprawnień procesowych stron postępowania, jednocześnie uwzględniając interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przy piśmie z 17 kwietnia 2023 r. organ poinformował Sąd o wydaniu decyzji z 17 kwietnia 2023 r., nr 193/SD/2023, mocą której Prezydent [...] rozpoznał wniosek T. S. z 22 sierpnia 2019 r. o rozpoznanie wniosku dekretowego Z. K. z [...] stycznia 1949 r. o przyznanie prawa własności czasowej do terenów nieruchomości "[...]", w części oznaczonej miejskim numerem hipotecznym [...], stanowiącego obecnie część działki ew. nr [...] o pow. [...] m 2. Prezydent orzekł umorzyć jako bezprzedmiotowe postępowanie wskazując, że T. S. nie jest legitymowany do bycia stroną w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., albowiem nie jest następcą prawnym dawnego właściciela nieruchomości hipotecznej, tj. Z. K.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej: "p.p.s.a."). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 p.p.s.a.). Z kolei grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów (art. 154 § 6 p.p.s.a.). Jak wskazano wyżej, przed wniesieniem skargi z 27 października 2022 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2021 r., skarżący - pismem z 26 października 2022 r. - wezwał Prezydenta do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Jednocześnie, w sprawie tej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 31 maja 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 582/22 wymierzył już organowi grzywnę za niewykonanie wyroku sygn. akt I SAB/Wa 47/21, która nie przyniosła jednak oczekiwanych skutków. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 22 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Z materiału dokumentacyjnego wynika, że po zwrocie organowi akt (w dniu 24 sierpnia 2022 r.) wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wymierzającego grzywnę organ - do dnia 17 kwietnia 2023 r. - pozostawał nadal w bezczynności. W tym stanie rzeczy kolejny wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1 000 zł (pkt 1 sentencji wyroku). Wymierzając grzywnę w powyższej kwocie Sąd wziął pod uwagę, że dalsza bezczynność organu w wykonaniu wyroku wynosiła prawie 8 miesięcy, w czasie którym Prezydent nie podejmował żadnych czynności, oprócz poinformowania stron o zapoznaniu się z materiałem dowodowym. Sąd wymierzając kolejną grzywnę uwzględnił to, że wysokość wymierzonej kary mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. jak i to, że jest adekwatna co do czasu przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu, uwzględniając okres o jaki został przekroczony termin załatwienia sprawy, Sąd uznał, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). W tym miejscu wskazać należy, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, okoliczności podnoszone przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niewykonania prawomocnego wyroku, w szczególności gdy organowi już raz wymierzono grzywnę. Sąd uznał natomiast za bezzasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 p.p.s.a. i w tej części skargę oddalił (pkt 3 sentencji wyroku). W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez jego nałożenia organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Ponadto, organ rozpoznał wniosek decyzją z 17 kwietnia 2023 r. Jednocześnie wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje stanowisko, że domaganie się przez skarżącego przyznania od organu sumy pieniężnej wymaga wykazania powstania szkody na skutek niewykonania wyroku sądu (por. np. wyrok NSA z 3 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2354/16; wyrok NSA z 6 września 2017 r., sygn. akt I OSK 451/17). Zdaniem Sądu taka szkoda (materialna), czy krzywda (moralna) nie została w niniejszej sprawie wykazana. Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W pkt 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 z późn. zm.).