I SA/Wa 649/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 649/16 w sprawie ze skargi H. S. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

Postanowieniem z dnia 1 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę H. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy, na mocy zarządzenia z dnia 31 sierpnia 2016 r. stronę wezwano do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu tego wniosku (PPF). W oświadczeniu złożonym w dniu 29 września 2016 r. na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy skarżący wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych podając, że jednoosobowe gospodarstwo domowe utrzymuje z renty. Wysokości miesięcznego dochodu netto skarżący nie podał, uzasadniając to nierozumieniem pojęcia netto. W uzasadnieniu wniosku wskazał ponadto, że ma poważne problemy ze zdrowiem psychicznym. W rubryce wniosku odnoszącej się do zobowiązań i wydatków podał :"Jak u wszystkich żyjących ludzi". W związku z tym, że oświadczenia złożone we wniosku okazały się niewystarczające do oceny aktualnego stanu majątkowego strony, na mocy zarządzenia z 5 października 2016 r. skarżący został wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych: 1) aktualnego dokumentu ujawniającego dochody uzyskiwane przez skarżącego z tytułu renty, 2) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych i lokat, na których gromadzone są środki pieniężne, 3) spisu rodzaju i wysokości wydatków na utrzymanie konieczne, w tym leczenie. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 649/16 Referendarz Sądowy odmówił przyznania H. S. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że wobec zaniechania skarżącego polegającego na niezłożeniu wymaganych oświadczeń i materiałów źródłowych nie ma możliwości dokonania prawidłowej oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony przez pryzmat przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uchylenie się przez skarżącego od wykonania zarządzenia z 5 października 2016 r. w sposób w nim wskazany każe przyjąć, że oświadczenia złożone we wniosku o prawo pomocy, jako niewyczerpujące i niekompletne, nie dają podstawy do uwzględnienia wniosku o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. (data prezentaty Sądu) skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W związku ze złożonym sprzeciwem pismem z dnia 21 marca 2017 r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową, która uzasadniałaby zwolnienie z kosztów sądowych. W odpowiedzi na powyższe pismo skarżący w piśmie z dnia 31 marca 2017 r. (prezentata Sądu) oświadczył, że "Nasza sytuacja finansowa jest taka, że nie głodujemy". Do pisma nie załączył żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 259 § 1 ppsa od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpatrując sprzeciw od postanowienia sąd, zgodnie z art. 260 § 1 ppsa, wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3.). Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ppsa zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 243 § 1 ppsa prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosownie zaś do art. 245 § 1 - 3 ppsa prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy). Zdaniem Sądu w zaskarżonym postanowieniu z dnia 18 listopada 2016 r. Referendarz Sądowy dokonał prawidłowej oceny, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Zarówno z wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i ze złożonego sprzeciwu nie wynika sytuacja finansowa skarżącego. Brak jest jakichkolwiek informacji dotyczącej uzyskiwanych przez niego dochodów czy posiadanego majątku. Również na wezwanie Sądu skarżący w żaden sposób nie udokumentował dochodu ani ponoszonych wydatków. Sąd nie dysponuje informacją o wysokości jego dochodów oraz posiadanych zasobach pieniężnych, jak również wysokości stałych wydatków a także posiadania ewentualnych zobowiązań, wniosek o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie mógł zostać uwzględniony. W tej sytuacji stwierdzić należy, że prawidłowo referendarz sądowy stwierdził, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 260 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.