I SA/Wa 625/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, asesor WSA Nina Beczek (spr.), Protokolant specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 maja 2021 r. nr KOX/5676/Po/19 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie orzeczeniem z 25 maja 2021 r. nr KOX/5676/Po/19 – działając na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65 z późn. zm.), art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2020 r. poz. 139 z późn. zm.) i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270) – po rozpatrzeniu wniosku D. B., reprezentowanej przez pełnomocnika J. C., o ustalenie, że nieuzasadniona jest aktualizacja opłaty rocznej z tytułu posiadania 1/2 części 0,812500 udziału w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę ew. nr w obrębie [...] o pow. 834 m2, położonej w [...] przy ul. [...], związanej z lokalem mieszkalnym nr [...] – umorzyło postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej. W uzasadnieniu organ podał, że Prezydent [...] wypowiedzeniem z [...] listopada 2018 r. nr [...] wypowiedział D. B. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu posiadania 1/2 części w 0,812500 udziału w prawie użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i zaproponował od dnia 1 stycznia 2019 r. opłatę roczną w nowej wysokości. Powyższe wypowiedzenie zostało doręczone użytkownikowi wieczystemu 10 grudnia 2018 r. W dniu 28 grudnia 2018 r. J. C. – drugi ze współużytkowników wieczystych nieruchomości gruntowej opisanej na wstępie, złożyła w swoim imieniu i w imieniu D. B. wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej ustalona powyższym wypowiedzeniem oraz wypowiedzeniem z [...] listopada 2018 r. nr [...], jest nieuzasadniona. W tej sytuacji Kolegium uznało, że dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie przesądzające znaczenie ma przepis art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się postępowania, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Uznając, że w sprawie zachodziły warunki ustalone powyższym przepisem Kolegium stwierdziło, że zobowiązane było do umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej, a strony wiąże dotychczasowa wysokość opłaty rocznej. Na powyższe orzeczenie Miasto [...], reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy; 2. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, przez niezastosowanie do stanu faktycznego sprawy. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270). Zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Przepis art. 4 ust. 2 powołanej ustawy zaś stanowi, że postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się. Przepis art. 4 ustawy wskazuje dwie przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej, które muszą być spełnione łącznie: 1) postępowanie powinno być wszczęte po dniu 5 października 2018 r. i niezakończone do daty wejścia w życie ustawy, tj. do dnia 13 lutego 2019 r., 2) wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty nie zostało skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed dniem 1 stycznia 2019 r. W ocenie Sądu z brzmienia art. 4 ust. 1 i 2 ustawy wynika jednoznacznie, że Kolegium ma obowiązek umorzyć te postępowania, które zostały wszczęte po dniu 5 października 2018 r. i nie zostały zakończone do 13 lutego 2019 r. (tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r.) w sytuacji, gdy wypowiedzenia dotychczasowej opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed 1 stycznia 2019 r. W związku z tym, jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty nie zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r., to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją (opłata dotychczasowa). Natomiast, jeżeli wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty zostały doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r., to roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty zaktualizowanej, a wypowiedzenie podlega rozpoznaniu w trybie art. 79-80 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym przed sądem powszechnym, jeżeli użytkownik wieczysty złoży sprzeciw od orzeczenia SKO. Z akt niniejszej sprawy wynika, że postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r. Bezsporne jest także, że do dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, tj. do dnia 13 lutego 2019 r. postępowanie to nie zostało zakończone. Została zatem spełniona pierwsza z przesłanek art. 4 ust. 1 powołanej ustawy. Jednak spełnienie tylko tej przesłanki nie uprawniało organu do umorzenia postępowania. Organ bowiem w uzasadnieniu swojego orzeczenia nie odniósł się do drugiej z przesłanek i nie ustalił, czy także ona została spełniona, tj. czy wypowiedzenie zostało doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości gruntowej. Przepis art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi o braku skutecznego doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom wieczystym przed 1 stycznia 2019 r. W sytuacji bowiem, gdy wypowiedzenia zostały doręczone skutecznie przed 1 stycznia 2019 r. wszystkim użytkownikom wieczystym, to organ nie może umorzyć postępowania, lecz wniosek (wnioski) o ustalenie, że podwyższenie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu jest nieuzasadnione, powinien podlegać rozpoznaniu zgodnie z treścią art. 79-80 ugn, w tym przed sądem cywilnym, jeżeli użytkownik złoży sprzeciw. Ponadto Sąd zauważa, że w aktach sprawy znajduje się pismo Prezydenta [...] z [...] listopada 2018 r. nr [...], którym Prezydent ustalił opłatę z tytułu użytkowania wieczystego części nieruchomości objętej niniejszym postępowaniem (ale związanego z lokalem mieszkalnym nr [...]), na podstawie art. 221 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Pismo to zostało skierowane do J. C., J. S. i L. C. Zgodnie z powołanym przepisem art. 221 ust. 2, jeżeli przy oddaniu nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste nie została określona wysokość stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, właściwy organ określi wysokość tej stawki (...) stosując tryb postępowania określony w art. 78-81. Wysokość stawki procentowej organ ustalił na podstawie art. 72 ust. 3 ugn. Prezydent [...], ustosunkowując się w piśmie z 28 listopada 2019 r. do wniosku użytkownika wieczystego, że ustalenie opłaty jest nieuzasadnione wyraźnie wskazał, że użytkownik wieczysty, na rzecz którego ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej przy ul. [...] zbył przysługujące prawo użytkowania wieczystego. W tej sytuacji zasadne było ustalenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego dla kolejnego nabywcy i użytkownika wieczystego nieruchomości. Nastąpiło ono w trybie art. 221 ugn. Prezydent wskazał ponadto, że J. C. we wniosku odwołała się od pisma będącego wypowiedzeniem skierowanym do D. B. J. C. nie przedłożyła stosownych pełnomocnictw, na mocy których mogłaby złożyć odwołanie jako pełnomocnik D. B. W konsekwencji Prezydent wniósł o oddalenie wniosku i ustalenie od dnia 1 stycznia 2019 r. opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu na podstawie wypowiedzenia z [...] listopada 2018 r. nr [...] oraz oddalenie wniosku i ustalenie od dnia 1 stycznia 2019 r. opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu na podstawie pism z [...] listopada 2018 r. nr [...] i nr [...]. Pomimo tak ukształtowanego stanu faktycznego, Kolegium nie odniosło się do akt sprawy i zastosowanej przez Prezydenta [...] podstawy prawnej przy ustaleniu opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego (art. 221 ust. 2 ugn). Tym samym Kolegium nie rozpoznało sprawy co do istoty. Z tych przyczyn Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wydało zaskarżone orzeczenie z naruszeniem przepisów wskazanych w skardze, a także przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku organ podejmie stosowne orzeczenie. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy, zasądzając od organu na rzecz skarżącego ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu od skargi w wysokości 200 zł oraz tytułem kosztów zastępstwa procesowego kwotę 480 zł wynikającą z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).