I SA/Wa 586/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Lenart sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 2 stycznia 2023 r. nr KOX/7108/In/13 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Miasta [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym postanowieniem z [...] stycznia 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 78 ust. 2 i art. 79 ust. 7 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. - dalej ugn) oraz art. 59 § 1 kpa i art. 58 kpa - po rozpatrzeniu wniosku K. G. z [...] października 2013 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego [...] części w nieruchomości gruntowej położonej w [...] przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, związanego z odrębną własnością lokalu mieszkalnego nr [...], będącego własnością [...] jest nieuzasadniona - przywróciło termin do złożenia wniosku. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że oświadczeniem z [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Prezydent [...] wypowiedział użytkownikowi wieczystemu z dniem 31 grudnia 2013 r. dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w wyżej wskazanej nieruchomości gruntowej. Użytkownik wieczysty otrzymał propozycję wnoszenia od 1 stycznia 2014 r. opłaty w nowej wysokości. W wypowiedzeniu zastosowano dotychczasową stawkę procentową opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, która wynosi 1%. Wypowiedzenie zostało skierowane do P. Z. i M. S. Pismem z [...] października 2013 r. K. G. wniosła o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadniona w zaproponowanej wysokości. Wraz wnioskiem zwróciła się o przywrócenie terminu do jego złożenia. Prezydent [...] wniósł o oddalenie wniosku. Podczas rozprawy przeprowadzonej przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] nie doszło do zawarcia ugody (nie stawiły się strony prawidłowo zawiadomione o terminie rozprawy). Kolegium wskazało, że stosownie do art. 78 ust. 2 ugn użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. W myśl art. 79 ust. 7 ugn do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Organ wyjaśnił, że uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia to niedopełnienie w ustalonym przez prawo (bądź w wyznaczonym przez organ administracji państwowej) okresie albo w wyznaczonej przez taki organ konkretnej dacie określonej czynności procesowej. Niedopełnienie tej czynności w terminie wywołuje dla zainteresowanego ujemne skutki procesowe. Skutkiem uchybienia terminu do złożenia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia) jest pozostawienie tego środka bez rozpatrzenia, zaś orzeczenie (decyzja, postanowienie) staje się ostateczne. Kolegium podało, że przepisy kpa, do których odsyła ugn pozwalają na przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia. Zgodnie z art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Z kolei zgodnie z art. 59 kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie (§ 1). O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (§ 2). Kolegium podniosło, że możliwość przywrócenia terminu uzależniona jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, 2) wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu (nieprzekraczalnego) wniesienia wniosku w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, 4) dopełnienia wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu. We wniosku o przywrócenie terminu K. G. wskazała, że oświadczenie z [...] sierpnia 2013 r. o wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostało błędnie wysłane do poprzednich właścicieli lokalu, tj. P. Z. i M. S., którzy przekazali jej wypowiedzenie dopiero [...] października 2013 r. Do wniosku załączona została kopia umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...] wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu pod budynkiem sporządzonej w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. Jak wynika z jego treści P. Z. i M. S. zbyli nieruchomość na rzecz K. G. W ocenie Kolegium K. G. wykazała, że wniosek o przywrócenie terminu wniosła w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Ponadto przesłanką przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Z treści przepisu art. 58 kpa wynika, że to strona powinna uwiarygodnić swoją staranność przy dokonywaniu czynności procesowych oraz fakt, że przeszkoda w terminowym dokonaniu czynności była od niej niezależna. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy wykazane zostanie, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli wówczas, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu odpowiedniego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna powodująca uchybienie terminu musi istnieć przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Zdaniem Kolegium, argumentacja wskazana we wniosku z [...] października 2013 r., tj. brak wiedzy użytkownika wieczystego o dokonanym wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z powodu błędnego skierowania go do poprzedniego użytkownika wieczystego może zostać uwzględniona jako podstawa do przywrócenia terminu do złożenia wniosku na podstawie art. 78 ust. 2 ugn, potwierdza bowiem, że uchybienie nastąpiło bez winy strony. W tej sytuacji Kolegium uznało, że K. G. uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do wniesienia wniosku w trybie art. 78 ust. 2 ugn nastąpiło bez jej winy oraz że zostały spełnione warunki przewidziane w art. 58 § 2 kpa. Skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] złożyło Miasto [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciło naruszenie art. 28 kpa, 61 kpa, 61a kpa w zw. z art. 125 § 3 kpa. Wskazując na powyższe zarzuty skarżące Miasto wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 78 ust. 1 zd. 1 i zd. 2 ugn aktualizacji opłaty rocznej dokonuje właściwy organ, wypowiadając w formie pisemnej wysokość dotychczasowej opłaty w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego oraz przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia nowej wysokości opłaty rocznej. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty rocznej i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Stosownie do art. 78 ust. 2 ugn użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Z treści powołanych powyżej przepisów wynika, że wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej dokonuje się wobec użytkownika wieczystego, że należy pouczyć go o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia oraz, że użytkownik wieczysty może w terminie wskazanym w przepisie złożyć wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Jak wynika z akt sprawy wypowiedzenie z [...] sierpnia 2013 r. nie zostało skierowane do aktualnej, w tamtej dacie użytkowniczki wieczystej, lecz do P. Z. i M. S. Osoby te nie były już użytkownikami wieczystymi, bowiem zbyli prawo do lokalu wraz z udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu na rzecz K. G. Oznacza to, że wypowiedzenie z [...] sierpnia 2013 r. wobec zbywców było nieskuteczne i nie wywoływało skutków prawnych. Nie wywołało ono także skutków prawnych wobec K. G., gdyż to nie ona była adresatką wypowiedzenia. Skuteczność wypowiedzenia jest natomiast zależna od oceny prawidłowości doręczenia zawiadomienia o wypowiedzeniu, które to pismo bezspornie zostało skierowane do osób nie będących użytkownikami wieczystymi. Fakt, że K. G. była w sierpniu 2013 r. użytkowniczką wieczystą nieruchomości gruntowej nie powoduje, że pismo skierowane do jej poprzedników prawnych wywoływało skutki prawne wobec niej. Otóż jak wyżej wskazano z przepisów art. 78 ust. 1 i ust. 2 ugn wynika, że wypowiedzenie dotyczy użytkownika wieczystego, ale należy przez to rozumieć użytkownika wieczystego nie tylko aktualnego, ale także prawidłowo wskazanego z imienia i nazwiska, a wypowiedzenie powinno być przesłane pod właściwy adres. Wypowiedzenie opłaty za użytkowanie wieczyste jest odrębnym, specyficznym postępowaniem, które jest inicjowane doręczeniem zawiadomienia o wypowiedzeniu opłaty za użytkowanie wieczyste. Powyższe wypowiedzenie po jego skutecznym doręczeniu może być kwestionowane przez użytkownika wieczystego. Taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. K. G. nie była adresatką wypowiedzenia z [...] sierpnia 2013 r. Nie zostało ono też jej doręczone, lecz doręczone innym osobom. Oznacza to, że postępowanie nie zostało wobec niej skutecznie wszczęte, nie była ona także stroną postępowania aktualizacyjnego wywołanego tym wypowiedzeniem - w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 78 ust. 1 i ust. 2 ugn. Nie przysługiwało jej więc prawo do skutecznego złożenia wniosku, że aktualizacja opłaty rocznej dokonana wobec P. Z. i M. S. jest nieuzasadniona oraz skuteczny wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Zważyć należy, że skoro wypowiedzenie nie zostało skierowane do K. G., to nie uchybiła ona terminowi do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona w sprawie, w której wypowiedzenie skierowano do innych osób. Wobec tego wadliwe było zastosowanie wobec niej trybu określonego w przepisach art. 58 i 59 kpa. Uczestniczce postępowania K. G. dokonano wypowiedzenia pismem z [...] listopada 2013 r. Od tego więc wypowiedzenia możliwe było dopiero złożenie wniosku o ustalenie, że aktualizacja jest nieuzasadniona. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego i procesowego. Dlatego Sąd, z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa oraz art. 200 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 3 ppsa. Ponowie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.